Slakken in de tuin: soorten, eitjes en wat ze eten
Een slak is een weekdier, geen insect, en schraapt zijn voedsel af met een tong vol minuscule tandjes. Schade komt vooral van naaktslakken, die levende planten eten, terwijl de meeste huisjesslakken dode blaadjes opruimen. Vanaf april legt een slak ruim 400 eitjes in de grond, dus zoek ze in het voorjaar op voordat ze uitkomen. Tegen slakken en mieren in de tuin begin je met rapen en afschermen, en pas daarna met middelen.
De slak in het kort
- Wat het is
- weekdier met één voet en slijm, geen insect
- Soorten
- huisjesslakken met schelp, naaktslakken zonder schelp
- Tanden
- tong (radula) met duizenden kleine tandjes
- Voortplanting
- tweeslachtig, paart toch met een partner
- Eitjes
- ruim 400 per legsel, in de grond
- Uitkomen
- na ongeveer 3 weken, volwassen na ongeveer 2 maanden
- Actief
- na zonsondergang en na regen
Wat voor dier is een slak?
Een slak is een weekdier, familie van de mossel en de inktvis. Een insect heeft zes poten en drie lichaamsdelen, een slak glijdt voort op één brede, spierachtige voet. Het slijm dat hij daarbij afscheidt, beschermt zijn huid tegen uitdroging. Daarom zie je slakken vooral als het vochtig is.
Aan de kop zitten twee paar voelsprieten, met de ogen op het langste paar. In de bek zit een tong met duizenden minuscule tandjes, de radula. Daarmee schraapt de slak plantendelen af, en dat verklaart waarom hij gaten in een blad of een komkommer kan eten. Een kleine slak laat haardunne vraatsporen achter, een volwassen naaktslak eet door tot er weinig overblijft.
Huisjesslak of naaktslak: welke doet schade?
Het gaat er niet om hoeveel slakken je ziet, maar welke. Een huisjesslak draagt een schelp en leeft vooral van dode blaadjes en schimmels. Een naaktslak heeft geen huisje en eet levende planten, zaailingen en vruchten. De rode en bruine wegslakken, tot ongeveer 10 centimeter lang, veroorzaken in natte zomers de meeste schade. Een tuin vol huisjesslakken kan dus prima gezond zijn.
Kijk daarom eerst naar het dier voordat je ingrijpt. Een huisjesslak tussen dode bladeren laat je zitten. Een naaktslak op jonge planten haal je weg, vooral bij spinazie, waar slakken in het voorjaar als eerste de zaailingen vinden.
| Wat je ziet | Meestal | Wat je doet |
|---|---|---|
| Naaktslak tot 10 cm, rood of bruin, op jonge planten | Schadelijk | Verzamelen en afschermen |
| Huisjesslak tussen dode bladeren | Onschadelijk | Laten zitten |
| Grote gevlekte naaktslak (tijgerslak) in de composthoop | Nuttig, eet ook andere slakken | Laten zitten |
| Kleine slakjes van enkele millimeters in een bak | Pas uitgekomen, schadelijk | Bak controleren, eitjes verwijderen |
Hoe ziet een slakkenei eruit en wanneer komt hij uit?
Een slak is tweeslachtig, maar paart toch met een partner. Daarna legt hij een legsel in vochtige grond. Een slakkenei is een glanzend wit tot doorzichtig bolletje van een paar millimeter, dat op een tapiocaparel lijkt. Je vindt de klompjes onder stenen, in de aarde van plantenbakken en onder potten.
Zoek op een balkon elk voorjaar de bovenste laag potgrond door, want daar komen geen egels of vogels langs. Gevonden eitjes doe je in een afgesloten zak bij het restafval. Op de composthoop komen ze gewoon uit.
| Stadium | Duur | Waar |
|---|---|---|
| Legsel met ruim 400 eitjes | vanaf april | In de grond, in klompjes |
| Eitjes tot uitkomst | ongeveer 3 weken | Beschutte, vochtige plekken |
| Jonge slak tot volwassen | ongeveer 2 maanden | Aan de oppervlakte, 's nachts actief |
Wat eten slakken en welke planten lopen risico?
Naaktslakken eten wat zacht is: zaailingen, sla, spinazie, aardbeien, komkommers en jonge hosta's. In het najaar schakelen ze over op dood blad, schimmels en rottend fruit. Zo horen ze ook bij het opruimwerk in de tuin.
Slakkenvraat herken je aan onregelmatige gaten met een glimmend spoor ernaast. Ronde gaten zonder spoor komen eerder van rupsen of kevers. De schade begint meestal op beschutte plekken, zoals een bak tegen een vochtige muur, kale grond onder dichte struiken of een border naast een haag.
Wat zijn turbo slakken en welke slak is de grootste?
Met turbo slakken bedoelen mensen meestal grote bruine tot oranje naaktslakken, zoals de Spaanse wegslak, die in natte jaren in groten getale opduiken. Ze eten veel en vermenigvuldigen zich snel, dus een plaag loopt snel uit de hand. Ze zitten overdag in de grond of onder planten en komen na zonsondergang en na regen tevoorschijn. Ga ze dan met een zaklamp te lijf, want in het donker vind je er in een paar minuten tientallen.
De grootste landslak in een Nederlandse tuin is de wijngaardslak, een huisjesslak met een schelp van enkele centimeters. De grootste naaktslakken worden ongeveer 10 centimeter. Tropische landslakken worden vele malen groter, maar die horen hier niet thuis.
Slakkenslijm en slakkenkorrels: waar let je op?
Slakkenslijm kleeft hardnekkig. Draag handschoenen als je slakken verzamelt en was je handen met koud water voordat je iets anders aanraakt. Spoel ook sla en ander blad uit de moestuin goed af.
Met slakkengif bedoelen mensen meestal de korrels. Gebruik je ze toch, neem dan alleen een middel dat voor particulieren is toegelaten en strooi het dun, buiten bereik van egels en vogels. Het Ctgb noemt ijzerfosfaat laag risico voor naaktslakken op de grond, maar het is giftig voor vissen en ander waterleven. Zie het daarom als laatste redmiddel. Zout is verboden en diervriendelijk is het ook niet. Er zijn andere vallen en middelen om slakken te bestrijden. Een bierval vangt slakken, maar trekt er ook uit de buurt naartoe. Zet er hooguit één per vierkante meter neer.
Zijn slakken ook nuttig voor je tuin?
Slakken ruimen dood plantmateriaal en bladafval op en brengen zo voedingsstoffen terug in de bodem. Ze zijn ook voedsel voor egels, merels, zanglijsters, padden en kikkers. Een egel eet soms wel 40 slakken per nacht.
Schadelijk worden slakken pas in grote aantallen of bij kwetsbare gewassen. Een vochtig gazon of een vochtige border trekt ze aan, zoals bij problemen in het gazon te zien is. Wie in het vroege voorjaar de aantallen laag houdt, voorkomt de plaag van juni. Je hoeft dus niet elke slak te verjagen. Het gaat om de plekken waar je ze niet wilt.
Welke slak eet andere slakken?
De tijgerslak is een grote, gevlekte naaktslak die ook andere slakken en hun eitjes eet. Hij leeft vaak bij huizen, in kelders en op de composthoop. Laat hem zitten. Een egel, pad of merel ruimt toch veel meer slakken op dan een andere slak.
Je helpt die vijanden met een hoekje met takken en blad, een gat onderin de schutting als egelsnelweg en een kleine vijver met een geleidelijk aflopende oever. Zandhoopjes en rijen kleine insecten in de bak horen bij mieren, niet bij slakken.
Waar kunnen slakken niet tegen?
Slakken drogen snel uit. Een droge bodem, felle zon en een ruw, droog oppervlak bevallen ze slecht, en koperband om een plant houdt ze meestal tegen. Veel huismiddelen, zoals geuren, eierschalen en koffiedik, hebben geen bewezen effect. Het meeste doet een combinatie van verzamelen, afschermen, minder schuilplekken en natuurlijke vijanden.
Is de plaag echt groot, dan werken nuttige aaltjes in vochtige grond die warmer is dan 5 graden. Zwemmen kunnen landslakken niet goed. Zie je gaten in kool en geen slijmsporen, dan zijn het eerder de rupsen van het koolwitje.
Uit de praktijk
Slakkeneitjes in een balkonbak
Bij het klaarmaken van een balkonbak komen er tientallen eitjes uit de aarde. Wie alleen de zichtbare weghaalt, mist er altijd een paar. Schep de bak daarom laag voor laag door en vervang de bovenste laag verse potgrond. Op een balkon helpen geen egels of vogels, dus blijf in het voorjaar nakijken.
Gaten in komkommers in de kas
In een kas worden komkommers aangevreten en iedereen denkt aan pissebedden of vogels. Glimmende sporen over blad en grond wijzen toch op slakken, die via de grond en door kieren binnenkomen. Strooi je korrels in de kas, dan trek je ze juist aan. Een controle bij schemering met een zaklamp laat zien wie het is.
Waar laat je de geraapte slakken?
Wie een bak schoonraapt, zit met een emmer slakken. Zout is verboden. Laat ze liever achter op een plek een flink eind van de moestuin, waar vogels en padden ze vinden.
Veelgemaakte fouten
Elke slak als vijand behandelen
Veel soorten zijn onschadelijk of zelfs nuttig. Bekijk eerst of je een naaktslak of een huisjesslak voor je hebt.
Slakkeneitjes laten liggen
Eén legsel telt ruim 400 eitjes. Haal ze weg als je een bak of border klaarmaakt.
Op huismiddelen vertrouwen
Voor geuren, eierschalen en koffiedik is geen bewijs. Rapen, afschermen en natuurlijke vijanden werken wel.
Veelgestelde vragen
Is een slak een insect?
Nee, een slak is een weekdier en verwant aan mossels en inktvissen. Een insect heeft zes poten en drie lichaamsdelen. Een slak glijdt op één voet, laat slijm achter en heeft geen botten.
Kunnen slakken tegelijk een mannetje en een vrouwtje zijn?
Ja, slakken zijn tweeslachtig. Toch paren ze met een partner en wisselen ze zaad uit. Daarna legt elke slak eitjes in de grond, dus één slak in een bak kan al voor een legsel zorgen.
Wat is de functie van naaktslakken?
Naaktslakken ruimen dood plantmateriaal en schimmels op en voeren voedingsstoffen terug naar de bodem. Egels, vogels, padden en kikkers eten ze. In grote aantallen vreten ze ook levende planten.
Hoe ziet een slakkenei eruit?
Een slakkenei is een glanzend wit of doorzichtig bolletje van enkele millimeters, dat op een tapiocaparel lijkt. Ze liggen in klompjes in de grond of onder stenen en potten. Na ongeveer drie weken komen ze uit.
Zijn naaktslakken nuttig?
In beperkte aantallen wel, want ze ruimen dood blad op en zijn voedsel voor egels en padden. Ze worden pas een probleem als er veel zijn of als ze jonge planten zoals zaailingen en sla aanvreten.
Wat is de grootste slak?
In Nederland is dat de wijngaardslak, met een schelp van enkele centimeters. De grootste naaktslakken worden ongeveer 10 centimeter. Sommige tropische landslakken worden vele malen groter.
Wat helpt echt tegen slakken?
Een combinatie werkt het best: eitjes weghalen, in de avond rapen, koperband om kwetsbare planten en egels en vogels aantrekken. Bij een echte plaag helpen aaltjes. Bij een plaag hoort de hele aanpak van slak bestrijden.
Waar kunnen slakken absoluut niet tegen?
Ze houden niet van droogte, felle zon en een droog, ruw oppervlak, en meestal mijden ze koper. Een middel dat altijd werkt bestaat niet. Minder schuilplekken en meer natuurlijke vijanden doen het meeste.
Bronnen bij dit artikel
- Slakken (Tips tegen slakken in de tuin), Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Wat doe je tegen slakken? (Groei & Bloei afdeling Echt), Groei & Bloei afdeling Echt (bekeken op 4 november 2026)
- Diervriendelijke tuin, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Egels in de tuin (egelhuisje, egelsnelweg, bijvoeren), Dierenbescherming (bekeken op 4 november 2026)
