Kies een plant op de plek: de hoeveelheid zon, de vochtigheid van de grond en de laagste wintertemperatuur bepalen wat blijft leven. Halfschaduw is drie tot zes uur direct zonlicht, diepe schaduw hooguit twee uur. Kies daarna op bloeitijd en kleur en reken op 7 tot 9 planten per vierkante meter voor middelhoge soorten van 40 tot 70 cm.
In één tuin liggen zon en schaduw vaak dicht bij elkaar, en beide vragen andere planten.
De gidsen over planten kiezen
Winterharde planten plantenWat winterhard betekent, wanneer je winterharde planten plant en hoe je ze kiest op plek en grond.
Schaduwplanten plantenBloeiende planten voor halfschaduw en schaduw, met bloeitijd per maand, giftige soorten en de winterhardheid in jouw streek.
Schaduwplanten voor de schaduwGroenblijvende planten, vaste planten en bodembedekkers voor de schaduw, ook voor een bak die niet meer te verplaatsen is.
Winterharde planten plantenWinterharde bloeiers van juni tot oktober voor border, pot en voortuin, met zones en plantmoment in het najaar.
Planten met paarse bloemenPaarse vaste planten van maart tot oktober voor zon en schaduw, en welke het langst bloeien.
Planten met rode bloemenRode en roze bloemen per plek en bloeitijd, en wat je met niet-winterharde soorten doet.
Planten die tegen droogte kunnenVaste planten, heesters en siergrassen voor droge, doorlatende grond, en wat een nieuwe plant het eerste jaar nodig heeft.
Een plant die niet bij de plek past, kwijnt, ook als hij mooi is. Meet daarom eerst hoeveel zon een plek krijgt en of de grond droog of vochtig is. Een plek die er op papier schaduwrijk uitziet, kan midden op de dag toch drie uur zon krijgen, dus kijk een hele dag mee.
Hoe kies je daarna op winterhardheid, kleur en bloeitijd?
Winterhard betekent in Nederland dat een plant ongeveer -15 tot -7 graden overleeft, afhankelijk van de streek. Voor het lezen van de zones en betrouwbare planten kijk je bij winterharde planten. Voor bloeiers van juni tot de eerste vorst kijk je bij winterharde planten met bloemen.
Zoek je een bepaalde kleur, dan zijn er aparte gidsen. Paars past bij zon en schaduw. Voor soorten in die kleur kijk je bij planten met paarse bloemen. Rood en roze bloeien vooral in de zon. Voor soorten in die kleur kijk je bij planten met rode bloemen. Een goede border combineert drie bloeitijden, zodat er van het voorjaar tot de herfst iets bloeit, en meer dan negen verschillende soorten door elkaar oogt zelden rustig. Houd ook rekening met giftigheid: kerstroos, lelietje-van-dalen en lupine zijn giftig, en dat telt als er kleine kinderen of huisdieren in de tuin komen. Bij inname bel je de huisarts. Bij een huisdier bel je de dierenarts.
Hoeveel planten heb je nodig?
Het aantal hangt af van de hoogte. Reken voor lage vaste planten van 10 tot 40 cm op 9 tot 12 per vierkante meter, voor middelhoge van 40 tot 70 cm op 7 tot 9 en voor hogere op 5 tot 7. Bodembedekkers hebben 10 tot 16 planten per vierkante meter nodig.
De plantenkiezer filtert op standplaats, kleur, hoogte en bloeitijd en geeft zo een eerste lijst. Voor meer over de planten zelf kijk je bij vaste planten, over het ontwerp bij borders en over de aarde bij potgrond en tuinaarde.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik hoeveel zon mijn tuin krijgt?
Kijk op een zonnige dag op een paar momenten waar de zon valt en tel de uren. Drie tot zes uur is halfschaduw, hooguit twee uur is diepe schaduw. Een muur kan het licht verder verminderen of terugkaatsen.
Wat betekent winterhard voor mijn tuin?
Nederland ligt in zone 7b in het noordoosten, 8a in het midden en 8b aan de kust, met laagste temperaturen van ongeveer -14,9 tot -6,7 graden. Staat een plant op de grens van zijn zone, dan overleeft hij de winter in ongeveer 80 procent van de gevallen.
Waar begin ik als ik een nieuwe border wil?
Begin met de zon en de grond, kies dan een paar planten met een andere bloeitijd en pas daarna op kleur. Zet de planten in groepen van drie of vijf en reken het aantal per vierkante meter uit voordat je koopt.
Wat doe ik als de grond te nat is voor de plant die ik wil?
Kies dan een plant die bij natte grond past, of verbeter de grond met zand en compost en plant op een lichte verhoging. Droge voeten in de winter zijn voor veel planten belangrijker dan water in de zomer.
Kan ik planten ook in een pot kiezen op dezelfde manier?
Ja, begin ook dan bij zon en wind. In een pot hebben wortels minder bescherming tegen vorst, dus een plant die in de grond winterhard is, redt het in een pot niet altijd. Neem een pot van minstens 30 cm breed met afwatering.
Vaste plantenVaste planten kies je op zon of schaduw en op bloeitijd. Zo zie je welke soorten bij jouw plek passen, wanneer je plant en wanneer je terugknipt.
Eenjarige plantenEenjarige zomerbloeiers zaai je tussen maart en mei en ze bloeien tot de vorst. Lees welke soorten sterk zijn, wat in zon en schaduw past en hoe je kiest.
BloembollenBloembollen: voorjaarsbollen plant je in de herfst, zomerknollen na de nachtvorst. Lees hoe diep, hoe ver uit elkaar en welke bollen terugkomen.
RozenRozen kies je per type: klimroos, stamroos of heesterroos. Lees waar ze staan, hoe je ze plant en verplaatst en wat je doet tegen luis en meeldauw.
HortensiaWaar je een hortensia plant, hoeveel water hij nodig heeft, wanneer je snoeit en waarom de kleur verandert. Zo kies je de soort die bij je tuin past.
LavendelLavendel kies je op soort en winterhardheid, hij wil zon en doorlatende grond en je snoeit hem elk jaar. Zo kies, plant en verzorg je lavendel in je tuin.
HeestersWelke heester groeit in de schaduw? Hulst, skimmia en camelia redden het met weinig zon. Ook: wanneer je plant, wat winterhard is en wat lang bloeit.
KlimplantenKlimplant kiezen voor je muur, schutting of pergola? Bepaal eerst zon of schaduw, steun en winterhardheid. Vergelijk soorten op bloei, hoogte en steun.
SiergrassenSiergras kiezen voor je tuin: de mooiste soorten, wat winterhard of wintergroen is, hoe ver je ze plant en wanneer je ze in maart of april terugknipt.
BodembedekkersBodembedekker kiezen voor zon, schaduw of droge grond: groenblijvende en bloeiende soorten, plantafstand per m² en wat onkruid echt tegenhoudt.
OlijfboomOlijfboom verzorgen doe je met volle zon, een ruime pot en weinig water. Zo kies je pot en grond, voed je hem en overwinter je ook oleander, yucca en palm.
Bomen voor de tuinEen tuinboom kies je op zijn volwassen hoogte en breedte. Zo bepaal je de afstand tot de erfgrens, vind je kleine bomen en weet je wanneer je kapt of plant.
HagenHaagbeuk is een boom die je als haag knipt: 4 tot 5 planten per meter, snoeien in juni. Zo verschilt hij van beuk en zo kies je tussen alle haagsoorten.
