Rozen in de tuin: kies een type, geef zon en snoei per soort

De soorten rozen en welke bij jouw tuin past

Het type bepaalt hoe een roos eruitziet en hoe je hem verzorgt. De grootbloemige roos (theehybride) heeft één grote bloem per steel en is een echte snijroos. De trosroos (floribunda) bloeit in tuilen en past in een border. Een heesterroos is groter en luchtiger, Engelse rozen hebben dichte, vaak geurende bloemen op een struik en bodembedekkende rozen blijven laag en breed.

Twee vormen hebben hun eigen verzorging. Een klimroos klimt tegen een muur of pergola, en een rambler doet hetzelfde maar bloeit meestal één keer. Een stamroos is een gewone roos op een rechte stam. Botanische of wilde rozen, zoals de hondsroos en de rimpelroos, hebben enkele bloemen en zetten bottels.

Het onderhoud verschilt sterk. Een bodembedekker of botanische roos vraagt weinig snoei. Een grootbloemige roos wil elk voorjaar een stevige beurt en meer aandacht voor ziekten.

Kleur en geur: roze, paarse, oranje en groene rozen

Rozen bestaan in bijna elke kleur: wit, geel, roze, rood, oranje, paars en zelfs groen. Een echte blauwe roos bestaat niet, wat zo wordt verkocht is paars of lila. Roze gaat goed samen met paars en wit, oranje en geel geven een warm beeld en paarse rozen komen mooi uit naast zilverblad of lavendel. Een groene roos is een curiositeit.

Geur zit niet in elke roos. Oude rassen, Engelse rozen en veel botanische rozen ruiken het sterkst, moderne snijrozen vaak veel minder. Ruik in de kwekerij aan de bloem, want de geur hangt ook af van het weer en het moment van de dag.

Chinese roos, Gelderse roos en andere planten die geen roos zijn

Niet elke plant met roos in de naam is een roos. De Chinese roos is een tropische hibiscus die in Nederland niet winterhard is en vorstvrij overwintert. De winterharde tuinhibiscus is iets anders: een struik van meestal 2 tot 2,5 meter die je in maart of april snoeit. Wil je meer struiken, dan zijn er de heesters voor de tuin.

De Gelderse roos is een sneeuwbal (Viburnum opulus), een heester van 3 tot 4 meter die in mei en juni bloeit. Kerstroos en pioenroos zijn vaste planten, geen rozen. Ze horen bij de vaste planten.

Wat is de beste plek voor rozen?

Rozen willen zon: minstens een halve dag en liefst ochtendzon, omdat het blad dan snel droogt. In de schaduw bloeien ze weinig. Kies een open plek met wat wind en geef ze ruimte, want bij stilstaande lucht krijgen ze sneller meeldauw en sterroetdauw. Zorg voor voedselrijke, doorlatende grond. Zware klei verbeter je met compost en zand.

Rozen combineren met lavendel en vaste planten

Rozen staan mooi samen met planten die de voet bedekken en insecten aantrekken. Lavendel is een klassieker: het zilvergrijze blad past bij bijna elke kleur en de bloemen trekken bijen. Ook vaste planten zoals salvia en katteneppe zijn goede buren, mits ze zon en doorlatende grond delen. Een roos midden in een border droogt na regen sneller en blijft gezonder dan een roos in een gesloten hoek. Laat rond de voet ruimte vrij, zodat er lucht bij de wortels kan.

Waar kunnen rozen niet tegen?

Rozen houden niet van natte voeten, diepe schaduw en uitgeputte grond. Zet je een nieuwe roos op de plek van een oude roos, dan groeit hij vaak slecht. Verwissel dan de grond rond het plantgat voor verse grond of kies een andere plek. Droge schaduw onder grote bomen is ook lastig, omdat de boomwortels het water wegnemen.

Tegen een muur staan rozen goed, maar plant ze 40 tot 50 centimeter van de muur. In een kuil waar water blijft staan krijgt een roos wortelrot, dus verhoog de plek of verbeter de afwatering.

Hoe plant je een roos?

Najaar en vroege voorjaar zijn de beste momenten, zolang de grond niet bevroren is. Een roos uit een pot kun je het hele seizoen planten, als je goed water geeft. Maak het gat ruim, ongeveer twee keer zo breed als de wortelkluit. Zet de roos met de entplek, de verdikking onderaan de takken, een paar centimeter onder het maaiveld, zodat de plant bij vorst beschermd is.

Meng de uitgegraven aarde met compost, vul het gat en druk de grond aan. Geef daarna ruim water en herhaal dat de eerste weken. Hoeveel rozen je nodig hebt, zie je in de tabel. Voor de andere planten in dezelfde border helpt planten kiezen.

Rozen verplaatsen en verplanten: kan het ook in de zomer?

Rozen zijn sterker dan je denkt, ook na jaren op dezelfde plek. De veiligste tijd om een roos te verplaatsen is de rustperiode, van het najaar tot het vroege voorjaar, zolang de grond niet bevroren is. In de zomer kan het ook als het moet, bijvoorbeeld bij graafwerk. Graaf zo ruim mogelijk uit, haal de bloemen en een deel van de takken weg, maak een ruim plantgat en geef het eerste halfjaar goed water.

Een roos die in de zomer is verplaatst, laat vaak zijn blad vallen en lijkt even dood. Geef hem tijd tot het najaar. Zet hem iets dieper dan hij stond en trek hem bij het aandrukken iets omhoog, zodat de wortels recht naar beneden staan. Gaat hij van een zonloze naar een zonnige plek, dek hem dan de eerste dagen af met vliesdoek.

Rozen in een pot en rozen als bodembedekker

Een roos in een pot heeft een grote, diepe pot nodig met gaten in de bodem en grof materiaal onderin. Hij droogt snel uit en wil vaker water en voeding dan een roos in de grond. In de winter is hij kwetsbaarder, omdat de wortels in een pot minder tegen vorst beschermd zijn. Zet de pot tegen een muur of wikkel hem in.

Een bodembedekkende roos past op een vlak of talud: laag, breed en met weinig onderhoud. Snoei hem in de late winter licht, en bij sterke verdichting tot ongeveer 10 centimeter terug. Voor kale plekken zijn er meer keuzes in bodembedekkers. Wil je een rozenhaag, kijk dan bij hagen.

Voeding, water en snoei in het kort

Rozen eten veel. Geef in het voorjaar na het snoeien rozenmest of compost, en nog eens in juni of juli na de eerste bloei. Stop aan het eind van de zomer, zodat het nieuwe hout kan uitharden voor de winter. Geef water bij de wortels en liever 's ochtends dan 's avonds. Hoe en wanneer je bemest, loop je door in bemesten in de tuin.

Snoeien doe je meestal eind maart tot begin april. Grootbloemige rozen en trosrozen gaan stevig terug tot drie à vijf knoppen, een Engelse roos met een derde tot de helft, en een eenmalig bloeiende roos wacht tot na de bloei. Knip dood, zwak en kruisend hout altijd weg. Hoe je een roos precies snoeit, werk je uit in rozen snoeien.

Meeldauw, sterroetdauw en luizen bij rozen

Drie problemen komen bijna elk jaar terug. Sterroetdauw geeft purperzwarte vlekken op het blad, geel blad eromheen en vroege bladval. Echte meeldauw laat witte, wollige plekjes zien en bladluizen zitten op de knoppen. Een roos op een open, zonnige plek met ruimte tussen de planten heeft er minder last van.

Bij luis helpt eerst een stevige waterstraal, en schimmels beperk je door gevallen blad in de herfst op te ruimen. Gebruik alleen een middel dat het Ctgb voor particulieren heeft toegelaten. Wat je precies doet bij luizen, meeldauw en roest, werkt roos bestrijden uit. Over schimmels in het algemeen gaat plantenziekten.

Welke rozen zijn winterhard?

De meeste tuinrozen overleven een Nederlandse winter zonder bescherming. Botanische rozen als de hondsroos en de rimpelroos zijn volledig winterhard. Jonge planten en rozen in een pot hebben meer last van strenge vorst, en een klimroos tegen een zonnige muur minder dan een roos in de wind.

Bevriest een roos tot de grond, dan komt hij vaak vanuit de wortel terug, maar bij een geënte roos is dat de onderstam. Bescherm bij een stamroos de kroon met vlies of jute, want daar zit de enting. Is er na een strenge winter geen leven te zien, wacht dan tot juni. Krab een stukje schors weg: is het hout eronder groen, dan leeft de tak nog.

Rozen zaaien en vermeerderen

Rozen zaaien kan met bottels, maar het gaat traag: de zaden kiemen soms pas na een jaar. Een zaailing lijkt niet altijd op de moederplant, dus het is vooral iets voor wilde rozen in een natuurlijke haag. Een geënte roos blijft een geënte roos, en wie meer van dezelfde wil, stekt liever.

Voor stekken neem je aan het einde van de zomer een rijpe scheut van ongeveer 20 centimeter en steek je die in losse, vochtige grond. Bij een klimroos werkt dat net zo, zoals klimroos stekken en verzorgen laat zien.