Egelhuis maken van onbehandeld hout, met een tunnel voor de ingang
Een egelhuis maak je in een middag van onbehandeld, harsrijk hout. Reken op een kist met een binnenmaat van ongeveer 40 centimeter, een ingang in de zijkant, een korte tunnel ervoor en een waterdicht dak. Zet het in de herfst bij een schutting, met de ingang niet op het noorden of noordoosten. Zo'n huis hoort bij een tuin die ruimte laat voor wilde dieren, en hoe je het daarna gebruikt, zie je bij het egelhuis plaatsen.
Dit heb je nodig
- Hoe lang het duurt
- Een halve dag voor het zagen en bouwen
- Hoe moeilijk het is
- Goed zelf te doen, met een zaag en een boor
- Wat het kost
- Een paar planken en schroeven, meer niet
Gereedschap
- Handzaag of decoupeerzaag
- Boor of accuschroevendraaier
- Meetlint en potlood
- Werkhandschoenen
Materiaal
- Onbehandelde planken van hars- of naaldhout, bijvoorbeeld douglas
- Roestvrije schroeven
- Een stuk waterdichte dakbedekking dat je niet met chemie behandelt
- Blad, takken en hooi voor afdekking en vulling
Zo maak je een egelhuis stap voor stap
Reken op een middag. Het meeste werk zit in het meten en het maken van de ingang.
Stap 1 Kies het hout en de plek
Kies onbehandeld, harsrijk hout en bedenk waar het huis komt: bij een schutting, uit de wind, met de ingang niet op het noorden of noordoosten.
Stap 2 Meet en zaag de planken
Zaag de planken voor de bodem, vier wanden en het dak. Reken op een binnenmaat van ongeveer 40 centimeter, zodat een egel kan keren en een nest kan maken.
Stap 3 Schroef de bodem en wanden aan elkaar
Bouw een kist met roestvrije schroeven. Hout kan splijten, dus boor de gaten voor bij de uiteinden.
Stap 4 Maak de ingang en de tunnel
Zaag in een zijwand een opening van ongeveer 12 bij 12 centimeter en bouw er een korte tunnel voor. De tunnel houdt wind en regen buiten en maakt het lastiger voor een kat.
Stap 5 Leg het dak en maak het waterdicht
Leg een plank als dak en laat hem ruim uitsteken. Bedek hem met waterdichte dakbedekking en een laag takjes en blad, en houd het dak los, zodat je het kunt openen.
Stap 6 Zet het huis neer en verberg het
Zet het huis in de herfst bij een schutting in een rustig hoekje. Leg takken en blad rond het huis, zodat een egel ongezien naar binnen kan, en leg bij de ingang takjes, blad of hooi.
Welk hout kies je voor een egelhuis dat jaren moet meegaan?
Het hout bepaalt hoe lang het huis meegaat. Multiplex ziet er netjes uit, maar de lijmlagen houden slecht stand tegen weer en vocht, en de kopse kanten zuigen water op. Gewone, harsrijke planken van naaldhout zoals douglas gaan buiten jaren mee zonder behandeling. Gebruik geen chemisch behandeld hout en geen verf, want een egel slaapt maandenlang in het huis.
Het huis hoeft niet groot te zijn, maar moet ruim genoeg zijn voor een nest van blad. Reken op een kist van ongeveer 40 centimeter breed en diep. Natuurmonumenten bouwt het huis van planken, met een ingang in de zijkant en een tunnel op het huisje; de afmetingen staan in hun bouwpakket.
| Materiaal | Houdbaarheid | Past bij |
|---|---|---|
| Onbehandeld douglas of ander harsrijk naaldhout | meerdere jaren | een huis dat je niet wilt onderhouden |
| Multiplex, ook de waterbestendige soort | korter, omdat de kopse kanten water opzuigen | liever niet |
| Gewone planken van vurenhout | een paar seizoenen | een eenvoudig huis |
| Steen of een holte in een muurtje met houten steunen | jaren | een opgehoogde border of tuinmuur |
Hoe maak je de ingang en de tunnel?
De ingang komt in de zijkant, met een korte tunnel ervoor. Die tunnel houdt wind en regen buiten en maakt het lastiger voor een kat om bij het nest te komen. Reken op een opening van ongeveer 12 bij 12 centimeter: groot genoeg voor een volwassen egel, maar niet ruim. Een marter is smaller dan een egel, dus helemaal uitsluiten kun je hem niet.
Maak de kamer groot genoeg om in om te draaien en een nest te bouwen, en maak het dak los, zodat je in de herfst kunt kijken of alles nog dicht is. Een te kleine kist werkt niet als kraamkamer, en dat is een reden om niet te krap te zijn.
Hoe houd je het dak droog zonder dat het gaat broeien?
Een egelhuis moet waterdicht zijn, maar niet te warm worden. Leg een plaat of waterdichte dakbedekking over het dak en bedek die met takjes en blad. Die laag isoleert en houdt de zon buiten. Houd de afdekking droog en luchtig, want vochtig blad gaat broeien.
Plastic als afdekking is een slechte keus, omdat het vocht en lucht vasthoudt. Leg in de herfst takjes, blad of hooi bij de ingang, dan bouwt de egel zijn nest zelf. Een dik bed dat jij erin legt, hoeft niet.
Waar zet je het egelhuis neer?
Zet het huis bij een schutting, in een rustig hoekje uit de wind, op een plek waar geen water in kan lopen. Kies een plek met dichte begroeiing, zodat een egel ongezien naar binnen kan. De ingang wijst niet naar het noorden of noordoosten. Zet het huis in de herfst klaar, ruim voor de winterslaap.
Een egel trekt niet meteen in. Het kan maanden duren, en soms komt er nooit een. Dat ligt zelden aan het huis, vaker aan het ontbreken van egels in de buurt of aan een goede slaapplek in een houtstapel. Maak daarom een doorgang van 15 bij 15 centimeter in de schutting, zodat hij erbij kan. Wat een egel in de tuin verder nodig heeft, vind je apart, en wil je andere dieren buiten houden zonder egels te hinderen, lees dan over dieren weren.
Moet het een huisje zijn, of kan het ook met een stapel hout?
Een egelhuis is niet de enige manier om een egel te helpen. Egels slapen ook in een houtstapel, een takkenril, onder een open composthoop of in een holte in een muurtje met houten steunen. Wie een opgehoogde border heeft, kan daar een opening in laten.
Een huisje heeft als voordeel dat je weet waar de slaapplek is. Het nadeel is dat het niet vanzelf wordt gebruikt. Een egelvriendelijke tuin begint bij de inrichting: een gat in de schutting, een rommelige hoek en geen slakkenkorrels. Hoe je dat inpast in je tuin, hoort bij tuinontwerp maken.
Hoe onderhoud je het huis en wie trekt er nog meer in?
Een egelhuis heeft bijna geen onderhoud nodig. Kijk in het najaar of het dak nog dicht is en de ingang vrij, en vul de afdekking van blad en takjes aan. Kijk niet in de winter of in de kraamtijd. Een egel die uit zijn winterslaap wordt gehaald, verbruikt energie die hij niet kan missen.
Zit er een nest van wespen of hoornaars in of vlak bij het huis, haal dat dan niet zelf weg en laat het door een specialist bekijken. Hoe je een Aziatische hoornaar herkent, lees je apart. Zit er een muizennest, laat het dan met rust tot het verlaten is. Wil je ook vogels of insecten een thuis geven, dan staat daar een vogelhuisje of een insectenhotel voor klaar.
Uit de praktijk
Twee huisjes van multiplex die zacht werden
Iemand bouwde twee ruime egelhuizen van waterbestendig multiplex en zag na een paar jaar dat de plaat zacht werd, zelfs onder meerdere lagen beits. De lijmlagen en vooral de kopse kanten nemen water op. Harsrijke naaldhoutplanken zoals douglas gaan buiten langer mee en hoeven geen behandeling. Een egel is ook tevreden met een takkenril en een rommelig hoekje, dus een duur huis is geen voorwaarde.
Een huisje zonder egel en de zorg om marters
Een tuinier vroeg zich af hoe je voorkomt dat er een marter in het egelhuis trekt. Dat lukt niet helemaal, want een marter is dunner dan een egel en kruipt ook op zolders en in spouwmuren. Een korte tunnel voor de ingang helpt hooguit. Een egel lok je beter met een gat in de schutting, een rommelige hoek en een schaaltje water dan met een huis alleen.
Veelgemaakte fouten
Behandeld hout of verf gebruiken
Chemie uit het hout komt in het nest terecht, en een egel slaapt er maandenlang. Gebruik onbehandeld hout.
Multiplex zonder goede afwerking
De lijmlagen en kopse kanten nemen water op, waarna de plaat zacht wordt. Kies liever harsrijke planken.
De ingang op het noorden of noordoosten zetten
Wind en kou blazen dan het huis in. Draai de ingang naar een beschutte hoek.
Het dak bedekken met nat blad of plastic
Vochtig blad gaat broeien en plastic houdt lucht vast. Houd het dak droog en de afdekking luchtig.
Te vaak kijken of er iemand woont
Verstoring in de winter of in de kraamtijd kost de egel energie of de jongen. Kijk alleen als het echt nodig is.
Wanneer je een vakman belt
Dit is goed zelf te doen met een zaag en een boor. Komt het huis op een erg natte plek of in een muur, vraag dan een timmerman of een egelwerkgroep om mee te kijken.
Veelgestelde vragen
Waar zet je een egelhuis neer?
Zet het bij een schutting, in een rustig hoekje uit de wind, op een plek waar geen water in kan lopen. Een plek met veel dekking houdt het huis uit het zicht. De ingang wijst niet naar het noorden of noordoosten, en een doorgang in de schutting helpt egels de plek te vinden.
Wanneer zet je een egelhuis neer?
Het best in de herfst, ruim voor de winterslaap die in november begint. In het voorjaar kan ook, maar stoor het huis dan niet tussen juni en oktober, wanneer er jongen kunnen zijn. Kies geen plek waar later gegraven of gemaaid wordt.
Wat leg je op de bodem van een egelhuis?
Meestal niets, of hooguit een dun laagje droog blad of hooi. De egel maakt zijn nest zelf van blad en takjes, dus leg in de herfst materiaal bij de ingang. Gebruik geen krantenpapier, textiel of plastic, want die houden vocht vast en maken het nest nat.
Hoe maak je een egelhuis schoon?
Maak het alleen schoon als je zeker weet dat het leeg is. Dat kan het best nadat de winterslaap voorbij is, en niet als er een kraamnest kan zijn. Draag handschoenen, borstel het oude nest weg en gebruik geen schoonmaakmiddelen. Leg daarna weer droog blad en takjes bij de ingang.
Hoe groot moet een egelhuis zijn?
Ruim genoeg dat een egel zich kan omdraaien en een nest van blad kan maken. Een vaste maat noemen de gebruikte bronnen niet. Reken op een binnenmaat van ongeveer 40 centimeter. Maak het niet te klein, want het huis wordt ook als kraamkamer gebruikt.
Hoe maak je een simpel egelhuis zelf?
Zaag planken voor bodem, wanden en dak, schroef de kist aan elkaar en maak een ingang in de zijkant met een korte tunnel ervoor. Leg een waterdicht dak met takken en blad erop en zet het in de herfst bij een schutting neer. Dan is het egelhuis klaar voor gebruik.
Bronnen bij dit artikel
- Egelhuis maken met een bouwtekening (egelhuis maken), Natuurmonumenten (bekeken op 4 november 2026)
- Egels in de tuin (egelhuisje, egelsnelweg, bijvoeren), Dierenbescherming (bekeken op 4 november 2026)
- Egels helpen in de zomer, Natuurmonumenten (bekeken op 4 november 2026)
- Diervriendelijke tuin, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
