Hoornaar herkennen: groot, donker, met gele pootjes
Een hoornaar is met ongeveer 2,5 tot 3,5 centimeter veel groter dan een gewone wesp van 1 tot 1,5 centimeter. De Aziatische hoornaar herken je aan een donker lijf, gele pootuiteinden en een brede oranje band, de Europese aan een bruinrode borst en een geel achterlijf. Het zomernest van de Aziatische soort hangt hoog in een boom en wordt tot 100 centimeter breed. Houd 5 meter afstand en lees bij hoornaar bestrijden wat je met een nest doet. De andere wespen en hoornaars zie je daar naast elkaar.
Wat je ziet en wat het kan zijn
Kijk vanaf een veilige afstand en let op grootte, kleur en plek.
| Wat je ziet | Waarschijnlijke soort | Wat je doet |
|---|---|---|
| Groot insect, donker lijf, gele pootjes, één brede oranje band op het achterlijf | Aziatische hoornaar | Foto maken op afstand; nest alleen melden als het op een drukke plek hangt |
| Groot insect, bruinrode borst, geel achterlijf | Europese hoornaar | Afstand houden en een deskundige laten kijken als je twijfelt |
| Klein geel-zwart insect van 1 tot 1,5 cm, zoekt zoet en afval | Gewone of Duitse wesp | Eten afdekken; zie wespennest |
| Grote koningin in april of mei in een schuur of vogelkastje | Mogelijk een hoornaarkoningin | Niet doodslaan, foto maken en een deskundige laten kijken |
| Bolvormig nest hoog in een boomtop | Zomernest van de Aziatische hoornaar | 5 meter afstand en melden bij een drukke plek |
| Bijen die massaal worden weggehaald bij de kast | Hoornaars die op bijen jagen | Imker en gemeente inlichten |
Hoe zie je het verschil tussen een hoornaar en een wesp?
Een hoornaar is een reus onder de wespen. Een gewone wesp is ongeveer 1 tot 1,5 centimeter, een Aziatische hoornaar rond de 2,5 tot 3 centimeter en een Europese hoornaar 2,5 tot 3,5 centimeter. De maten zijn richtlijnen, want koninginnen zijn altijd groter dan werksters. Bij de Aziatische soort let je op het donkere lijf, de gele pootuiteinden en de brede oranje band op het achterlijf. De Europese hoornaar is bruinrood en geel en dus opvallend lichter.
Een gewone wesp heeft een duidelijke geel-zwarte tekening en een smalle taille. Zie je een groot dier in je tuin, houd dan rustig afstand en maak een foto met de zoom van je telefoon. Een scherpe foto helpt een deskundige de soort te bepalen, en op Waarneming.nl kun je hem delen. De hoornaar is een van de wespen en hoornaars die je in de tuin kunt tegenkomen.
| Soort | Grootte | Herken je aan | Nest |
|---|---|---|---|
| Gewone of Duitse wesp | 1 tot 1,5 cm | geel-zwart, smalle taille, komt op zoet | grijs, bolvormig, onderop een opening |
| Europese hoornaar | 2,5 tot 3,5 cm | bruinrode borst, geel achterlijf, ook 's avonds actief | in holle bomen, schuren en bloempotten |
| Aziatische hoornaar | 2,5 tot 3 cm | donker lijf, gele pootuiteinden, één oranje band | los in een boomtop, tot 100 cm breed |
Hoe herken je de koningin in het voorjaar?
Een koningin is groter dan de werksters en vliegt in april en mei vaak alleen rond op zoek naar een beschutte plek voor haar nest. Je ziet haar in schuren, carports, tuinhuisjes en bij vogelkastjes. In die maanden bouwt ze een klein nest, dus een grote wesp in je schuur is een reden om te kijken of er al iets hangt.
Een Aziatische koningin onderscheid je niet altijd van een Europese zonder close-up foto. Dood haar niet, want een gedode hoornaar kan een alarmstof afgeven en het kan ook een inheemse Europese zijn. Maak een foto en laat een deskundige kijken. Zie je maar één dier, dan hoef je dat niet te melden.
Hoe maak je een goede foto?
De soort bepalen op afstand lukt alleen met een scherpe foto. Maak er liefst twee: een van de zijkant en een van boven, met de pootjes en het achterlijf goed zichtbaar. Ga daarvoor niet dichter dan een paar meter bij een los dier en niet dichter dan 5 meter bij een nest. Noteer datum, plek en hoogte van het nest, en of er veel dieren heen en weer vliegen.
Een waarneming voer je in op Waarneming.nl, waar deskundigen meekijken. Hangt een nest in de openbare ruimte en geeft het overlast of zit het op een drukke plek, meld het dan bij de provincie of gemeente. Zo krijgen beheerders een beeld van waar de soort zit.
Hoe ziet een hoornaarnest eruit?
Het zomernest van de Aziatische hoornaar is een ronde, grijsbruine bol die meestal hoog in een boomtop hangt. Aan het eind van het seizoen kan het tot 100 centimeter breed zijn en duizenden hoornaars bevatten. In het voorjaar is het nest klein en zit het vaak beschut in een schuur, carport of vogelkastje. Zo'n voorjaarsnest lijkt op een groot wespennest.
Een nest kan ook laag in een haag of struik hangen. Een gewoon wespennest is kleiner, grijs en heeft de opening onderaan, zoals bij het wespennest staat. Een gat in de grond waar wespen in en uit vliegen is een wespennest in de grond. Zonder insecten is het gat eerder van een knaagdier, zoals een woelrat.
Waarom doet het verschil tussen beide hoornaars ertoe?
Beide hoornaars zien er gevaarlijk uit, maar ze verschillen. De Europese hoornaar is inheems en jaagt vooral op andere insecten. De Aziatische hoornaar staat sinds 2016 op de Unielijst van invasieve exoten en jaagt in grote aantallen op bijen en andere insecten, vaak bij bijenkasten, waar hij voor de ingang blijft hangen. Wie een Aziatische hoornaar voor een gewone wesp aanziet, laat een nest te lang hangen. Twijfel je, vraag dan een deskundige.
Je ziet hoornaars van het voorjaar tot in de herfst. In oktober vliegen nog werksters en komen de mannetjes en nieuwe koninginnen uit. Na de eerste vorst sterft het volk, alleen de koninginnen overwinteren in hout of onder bast.
Welke dieren worden vaak voor een hoornaar aangezien?
Niet elke grote wesp is een hoornaar. Een koningin van de gewone wesp is groter dan de werksters en wordt in het voorjaar weleens voor een hoornaar aangezien. Ook in de nazomer vallen grote dieren op, want dan vliegen de mannetjes en nieuwe koninginnen uit. Zij wijzen niet per se op een nest vlak bij je huis.
Let daarom op meer dan de grootte: de kleur van de borst en het achterlijf, de pootuiteinden en de plek waar het dier steeds terugkomt. Een dier dat steeds op dezelfde holte afvliegt, heeft daar een nest. Een dier dat langskomt en weer verdwijnt, zoekt meestal alleen voedsel of een plek.
In welke maand zie je welke hoornaar?
In april en mei zie je de koninginnen, vaak alleen en zoekend naar een nestplek. Tussen juni en augustus vliegen de werksters en groeit het nest. Eind augustus tot oktober is het aantal dieren op zijn hoogtepunt en verschijnen de mannetjes en jonge koninginnen. Na de eerste vorst is het nest leeg.
Voor het herkennen betekent dat dat een grote hoornaar in het voorjaar meestal een koningin is, en in de herfst vaak een mannetje of jonge koningin. Het zomernest van de Aziatische hoornaar valt pas op als de bladeren van de boom vallen.
Hoe gevaarlijk is een hoornaar?
Een hoornaar steekt niet zomaar. De meeste steken vallen vlak bij het nest. Een steek doet pijn en zwelt op, en bij een allergie kan het ernstig zijn. Bij een allergische reactie, meerdere steken kort achter elkaar of een steek in mond, keel of hals bel je 112. Een nest kan bijtende vloeistof richting de ogen spuiten.
Loop bij een aanval rustig weg, met je gezicht en nek beschermd. Houd minstens 5 meter afstand van een nest en schakel een professional in die zonder gif werkt. Wil je de hoornaar bestrijden, dan doe je dat niet zelf maar via een professional. Bij een gewoon nest gaat het om het wespennest bestrijden. Kijk in het voorjaar ook of er geen koningin in een vogelkastje of in een egelhuis is getrokken, want ze zoekt een beschutte, holle plek.
Uit de praktijk
Een lage brom in de tuin
In een tuin vliegt regelmatig een grote hoornaar langs met een lage brom. Wie bang is voor de Aziatische soort, kijkt eerst naar kleur en pootjes. Dit dier is bruinrood met een geel achterlijf en dus Europees, terwijl de Aziatische donkerder is met gele pootuiteinden. Een foto op afstand en een controle op Waarneming.nl geven snel duidelijkheid.
Bijen in de lucht bij de kast
Een imker ziet grote donkere wespen voor de ingang van een bijenkast hangen en bijen uit de lucht plukken. Dat gedrag past bij de Aziatische hoornaar. Hij maakt een foto op afstand, laat de soort bepalen en geeft de plek door aan de gemeente of provincie. Zelf een nest zoeken en weghalen doet hij niet.
Veelgemaakte fouten
Elke grote wesp voor een Aziatische hoornaar aanzien
De Europese hoornaar is inheems. Kijk naar kleur en pootjes voordat je alarm slaat.
Een hoornaar doodslaan
Het levert niets op en een gedode hoornaar kan een alarmstof afgeven. Maak liever een foto.
Dichtbij komen voor een betere foto
Ga niet dichter dan 5 meter bij een nest. Gebruik de zoom van je telefoon.
Een nest door een kennis laten verwijderen
Een nest kan duizenden dieren bevatten en bijtende vloeistof spuiten. Laat het over aan een professional.
Wanneer je een vakman belt
Twijfel je over de soort of hangt er een groot nest bij je huis, laat dan een deskundige kijken en bel een ongediertebestrijder. Zelf een nest aanraken is nooit nodig.
Veelgestelde vragen
Wat is een hoornaar?
Een hoornaar is de grootste wespensoort in Nederland. Er leven twee soorten: de inheemse Europese hoornaar en de uit Azië ingevoerde Aziatische of geelpoothoornaar. Allebei bouwen ze nesten van papier. De Aziatische soort staat op de Unielijst van invasieve exoten.
Hoe herken ik een wespennest?
Een wespennest is een grijs, rond nest van papier met een opening onderaan. In het voorjaar is het zo groot als een pingpongbal, in augustus veel groter. Wil je zo'n nest van dichtbij vergelijken, kijk dan naar het wespennest.
Is de Aziatische hoornaar gevaarlijk voor mensen?
Niet als je hem met rust laat. Ze verdedigen hun nest wel fel, dus houd minstens 5 meter afstand. Een steek is pijnlijk en kan bij een allergie ernstig zijn; bel dan 112, net als bij meerdere steken in korte tijd of een steek in mond, keel of hals.
Wat doe je bij een hoornaarnest?
Houd minstens 5 meter afstand, stop met snoeien, zagen en maaien en bestrijd het nest niet zelf. Op een drukke openbare plek meld je het bij de gemeente of provincie. Op eigen terrein schakel je een professional in die zonder gif werkt.
Wat is het verschil tussen een bijennest en een wespennest?
Een bijennest is van was, met kamers voor honing, en zit in een kast of holte. Een wespennest is van grijs papier en zit in een schuur, struik of muur. Bijen zijn harig en bruin, wespen glad en geel-zwart.
Hoe klinkt een Aziatische hoornaar?
Hoornaars brommen lager dan wespen. Op geluid alleen is de soort niet te bepalen. Het gedrag helpt meer: de Aziatische soort blijft stilhangen voor een bijenkast.
Zijn er hoornaars in oktober?
Ja. In oktober vliegen nog werksters, en verschijnen de mannetjes en de jonge koninginnen. Na de eerste nachtvorst sterft het volk, alleen de koninginnen overwinteren. Een nest dat in de herfst zichtbaar wordt in een kale boom, is vaak al leeg.
Hoe herken je de koningin van een hoornaar?
Let op grootte en seizoen. In april en mei is een grote, alleen vliegende hoornaar bijna altijd een koningin. Bij de Aziatische soort kijk je naar de gele pootuiteinden en de donkere borst, de Europese is bruinrood. Zeker weten doe je het alleen met een foto en een deskundige.
Wat doe je met een hoornaarkoningin?
Laat haar met rust en dood haar niet. Maak op afstand een foto en deel die eventueel op Waarneming.nl. Een los dier meld je niet bij de gemeente. Zie je in een schuur of vogelkastje een klein nest, laat dan een deskundige kijken.
Bronnen bij dit artikel
- Wat moet ik doen als ik een geelpoothoornaar zie?, Rijksoverheid (bekeken op 4 november 2026)
- Geelpoothoornaar (Aziatische hoornaar), NVWA (bekeken op 4 november 2026)
- Geelpoothoornaar in de tuin: herken nest voor het snoeien (Aziatische hoornaar), Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- De Aziatische hoornaar in Nederland: ervaringen 2017-2020 (EIS Kenniscentrum Insecten, in opdracht van de NVWA, april 2021), EIS Kenniscentrum Insecten / NVWA (bekeken op 4 november 2026)
