Zaaikalender: wat zaai je in welke maand, binnen en buiten
Zoek een groente of een maand op en je ziet wanneer je binnen voorzaait, buiten zaait, uitplant en oogst. Het meeste zaaiwerk valt tussen februari en juli: in maart begin je binnen met tomaat en buiten met wortel, radijs en sla, in april volgen courgette en komkommer onder glas of in de vensterbank. Gevoelige groenten gaan pas na de IJsheiligen (11 tot en met 14 mei) de tuin in. De maanden zijn gemiddelden voor Nederland, dus het weer van dit jaar telt zwaarder dan de datum.
Reken het uit
Waar de kalender op rust
- Maanden gelden voor een gemiddeld Nederlands voorjaar en zijn niet per regio bijgesteld; zandgrond in het zuiden warmt eerder op dan de kust.
- IJsheiligen (11 tot en met 14 mei) is de uitplantgrens voor vorstgevoelige gewassen. Onderbouwd door KNMI (vorst na 14 mei in De Bilt in 9 jaren sinds 1901, dus 92 procent betrouwbaar); een vuistregel, geen garantie.
- Maandlijsten zijn afgeleid van tekst als 'half april tot eind mei': elke genoemde maand telt mee, ook als alleen de helft ervan wordt genoemd.
- Waar Groei & Bloei Deventer (tabel op meerjarige gemiddelden) en een Groei & Bloei-artikel verschillen, is voor zaaien de ruimste periode gekozen en voor afstanden de bandbreedte. Voorbeelden: tomaat 80 x 40 cm (tabel) tegen 60 tot 70 cm in de rij bij cherrytomaat (artikel); doperwt zaaien vanaf februari (artikel) tegen half maart (tabel).
- rijafstand is het eerste getal in de tabel van Groei & Bloei Deventer en plantafstand het tweede getal. Bij gewassen zonder tabelregel is alleen een afstand genoemd als een artikel die geeft.
- Oogstmaanden zijn begrensd door wat de bron noemt. Bij oogst 'tot in het najaar' zijn de maanden tot en met de laatste genoemde maand opgenomen. Waar geen oogstperiode staat (onder meer rucola, koriander, rabarber, tuinkers) is null gezet.
- Het aantal gewassen volgt uit wat is gelezen; rassen en winterharde variëteiten (zoals winterprei of vroege en late wortel) zijn samengevoegd tot één gewas, met de ruimste maanden.
- Standplaats is alleen gevuld als een gelezen bron die noemt (null elders). Er is bewust geen standplaats bijgevuld uit algemene kennis.
- Plantdiepte van knoflook: de bron noemt zowel 10 tot 12 cm diep als dat de punt net onder de grond moet zitten.
Bronnen
- Aardbeien kweken: hoe je begint in maart en april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Andijvie zaaien en kweken: zo oogst je binnen 10 weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Anijs kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Aubergine zaaien: wanneer beginnen en hoe het lukt, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Augurken kweken: zo zaai, verzorg en oogst je zelf augurken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Basilicum zaaien en kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bieslook zaaien en verzorgen in tuin en pot, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bloemkool zaaien in september voor een vroege oogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Broccoli zaaien en kweken: zo oogst je van zomer tot herfst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Cherrytomaten kweken: zaaien in maart, oogsten vanaf juli, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Courgette kweken: zaaien, planten en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Dille kweken en gebruiken: van zaad tot keuken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Doperwten zaaien: vanaf februari voorzaaien voor een zomeroogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knoflook kweken: planten, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knolvenkel kweken: timing maakt het verschil, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Komkommer kweken: zaaien in april, planten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Koriander kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaaien in oktober: 7 groenten voor de koude bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Munt in de tuin: van stek tot sterke groeier, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Hoe kweek en verzorg ik oregano, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Paprika kweken: zaaien in februari, oogsten in de zomer, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Peterselie zaaien en kweken: wanneer en hoe, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Pompoen zaaien: voorzaaien in april, uitplanten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Prei zaaien: vroeg voorzaaien in pot, later uitplanten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rabarber planten: wanneer en hoe doe je het?, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Radijs zaaien: van zaadje tot oogst in vier tot zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wanneer rode biet zaaien? Vanaf maart in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rucola zaaien en kweken: zo oogst je maandenlang blad, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sla kweken: van zaaien tot oogsten in elk seizoen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sperziebonen zaaien: vanaf half mei, in grond of bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spinazie zaaien: vanaf maart, oogsten al na zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spruitjes oogsten: wanneer en waarom na vorst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Stengelui zaaien: bosui of lente-ui kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tijm kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinkers zaaien op watten of potgrond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinklussen november, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zelf watermeloen kweken: zaai in april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wortels zaaien: vanaf maart direct in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips boerenkool en palmkool, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips snij-, sperzie-, pronk- en droogbonen, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
Stand van de cijfers: 4 november 2026.
Zo lees je de zaaikalender
Kies je een groente, dan krijg je vier rijtjes maanden: voorzaaien (binnen, in potjes of een zaaibak), buiten zaaien (direct in de grond), uitplanten (jonge plantjes of pootgoed naar buiten) en oogsten. Kies je een maand, dan zie je welke groenten dan aan de beurt zijn. Een lege plek betekent dat de groente die stap overslaat. Wortel en radijs zaai je alleen buiten, prei en paprika juist eerst binnen.
Bij veel groenten staan ook de afstand tussen de rijen, de afstand in de rij en de zaaidiepte. Kruiden en meerjarige planten als rabarber en aardbei zitten er ook in, al plant je die als plant of pootgoed en zaai je ze niet. Bloemen en fruitbomen ontbreken. Wat je naast het zaaien per maand nog meer in de tuin doet, zet je op een rij met de tuinkalender per maand.
Wat zaai je in welke maand?
Per maand kun je andere groenten en kruiden zaaien, bijvoorbeeld in maart, april of augustus. In november en december valt buiten niets meer te zaaien. Die maanden zijn er om knoflook te poten en rabarber te planten. Print je de tabel uit, dan heb je meteen een moestuinkalender voor in de schuur.
| Maand | Binnen voorzaaien | Buiten zaaien |
|---|---|---|
| Januari | paprika, aubergine, prei | niets |
| Februari | paprika, aubergine, prei, doperwt, bieslook, tijm | spinazie, rucola, doperwt, peterselie, tuinkers |
| Maart | tomaat, paprika, aubergine, broccoli, andijvie, kruiden | sla, wortel, rode biet, radijs, ui, tuinboon, doperwt, spinazie |
| April | courgette, komkommer, pompoen, stamboon, basilicum, tomaat | wortel, radijs, sla, bloemkool, kapucijner, peterselie, dille |
| Mei | courgette, komkommer, basilicum, boerenkool | stamboon, stokboon, courgette, pompoen, wortel, rode biet |
| Juni | broccoli, boerenkool | wortel, radijs, sla, stokboon, bloemkool |
| Juli | andijvie, boerenkool, peterselie | wortel, rode biet, radijs, sla, veldsla, stamboon |
| Augustus | niets | spinazie, rucola, veldsla, radijs |
| September | bloemkool voor weeuwenteelt | spinazie, rucola, veldsla, tuinkers, knolvenkel |
| Oktober | bloemkool voor weeuwenteelt | veldsla, knolvenkel |
| November | niets | niets; wel knoflook poten en rabarber planten |
| December | niets | niets |
Waarom de IJsheiligen de grens zijn voor gevoelige groenten
Tomaat, paprika, komkommer, courgette en aubergine kunnen niet tegen vorst, daarom gaan ze pas na de IJsheiligen van 11 tot en met 14 mei naar buiten. In De Bilt kwam het sinds 1901 na 14 mei nog in negen jaren tot vorst, dus de regel klopt in ongeveer 92 procent van de jaren. De laatste vorstdag schuift steeds vroeger op, maar een garantie is het niet.
Staat er in de week na 14 mei toch een koude nacht in de verwachting, wacht dan nog even of dek de planten af met vliesdoek. Ook koude, natte grond is een reden om te wachten, want zaad kiemt daarin slecht en rot gemakkelijk weg.
Een voorbeeld: tomaat van zaadje tot oogst
Bij tomaat maakt de kalender het meeste verschil. Je zaait binnen in maart of in de eerste week van april, de zaadjes kiemen in ongeveer tien dagen en je verspeent de plantjes zodra ze zo lang zijn als je vinger. Na ongeveer vier weken, als de kluit goed doorwortelt is, kunnen ze naar buiten. Dat valt dan precies in mei.
Vanaf half mei zet je de tomaat op een warme, zonnige en beschutte plek, met ongeveer 80 centimeter tussen de rijen en 40 tot 70 centimeter tussen de planten. Zet hem diep, tot aan het eerste echte blad. Je oogst loopt van juli tot in oktober, afhankelijk van het ras en de zomer. Bij paprika werkt het hetzelfde, alleen begin je eerder binnen (vanaf januari), bij komkommer en courgette later (vanaf april).
Waarom de maanden per jaar en per tuin verschillen
De maanden zijn meerjarige gemiddelden, en waar bronnen elkaar tegenspreken is de ruimste periode genomen. Doperwt is een voorbeeld: de ene bron zaait vanaf februari, een andere pas vanaf half maart. Zaai je half februari, doe dat dan alleen in een milde winter en op lichte grond die snel opwarmt.
Zandgrond in het zuiden warmt eerder op dan klei langs de kust, en een beschutte stadstuin is eerder warm dan een open volkstuin. Zie de kalender dus als richtlijn: de temperatuur van de grond en het weer van dit jaar wegen zwaarder dan een datum. Wat je op een vrijgekomen plek het best zaait, hangt af van het gewas dat er stond, en dat lees je in het overzicht van combinatieteelt en vruchtwisseling.
Zaaien op de maanstand: wat de kalender er niet mee doet
Een biodynamische zaaikalender, zoals die van Maria Thun, verdeelt de dagen naar maanstand en sterrenbeeld in wortel-, blad-, bloei- en vruchtdagen. Veel tuiniers werken ermee, maar het is een eigen leer. Er is geen onderzoek gevonden dat zaaien op maanstand een grotere oogst geeft. Gebruik de maanstand gerust als extraatje, de maanden en afstanden werken er los van. Voor de klussen per maand kijk je in de tuinkalender.
Veelgestelde vragen
Wat kun je in maart zaaien?
Buiten zaai je in maart sla, wortel, rode biet, radijs, ui, tuinboon, spinazie en doperwt, zolang de grond niet bevroren is. Binnen zaai je tomaat, paprika, aubergine, broccoli, andijvie en kruiden als munt, koriander en oregano. Bloemkool plant je in maart al uit. Gevoelige groenten blijven nog binnen of krijgen bescherming tegen vorst.
Wat kun je in augustus en september zaaien?
In augustus zaai je buiten spinazie, rucola, veldsla en radijs voor een najaarsoogst. In september komen daar tuinkers en knolvenkel bij. Bloemkool voor een late teelt zaai je in september of oktober binnen. Komkommer, courgette en tomaat beginnen dan niet meer.
Wat kun je in november en december zaaien?
Buiten valt er in november en december niets meer te zaaien. Wel kun je in november knoflook poten, met 10 tot 12 centimeter tussen de tenen, en rabarber planten zolang de grond niet bevroren is. Heb je een kas of koude bak, gebruik die dan vooral voor het voorzaaien in februari en maart, want dan gaat het buiten nog niet.
Wanneer zaai je tomaten?
Tomaten zaai je binnen vanaf begin maart tot de eerste week van april, bij kamertemperatuur en veel licht. De zaadjes kiemen na ongeveer tien dagen, je verspeent ze als ze vingerlang zijn, en na ongeveer vier weken staan ze klaar voor buiten. Plant ze pas na de IJsheiligen, vanaf half mei, op een warme en beschutte plek.
Wat is voorzaaien en waarom doe je dat?
Voorzaaien betekent dat je zaait in potjes of een zaaibak binnen, in de vensterbank of een kas, en de plantjes later uitplant. Dat doe je bij groenten die warmte nodig hebben of een lang seizoen, zoals tomaat, paprika, courgette en prei. Zo is de plant bij het uitplanten al groot genoeg om het in de tuin te redden.
Moet ik de zaaikalender van Maria Thun volgen?
Nee, dat hoeft niet. Die kalender gaat uit van maanstand en sterrenbeelden en hoort bij de biodynamische tuinbouw. Dat zaaien op maanstand de oogst groter maakt, is niet aangetoond. Met de juiste maanden, de temperatuur van de grond en het weer van dit jaar ben je ruimschoots voorbereid.
Bronnen bij dit artikel
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Laatste nachtvorst valt steeds vroeger, KNMI (bekeken op 4 november 2026)
- Vorst met IJsheiligen steeds zeldzamer, KNMI (bekeken op 4 november 2026)
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinklussen november, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)