Kool kweken: zaaien van april tot juli, oogsten van zomer tot winter
Zaai boerenkool van april tot juli, plant spruitjes van april tot juni uit en oogst kool van de zomer tot diep in de winter. Geef grote koolsoorten 50 tot 60 cm ruimte en zet geen kool op een plek waar kort daarvoor kool stond. Bloemkool en broccoli stellen meer eisen dan de rest: bloemkool en broccoli hebben een eigen pagina.
Alle gidsen over kool kweken
Welke kool past bij jouw tuin?
Kool is een grote familie: boerenkool, palmkool, spruitjes, koolrabi, sluitkool (wit, rood en spits), broccoli en bloemkool. Ze groeien in de kern op dezelfde manier, maar kosten niet allemaal evenveel moeite. Boerenkool en spruitjes zijn het makkelijkst voor wie net begint, bloemkool is de lastigste. Staat je moestuin er nog niet, lees dan hoe je een moestuin begint en kies maximaal twee of drie soorten.
Kies in een kleine tuin rassen met een verschillende oogstperiode, zodat niet alles tegelijk rijp is. Zo oogst je langer van hetzelfde bed. De tabel helpt je kiezen.
| Situatie | Past bij | Waarom |
|---|---|---|
| Je wilt tot in de winter oogsten | boerenkool en late spruitjes | ze verdragen vorst en worden er zoeter van |
| Je hebt weinig ruimte en wilt snel oogsten | koolrabi | korte groeitijd en weinig ruimte |
| Je grond is zware klei | spruitkool | doet het daar goed |
| Je wilt al in de zomer koolsoorten oogsten | vroege sluitkool, broccoli | sluitkool kan vanaf juni, broccoli vanaf augustus |
| Je grond is diep losgemaakt, koel en vochtig | broccoli en bloemkool | ze houden van gestage groei en schrikken van droogte |
Welke grond en plek wil kool, en waarom wissel je van plek?
Kool wil een zonnige plek en goed bemeste grond, met 50 tot 60 cm tussen de planten en tussen de rijen voor de grote soorten. Zet geen kool waar kort daarvoor kool of radijs stond, want bodemziekten zoals knolvoet blijven jaren in de grond. De beste voorganger is erwten of bonen, die de grond verrijken, en die kweek je volgens bonen en erwten.
Wissel elk jaar van plek en plan de rotatie met de rekenhulp voor combinatieteelt en vruchtwisseling. De goede en slechte buren uit tuinboeken zijn grotendeels overlevering, dus vruchtwisseling is de regel die echt telt. Maak het bed diep los voordat je plant, werk er compost doorheen en trap de grond daarna niet vast. Dat is bij kool het verschil tussen een stevige plant en een kwijnende.
Wanneer zaai en plant je welke kool?
Boerenkool zaai je van april tot juli. Wie later zaait, krijgt in de herfst te kleine planten en een kleine oogst. Broccoli zaai je tussen eind maart en eind juni, spruitjes plant je van april tot juni uit en koolrabi plant je tussen april en half juli. Zaai in potten, want dat beschermt de kiemplantjes tegen vogels en slakken, en zet de plantjes uit bij ongeveer twee echte blaadjes. Met een kweekkas of kweekbak kun je eerder beginnen.
De data schuiven mee met het weer en de bodemtemperatuur, dus zie ze als bandbreedte en niet als deadline. Welke gewassen er nog meer kunnen, zie je bij zaaien in de moestuin, en je eigen planning maak je met de zaaikalender voor groenten.
| Soort | Zaaien of planten | Oogst | Afstand |
|---|---|---|---|
| Boerenkool | zaaien april tot juli | juli tot december | 50 tot 60 cm |
| Spruitjes | planten april tot juni | september tot februari | 50 bij 50 cm |
| Broccoli | zaaien eind maart tot eind juni | augustus tot oktober | ongeveer 45 cm |
| Bloemkool | zaaien april tot juni | juli tot oktober | 40 bij 50 cm |
| Sluitkool | planten april en mei | juni tot december, afhankelijk van het ras | 50 bij 50 cm |
| Koolrabi | planten april tot half juli | 60 tot 90 dagen later | 25 tot 50 cm |
Hoe zaai, plant en oogst je boerenkool en palmkool?
Boerenkool en palmkool zaai je van april tot juli, en bij een vroege zaai pluk je al vanaf eind juli. Een vroege zaai levert jong, mals blad voor in een salade. Wil je de kool voor stamppot, zaai dan later, zodat de planten tot in de winter doorgroeien en groot worden. Niet elke zaailing is bruikbaar: kies de sterkste en zet zwakke of misvormde planten niet uit. Dat scheelt ruimte, want de planten worden groot.
Boerenkool verdraagt vorst goed, palmkool iets minder. Oogst vanaf de onderkant en laat de kroon met de jonge bladeren staan, zodat de plant doorgroeit. De vorst moet over de levende plant gaan, want alleen dan wordt het blad zoeter. Geef spruitkool en boerenkool in de herfst stevige stokken tegen wind en natte sneeuw.
Wanneer plant je spruitjes en wanneer oogst je ze?
Plant spruitjes van april tot juni op ongeveer 50 bij 50 cm. Vroege rassen pluk je vanaf september, late rassen zijn in de winter het lekkerst. Na een nachtje vorst worden spruitjes zoeter en minder bitter, omdat de plant zetmeel afbreekt tot suiker. Oogst ze als ze 2 tot 3 cm groot, stevig en gesloten zijn en begin onderaan de stam. Komen er meerdere dagen strenge vorst, oogst dan alles.
Harde, compacte spruiten houden het ongeveer een week in de koelkast. Kort geblancheerd en ingevroren zijn ze tot twaalf maanden goed. Voor langer bewaren is oogsten en bewaren de plek. Een spruitenplant wordt zwaar, dus geef hem een stok, en kies rassen met een verschillende oogstperiode, zodat je verspreid over de maanden plukt.
Wanneer snijd je koolrabi en hoe zit het met sluitkool?
Koolrabi heeft een korte groeitijd en weinig ruimte nodig. Je plant hem tussen april en half juli en snijdt hem 60 tot 90 dagen later, voordat de knol houtig wordt. Blauwe rassen hebben meestal meer tijd nodig dan witte. De bladeren kun je ook gebruiken.
Sluitkool, de kool met de gesloten krop, bestaat als wit, rood en spits. Vroege sluitkool oogst je vanaf juni, late vanaf half september tot begin december. Plant ze in april of mei uit en geef ze 50 cm. Een rode kool die hoog op een dunne steel staat, hoeft niet in nood te zijn: jonge planten die nog geen krop hebben gemaakt, staan zo. Zet een plantje bijtijds uit een te kleine pot of kasje, want kool heeft veel ruimte voor de wortels nodig.
Wat doe je in welke maand met kool?
In het vroege voorjaar maak je het bed los en zaai je broccoli in potten voor. Vanaf april plant je spruitjes en koolrabi uit en zaai je boerenkool en bloemkool, en in mei en juni volgen sluitkool en de rest van de zaai. Houd het hele seizoen netten klaar voor rupsen en vogels. In de zomer controleer je op rupsen en luizen en geef je water. Vanaf augustus oogst je broccoli, in september de eerste spruitjes en in de herfst de late sluitkool.
In de winter loopt de oogst van boerenkool en late spruitjes door. Haal na het oogsten de stronken met wortels uit de grond en zet het volgende jaar iets anders op die plek.
Hoeveel voeding en water heeft kool nodig?
Kool is een hongerige groente. Een gift van ongeveer 3 liter compost of overjarige stalmest per vierkante meter per jaar is een goede basis, en strooi die in oktober of november zonder onder te spitten. Zit de kool in het voorjaar traag in de groei, dan kan een of twee keer extra stikstof nodig zijn. Kijk eerst naar de plant. Op zandgrond spoelt kali uit, en een gift kali kan dan zinvol zijn voor kool, aardappel en peen.
Wil je weten of kalk nodig is, laat dan eerst de pH meten. Kool houdt niet van zure grond, maar te veel kalk remt de opbouw van humus. Geef bij de plantvoet regelmatig water, liever grondig en minder vaak, vooral in droge perioden.
Hoe oogst, bewaar en vries je kool in?
Boerenkool verwelkt snel na het plukken, dus oogst hem liever vlak voor gebruik. Spoel de bladeren grondig af, want in de krullen blijven rupsen en luizen zitten. Kool die je wilt invriezen, blancheer je meestal kort. Spruitjes houden het tot twaalf maanden in de vriezer en ongeveer een week in de koelkast.
Bloemkool en broccoli bewaar je zo kort mogelijk na het afsnijden. Bewaren doe je het liefst volgens de regels van oogsten en bewaren. Heb je kool in overvloed, laat boerenkool en late spruitjes dan gewoon in de grond staan: ze doen dat zonder moeite tot in de winter en sparen ruimte in de vriezer.
Wat doe je tegen rupsen en luizen op kool?
Kool trekt rupsen van het koolwitje aan, en bladluizen komen vooral voor bij heel vroeg gezaaide planten. Controleer de planten vanaf de zomer en haal rupsen met de hand weg. Een fijnmazig net over het bed houdt de vlinders buiten en beschermt jonge planten tegen vogels. Koolmezen eten rupsen graag, dus een voederplek in de buurt kan helpen. Tegen luizen helpt bladluis bestrijden op de manier die daar staat.
Een bestrijdingsmiddel moet voor particulieren zijn toegelaten door het Ctgb. Tegen rupsen op kool is handwerk met een net en hulp van de vogels meestal genoeg.
Rekenhulp
Zaaikalender voor groenten
Waar de kalender op rust, met bronnen
Waar de kalender op rust
- Maanden gelden voor een gemiddeld Nederlands voorjaar en zijn niet per regio bijgesteld; zandgrond in het zuiden warmt eerder op dan de kust.
- IJsheiligen (11 tot en met 14 mei) is de uitplantgrens voor vorstgevoelige gewassen. Onderbouwd door KNMI (vorst na 14 mei in De Bilt in 9 jaren sinds 1901, dus 92 procent betrouwbaar); een vuistregel, geen garantie.
- Maandlijsten zijn afgeleid van tekst als 'half april tot eind mei': elke genoemde maand telt mee, ook als alleen de helft ervan wordt genoemd.
- Waar Groei & Bloei Deventer (tabel op meerjarige gemiddelden) en een Groei & Bloei-artikel verschillen, is voor zaaien de ruimste periode gekozen en voor afstanden de bandbreedte. Voorbeelden: tomaat 80 x 40 cm (tabel) tegen 60 tot 70 cm in de rij bij cherrytomaat (artikel); doperwt zaaien vanaf februari (artikel) tegen half maart (tabel).
- rijafstand is het eerste getal in de tabel van Groei & Bloei Deventer en plantafstand het tweede getal. Bij gewassen zonder tabelregel is alleen een afstand genoemd als een artikel die geeft.
- Oogstmaanden zijn begrensd door wat de bron noemt. Bij oogst 'tot in het najaar' zijn de maanden tot en met de laatste genoemde maand opgenomen. Waar geen oogstperiode staat (onder meer rucola, koriander, rabarber, tuinkers) is null gezet.
- Het aantal gewassen volgt uit wat is gelezen; rassen en winterharde variëteiten (zoals winterprei of vroege en late wortel) zijn samengevoegd tot één gewas, met de ruimste maanden.
- Standplaats is alleen gevuld als een gelezen bron die noemt (null elders). Er is bewust geen standplaats bijgevuld uit algemene kennis.
- Plantdiepte van knoflook: de bron noemt zowel 10 tot 12 cm diep als dat de punt net onder de grond moet zitten.
Bronnen
- Aardbeien kweken: hoe je begint in maart en april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Andijvie zaaien en kweken: zo oogst je binnen 10 weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Anijs kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Aubergine zaaien: wanneer beginnen en hoe het lukt, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Augurken kweken: zo zaai, verzorg en oogst je zelf augurken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Basilicum zaaien en kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bieslook zaaien en verzorgen in tuin en pot, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bloemkool zaaien in september voor een vroege oogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Broccoli zaaien en kweken: zo oogst je van zomer tot herfst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Cherrytomaten kweken: zaaien in maart, oogsten vanaf juli, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Courgette kweken: zaaien, planten en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Dille kweken en gebruiken: van zaad tot keuken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Doperwten zaaien: vanaf februari voorzaaien voor een zomeroogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knoflook kweken: planten, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knolvenkel kweken: timing maakt het verschil, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Komkommer kweken: zaaien in april, planten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Koriander kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaaien in oktober: 7 groenten voor de koude bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Munt in de tuin: van stek tot sterke groeier, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Hoe kweek en verzorg ik oregano, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Paprika kweken: zaaien in februari, oogsten in de zomer, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Peterselie zaaien en kweken: wanneer en hoe, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Pompoen zaaien: voorzaaien in april, uitplanten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Prei zaaien: vroeg voorzaaien in pot, later uitplanten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rabarber planten: wanneer en hoe doe je het?, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Radijs zaaien: van zaadje tot oogst in vier tot zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wanneer rode biet zaaien? Vanaf maart in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rucola zaaien en kweken: zo oogst je maandenlang blad, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sla kweken: van zaaien tot oogsten in elk seizoen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sperziebonen zaaien: vanaf half mei, in grond of bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spinazie zaaien: vanaf maart, oogsten al na zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spruitjes oogsten: wanneer en waarom na vorst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Stengelui zaaien: bosui of lente-ui kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tijm kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinkers zaaien op watten of potgrond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinklussen november, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zelf watermeloen kweken: zaai in april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wortels zaaien: vanaf maart direct in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips boerenkool en palmkool, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips snij-, sperzie-, pronk- en droogbonen, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
Stand van de cijfers: 4 november 2026.
Uit de praktijk
Boerenkool zaaien als zakje en kalender elkaar tegenspreken
Op het zakje boerenkool stond een eerdere zaaitijd dan in de zaaikalender. Beide klopten, ze hoorden bij een ander doel. Een herfstras zaai je in mei en oogst je in de zomer en het najaar, terwijl boerenkool voor de winter een maand later volgt. Wie vroeg zaait, plukt jong blad voor in de salade, wie stamppot wil, wacht langer. Van de opkomende zaailingen gaan alleen de sterkste naar de tuin.
Paarse boerenkool die traag groeit
Drie paarse boerenkoolplanten, aan het eind van de zomer gezaaid, groeiden traag en kregen bruine rafelrandjes op de onderste bladeren. De kern zag er goed uit. Een zaai aan het eind van de zomer geeft in de herfst kleine planten, omdat boerenkool de maanden april tot juli nodig heeft om groot te worden. Laat de plant staan, oogst pas als er genoeg blad aan zit en begin dan onderaan.
Veelgemaakte fouten
Te vroeg zaaien
Vroeg gezaaide kool krijgt meer luizen en wordt lang en slap. Zaai op het moment dat bij je oogstdoel past, niet zo vroeg mogelijk.
Kool achter kool planten
Bodemziekten blijven jaren in de grond. Gebruik een rotatie met peulvruchten tussen de koolgewassen.
Te krap planten
Grote koolsoorten hebben 50 tot 60 cm nodig. Staan ze dichter, dan blijven ze klein en komt er meer ziekte.
Spruitjes en boerenkool zonder steun laten staan
Wind en natte sneeuw brengen de zware planten om. Stevige stokken lossen dat op en laten je de hele winter oogsten.
Veelgestelde vragen
Wanneer kan ik boerenkool zaaien?
Boerenkool zaai je van april tot juli. Een vroege zaai geeft vanaf eind juli blad om te plukken, een late zaai geeft in de herfst kleinere planten. Een herfstras zaai je in mei en boerenkool voor de winter in juni. Welke maand past, hangt af van wanneer je wilt oogsten.
Wat is boerenkool?
Boerenkool is een winterharde koolsoort met gekrulde bladeren, die geen krop vormt. Je oogst de bladeren, liefst na de eerste vorst, vanaf de onderkant van de plant. Omdat de plant blijft doorgroeien, is hij de makkelijkste kool voor wie begint.
Wanneer kan ik palmkool zaaien?
Palmkool zaai je net als boerenkool van april tot juli. Hij is iets minder vorstbestendig, dus kies een beschutte plek. Verder vraagt hij dezelfde ruimte van 50 tot 60 cm, in zonnige, goed bemeste grond die niet kort daarvoor kool droeg.
Wat is doorlevende boerenkool?
Doorlevende boerenkool is een meerjarige kool die je niet elk jaar opnieuw zaait. Je vermeerdert hem meestal met stekken in plaats van met zaad. Wat het ras precies aankan, verschilt, dus vraag de kweker welke aanpak voor jouw ras geldt.
Kan kool de winter buiten overleven?
Boerenkool en late spruitjes doen dat zonder moeite en worden er zoeter van. Palmkool verdraagt vorst iets minder goed. Geef de zware planten stevige stokken tegen wind en natte sneeuw, en oogst spruitjes allemaal als er meerdere dagen strenge vorst komt.
Wanneer is boerenkool klaar om te oogsten?
Bij een vroege zaai vanaf eind juli, en de oogst loopt door tot december. Oogst vanaf de onderkant en laat de kroon met de jonge bladeren staan, zodat de plant blijft groeien. De bladeren smaken het best na de eerste vorst.
Wanneer kan ik broccoli zaaien?
Tussen eind maart en eind juni, het liefst in potten. Je zet hem uit bij 6 tot 8 cm hoogte op ongeveer 45 cm van de buren en oogst hem van augustus tot oktober. Hoe je broccoli de hele teelt door verzorgt, gaat via broccoli kweken.
Hoe lang duurt een broccoliplant?
Van zaaien tot oogsten ruwweg vier tot vijf maanden: zaai je eind maart, dan oogst je in augustus. Na het afsnijden van de hoofdroos komen er nog zijroosjes, zodat de plant tot in oktober meegaat.
Bronnen bij dit artikel
- Kweektips boerenkool en palmkool, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Spruitjes oogsten: wanneer en waarom na vorst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Koolsoorten voor de moestuin (spruitkool, broccoli, koolrabi), Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Broccoli zaaien en kweken: zo oogst je van zomer tot herfst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Gewasrotatie: praktische informatie (Best4Soil factsheet), Best4Soil (Delphy, WUR e.a.) (bekeken op 4 november 2026)
- Een moestuin bemesten (Praktische tips, Dynamisch Perspectief 2019-4), Dynamisch Perspectief (tijdschrift biologisch-dynamisch, via WUR e-depot) (bekeken op 4 november 2026)