Plagen in de tuin: eerst herkennen, dan het mildste middel kiezen
Plagen in de tuin herken je aan het schadebeeld en pak je aan in vaste volgorde: voorkomen, met de hand weghalen, natuurlijke vijanden helpen en pas als laatste een middel. Particulieren mogen alleen middelen gebruiken die het Ctgb heeft toegelaten, herkenbaar aan een toelatingsnummer van vijf cijfers met de letter N. Bij een Aziatische hoornaar blijf je minstens 5 meter van het nest. Weet je niet wat je plant mankeert, begin dan met de vragen bij zieke planten.
Onkruid
Onkruid bestrijden
Je pakt onkruid aan per soort, van heermoes en zevenblad tot onkruid tussen de tegels.
Alle 15 gidsen over onkruid bestrijdenPlagen
Bladluis bestrijden
Je herkent bladluis, spint en buxusmot en leest hoe je ze bestrijdt zonder bijen te schaden.
Alle 15 gidsen over bladluis bestrijden
Slakken en mieren
Je leest wat tegen slakken helpt, wat niet mag en wanneer je mieren beter laat zitten.
Alle 10 gidsen over slakken en mieren
Wespen en hoornaars
Je leest wanneer je een wespennest laat zitten en wat je doet als je een hoornaar ziet.
Dieren weren
Je weert mollen, woelratten en andere dieren zonder gif en zonder wettelijke grenzen te passeren.
Ziekten
Plantenziekten
Je onderscheidt meeldauw, roest en andere schimmels en leest hoe je ze voorkomt.
Zieke planten
Je zoekt een zieke plant op wat je ziet en leest waar de oorzaak ligt en wat je er verstandig aan doet.
Hoe herken je een plaag aan wat je op de plant ziet?
Wie snel naar een middel grijpt, doodt vaak ook de insecten die de plaag zouden opruimen. Kijk daarom eerst goed: zitten er beestjes op het blad, zijn er gaten of vlekken, of staat de hele plant slap? Het beeld wijst meestal de oorzaak aan, en de oorzaak bepaalt wat helpt.
Wat je aanpakt, hangt af van wat je ziet. Insecten en vraat pak je aan zoals bij bladluis bestrijden staat, en vlekken en poederlaagjes horen bij plantenziekten.
| Wat je ziet | Waarschijnlijke oorzaak | Wat je doet |
|---|---|---|
| Plakkerige jonge scheuten met kleine beestjes | Bladluis | Scheuten afspuiten met een stevige waterstraal of aangetaste delen verwijderen |
| Fijn spinsel onder het blad | Spint | Aangetaste bladeren verwijderen en de plant regelmatig besproeien |
| Gaten in blad, slijmsporen | Naaktslakken | Schuilplekken opruimen, vallen plaatsen en vijanden helpen |
| Witte wollige plekjes op het blad | Echte meeldauw | Aangetaste delen weg en 's ochtends water geven |
| Oranje vlekjes op blad, vooral bij stokroos | Roest | Aangetaste delen verwijderen en niet op de composthoop doen |
| Rupsen en spinsels in buxus | Buxusmot | Vanaf april controleren en met de hand verwijderen |
Wat doe je tegen bladluis, slakken en mieren?
Een bladluis stoot je makkelijker van een plant dan je zou denken. Larven van lieveheersbeestjes en gaasvliegen helpen, maar zet ze niet in als er mieren zijn die de luizen beschermen. Buxusmot controleer je vanaf april: rupsen en poppen haal je met de hand weg en aangetaste takken gaan in een afgesloten zak, niet in het gft. Middelen tegen buxusmot zijn meestal niet succesvol en gevaarlijk voor bijen.
Tegen slakken werken een bierval (hooguit een per vierkante meter en vijf in de hele tuin), schuilplekken voor egels en lijsters en een kleine vijver. Zout is verboden. Mieren ruimen ook schadelijke insecten op, dus ingrijpen is vaak niet nodig. Wil je toch ingrijpen, dan loont het om bij slakken en mieren precies te weten wat wel en niet werkt.
Hoe pak je onkruid aan zonder de tuin te vergiftigen?
Voorkomen werkt beter dan wieden. Een laag boomschors, compost of stro houdt onkruid klein en bodembedekkers sluiten kale grond. Zaadonkruid trek je het best vlak na de bloei, voor de zaadvorming. Een onkruidbrander schroeit alleen het bovengrondse deel, dat pas na enkele dagen afsterft.
Heermoes gaat met zijn wortelstokken tot ongeveer 1,5 meter diep. Uitgraven helpt dan niet, maar de stengels telkens afknippen of afschoffelen werkt wel, ook al kost het soms jaren. Tussen tegels kun je kokend water of een stoomapparaat gebruiken. Op andere plekken kies je per soort een andere manier om onkruid te bestrijden.
Welke dieren houd je buiten en welke laat je met rust?
Een mol eet insecten en laat planten met rust, en meestal leeft er maar één in een tuin. Molshopen verspreid je met een hark, waarna je graszaad inzaait. Gif tegen mollen is voor particulieren verboden en explosieve gassen ook. Een mollennet langs de gazonrand is de nette oplossing. Een woelrat beschadigt wel wortels van planten in de moestuin en vraagt een andere aanpak.
Dieren die schade doen kun je zonder gif weren.
Wanneer laat je een wespennest zitten?
Een wespennest hangt maar één seizoen, dus zonder overlast kun je het meestal laten zitten. Zit het nest in de weg of is iemand in huis allergisch, schakel dan een wespenbestrijder in.
Een Aziatische hoornaar, ook geelpoothoornaar genoemd, bestrijd je niet zelf. Blijf minimaal 5 meter van het nest, koop geen vallen en schakel een professionele bestrijder in. Bel 112 bij een allergische reactie, meerdere steken in korte tijd of een steek in mond of keel. Controleer voor het snoeien van een heg of er een nest in zit. Gaat het om een wespennest, dan draait het om wespen en hoornaars.
Veelgestelde vragen
Welke bestrijdingsmiddelen mag ik als particulier gebruiken?
Alleen middelen die het Ctgb voor particulieren heeft toegelaten. Het toelatingsnummer op het etiket bestaat uit vijf cijfers en de letter N, of begint met NL of EU. De lijst staat op toelatingen.ctgb.nl. Wie een verboden middel gebruikt, kan een boete krijgen.
Wat helpt tegen bladluis zonder gif?
Spuit jonge scheuten af met een stevige waterstraal of knip aangetaste delen weg. Larven van lieveheersbeestjes en gaasvliegen eten luizen, maar zet ze niet in als er mieren in de buurt zijn die de luizen beschermen. Een huismiddel is brandnetelextract: 75 gram jonge blaadjes op 1 liter water, 3 tot 4 dagen laten trekken en vijf keer verdunnen.
Waarom zitten er elk jaar weer slakken in mijn tuin?
Slakken houden van vochtige, beschutte plekken met veel schuilgelegenheid, zoals bladhopen en dichte beplanting. Naaktslakken eten levende planten, huisjesslakken vooral dode bladeren. Help hun vijanden, zoals egels, merels en padden, met schuilplekken en een kleine vijver. Strooi nooit zout, want dat is verboden.
Wanneer moet ik een wespennest laten verwijderen?
Als het nest in de weg zit, op een drukke plek hangt of iemand in het huishouden allergisch is. Zonder overlast kun je het meestal laten zitten, want een nest bestaat maar één seizoen. Schakel daarvoor een professionele wespenbestrijder in.
Hoe weet ik of mijn plant ziek is of een plaag heeft?
Bij een plaag vind je meestal het beestje of de vraatsporen. Bij een ziekte zie je vlekken, pluis of een poederlaagje op het blad. Zie je niets van dat alles en hangt de plant slap of geel, kijk dan eerst naar water en wortels.
Bronnen bij dit artikel
- Vraatinsecten in de tuin, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Schimmels in de tuin, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Slakken (Tips tegen slakken in de tuin), Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Onkruid voorkomen en verwijderen, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Heermoes, zevenblad en kweekgras bestrijden, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Mollen in je tuin: omarm deze nuttige kracht, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Wat moet ik doen als ik een geelpoothoornaar zie?, Rijksoverheid (bekeken op 4 november 2026)
- Welke gewasbeschermingsmiddelen mag ik gebruiken?, Rijksoverheid (bekeken op 4 november 2026)