Appel en peer onderhoud je van juni tot september, pruim en kers snoei je in augustus direct na de oogst. Leivormen krijgen hun vorm in de winter, van november tot en met februari. Pruim en kers laat je in de winter met rust vanwege loodglans, en bij een gezonde boom neem je per jaar niet meer dan 10 tot 20 procent van de kroon weg. Hoe je het aanpakt, lees je per soort bij de appelboom en de perenboom.
Een open kroon laat licht en lucht door, en zo blijft het fruit gezond.
Alle gidsen over fruitbomen snoeien
Appelboom snoeienEen appelboom onderhoud je in de zomer en een leiappel breng je in de winter in vorm.
Perenboom snoeienBij een perenboom kort je steile scheuten in en houd je de kroon open.
Pruimenboom snoeienEen pruimenboom snoei je terughoudend en buiten de winter, vanwege loodglans.
Kersenboom snoeienEen kersenboom verdraagt weinig snoei en krijgt direct na de pluk een lichte beurt.
Photinia snoeienEen glansmispel is geen fruitboom en knip je in het voorjaar en de zomer bij met de snoeischaar.
Welke fruitboom snoei je wanneer?
De snoeitijd volgt de soort. Appel en peer zijn pitfruit en je onderhoudt ze het best in de zomer: de boom is dan actief, wonden sluiten snel en de boom blijft compact. Pruim en kers zijn steenfruit en verdragen wintersnoei slecht, omdat schimmels en bacteriën dan via de wonden binnenkomen. Per maand is in de snoeikalender te zien wat er te snoeien valt.
Wil je weten hoe je een bepaalde boom aanpakt, lees dan hoe je een appelboom in de zomer onderhoudt en een leiappel in de winter vormt, of hoe je een perenboom open houdt. Een pruimenboom en een kersenboom vragen na de pluk een terughoudende beurt. De glansmispel is geen fruitboom maar een sierstruik die je als haag houdt. Met het snoeien van een glansmispel houd je hem netjes in vorm.
Welke fruitboom snoei je wanneer
Soort
Beste moment
Let op
Appelboom
juni tot september; leivorm november tot februari
niet bij vorst, grote ingrepen over 2 jaar spreiden
Perenboom
juni tot september; leivorm november tot februari
steile scheuten inkorten, 10 tot 20% van de kroon per jaar
Pruimenboom
na 24 juni of direct na de oogst in augustus
niet in de winter, loodglans
Kersenboom
augustus na de pluk of net na de bloei
zo min mogelijk, niet in de winter
Glansmispel (geen fruit)
voorjaar, lichte beurt in de zomer
met de snoeischaar, niet met de heggenschaar
De maanden zijn richtlijnen. Snoei niet bij vorst en kijk eerst of er nesten zijn.
Winter of zomer: waar de adviezen verschillen
Voor appel en peer lopen de adviezen uiteen. Groei & Bloei kiest liefst juni tot september en laat alleen vormbomen in de winter. De RHS en de afdeling Ede snoeien juist in de winter, van november of december tot maart, omdat je de takken dan goed overziet. Het hoogstamfruit wacht tot na januari, omdat vruchtboomkanker zich van november tot en met januari verspreidt.
Wintersnoei geeft rust en overzicht, maar ook meer waterloten en trager herstel. Zomersnoei remt de groei en laat wonden snel sluiten, maar de takken zie je minder goed. Voor een gewone tuinboom werkt een combinatie: een lichte beurt in de zomer en grotere vormsnoei aan het eind van de winter, op een dag zonder vorst. Pruim en kers laat je in de winter met rust.
Zomersnoei of wintersnoei: wat verschilt
Eigenschap
Zomersnoei
Wintersnoei
Groei
remt de groei
stimuleert nieuwe scheuten
Waterloten
weinig
meer, vooral na harde snoei
Wondherstel
snel
langzamer
Overzicht van de takken
lastiger door blad
goed, kale takken
Past bij
appel, peer, pruim, kers
leivormen en verjongen van appel en peer
Hoe ver mag je een fruitboom terugsnoeien?
Harde snoei geeft een bos steile scheuten en weinig fruit. Bij appel en peer is 10 tot 20 procent van de kroon per jaar een goede maat, bij pruim niet meer dan een of twee dunnere takken en hooguit 20 procent van het bladerdek. Neem in één keer nooit meer dan een kwart van de kroon weg en houd wonden liefst kleiner dan 10 centimeter.
Een boom met dode takken of een zichtbare ziekte mag verder terug dan een gezonde boom, maar ook dan verdeel je grote ingrepen over twee jaar. Een volwassen kersenboom die jaren niets kreeg, trek je liever niet door een zware ingreep.
Hoeveel je per ingreep wegneemt
Soort of situatie
Maximum per jaar
Toelichting
Appel en peer, onderhoud
10 tot 20% van de kroon
steile scheuten een derde inkorten
Pruimenboom
1 tot 2 dunnere takken, tot 20% van het bladerdek
elke wond is een ingang voor infecties
Elke fruitboom
hooguit 25% van de kroon
wonden liefst onder 10 cm
Verwaarloosde boom
verspreid over 2 jaar
eerst dood hout en hangende takken
Eerst weg wat dood, ziek of dwars staat
Welke takken haal je weg en welke laat je zitten?
Begin met dood, ziek en gescheurd hout. Dat kost de boom niets en geeft overzicht. Haal daarna kruisende en naar binnen groeiende takken en steile scheuten weg. Zo krijg je een open kroon waar licht en lucht doorheen komen, het blad snel opdroogt en het fruit goed kleurt. Gesteltakken zijn het sterkst als ze onder een brede hoek van 45 tot 60 graden uit de stam komen.
Horizontale en iets afhangende takken dragen vaak het meeste fruit, dus die laat je zitten. Knip je alleen de buitenkant bij, dan wordt de kroon steeds dichter, dus haal liever een paar hele takken uit het midden weg. Loop na elke vijf of zes sneden een stap terug, zodat je aan één kant geen gat maakt. Bij concurrerende toppen op een appel of peer kies je er één als hoofdtop.
Pitfruit of steenfruit: waarom de soort telt
Appel en peer dragen pitten en heten pitfruit. Pruim, kers, perzik en abrikoos hebben een steen en heten steenfruit. Dat verschil bepaalt hoe je snoeit, want de ziekten zijn anders. Bij steenfruit zijn dat loodglans en bacteriekanker, die in de koude maanden via snoeiwonden binnenkomen. Bij appel en peer gaat het vooral om schurft en vruchtboomkanker.
Tegen schurft ruim je gevallen blad en zieke vruchten op en snijd je blaarvormige twijgen weg. Perenroest heeft een jeneverbes nodig om zijn cyclus te voltooien, dus een jeneverbes vlak bij een peer is een risico. Zie je appelkanker, snijd die plek dan uit. Een open kroon helpt tegen al deze schimmels, omdat het blad sneller opdroogt.
Hoe houd je een fruitboom klein met zomersnoei?
Wie een boom compact wil houden, snoeit liever in de zomer dan in de winter, want harde wintersnoei prikkelt juist de groei. Bij appel en peer kort je de nieuwe scheuten van dit jaar met ongeveer een derde in en haal je storende takken en een deel van de waterloten weg. Er komt zo meer licht bij de vruchten.
Eind juni, na de eerste groeiperiode, is een goed moment. Doe het niet te laat, want scheuten die in september nog groeien, kunnen bij de eerste nachtvorst bevriezen. Een grote ingreep van meer dan 20 procent van de kroon voer je beter in de zomer uit dan in de winter. Pruim en kers snoei je direct na de oogst.
Hoe snoei je een fruitboompje in een kleine tuin of pot?
Voor boompjes in een kleine tuin gelden dezelfde regels, maar dan kleiner. Een appelboom in een pot snoei je in de rustperiode, van eind november tot half februari, op een vorstvrije dag. Houd het boompje laag, kies drie of vier takken en kort de rest in. De wortelruimte is beperkt, dus de boom blijft kleiner, maar hij droogt ook sneller uit en heeft in de zomer regelmatig water nodig. Verwacht in het eerste jaar geen volle oogst.
Bij een jonge boom leg je de vorm vast. Kies drie of vier stevige gesteltakken, kort nieuwe scheuten ongeveer een derde in en buig steile takken met een touwtje naar een vlakkere stand. Dan komt de boom sneller tot bloei en blijft hij laag. Zet hem laag vast aan een paal, zodat hij stevig groeit en niet omwaait, en plant hem niet dieper dan hij bij de kweker stond, want dan krijgen de wortels te weinig zuurstof. Welke boom je kiest, bepaal je met fruitbomen kiezen en verzorgen.
Een leiboom of waaiervorm krijgt van het begin een eigen vorm langs een draad of muur. Een hoogstam kan het langer zonder snoei, een leiboom vraagt elk jaar werk.
Welke boomvorm past bij welke tuin
Boomvorm
Hoogte
Snoeibehoefte
Laagstam
tot ongeveer 2 meter
jaarlijks licht, makkelijk zelf te doen
Halfstam
ongeveer 2 tot 3 meter
elk jaar of om het jaar bijhouden
Hoogstam
boven de 3 meter
weinig, maar vaak werk voor een boomverzorger
Leiboom
langs een draad of muur
elk jaar in de winter de vorm bijhouden
Hoe verdeel je het snoeiwerk over het jaar?
Je hoeft een fruittuin niet op één dag te doen. Verdeel het werk over het jaar en neem per beurt een klein stuk. In de winter bekijk je op een vorstvrije dag de leivormen en de grotere vormsnoei van appel en peer. Vlak na de bloei volgen de lichte ingrepen aan pruim en kers. In de zomer pak je steile scheuten aan en rond je het jaar af met de snoei die direct op de pluk volgt.
Zo blijft elke beurt kort en sla je niets over. Wie het schema omdraait, met pruim in januari en appel in augustus, loopt het meeste risico op ziekte en op een boom die uit balans raakt.
Het snoeijaar per maand
Periode
Welke boom
Wat je doet
November tot en met februari
leivormen van appel en peer
de vorm bijhouden, niet bij vorst
Maart
appel en peer in vorm
alleen als de bloei nog niet begonnen is
April en mei
pruim en kers
lichte ingreep net na de bloei
Juni
appel en peer
steile scheuten inkorten, storende takken weg
Juli en augustus
pruim en kers
direct na de oogst bijhouden
September
alle bomen
alleen het hoogstnodige
Hoe herstel je een verwaarloosde fruitboom?
Een boom die jaren niets kreeg, is niet verloren, maar het herstel kost meerdere jaren. Begin met dood en gescheurd hout, haal dan afhangende takken weg en breng licht en lucht in de kroon. Het jaar erna volgen de steile scheuten die intussen zijn ontstaan. Neem per jaar liever een kwart tot een vijfde van de kroon weg dan een derde.
Bij een grote oude boom is het werk riskant, vooral op een ladder. Takken vol fruit kunnen breken en een hoogstam heeft een gevaarlijke valhoogte. Een boomverzorger heeft het juiste materiaal en weet welke takken veilig weg kunnen.
Welk gereedschap heb je nodig en waar let je op?
Gebruik een scherpe snoeischaar voor takken tot ongeveer twee centimeter en een snoeizaag daarboven. Een schone snede is belangrijker dan het afsmeren van de wond. Ontsmet je gereedschap tussen twee takken door als je zieke takken wegneemt. Laat geen lange stompjes staan, maar zaag dicht bij de aanzet van de tak zonder de verdikte ring aan de voet te beschadigen. Een dikke tak zaag je eerst van onderen in en dan van boven, zodat de schors niet scheurt.
Snoeien in het broedseizoen is verboden als daardoor een nest wordt verstoord. Veel soorten broeden van maart tot en met juli, sommige tot in augustus, dus controleer altijd op nesten. Een kapvergunning verschilt per gemeente. Voor werk op hoogte of met een kettingzaag haal je een boomverzorger.
Rekenhulp
Snoeikalender
Waar de kalender op rust, met bronnen
Waar de kalender op rust
Seizoenen uit de RHS zijn omgezet naar maanden voor Nederland: late winter is februari en maart, vroege lente is maart, midden tot eind lente is april en mei, late zomer is augustus en september. Dit is een vuistregel van de redactie.
Voor vroegbloeiers zonder eigen maandvermelding (weigela, deutzia, spierstruik, bezembrem, parelstruik, rotsheide, kerria) is de periode april tot juni genomen uit de vuistregel 'direct na de bloei, ongeveer april tot juni' van Groei & Bloei; de exacte maand hangt van de soort en het weer af.
Bij bandbreedte tussen bronnen (klimroos: maart en augustus bij Groei & Bloei, december tot februari bij de RHS; Buddleja globosa: late winter bij de RHS, midzomer bij Groei & Bloei) staan in maanden de Nederlandse bron of beide bronnen en is het verschil in let_op of hoe_ver genoemd.
Het broedseizoen loopt volgens Milieu Centraal van 15 maart tot 15 juli; Vogelbescherming geeft geen vaste periode (maart tot en met juli, soms februari tot augustus). Veel snoeimomenten (maart/april voor zomerbloeiers, april tot juni voor vroegbloeiers) vallen daarin, dus op nesten controleren is aan de orde.
Zomerframbozen worden na de oogst gesnoeid; de bron noemt geen maanden. Aangenomen: juli en augustus, omdat zomerframbozen in Nederland in juni en juli oogsten. Vuistregel, niet bronnen-gedekt.
Bloei juni tot augustus; inkorten 'na de bloei' is dus aangenomen op augustus.
In een tuin met een appel, een pruim en een peer bleef een deel van de bomen zonder bloesem, terwijl ze het jaar ervoor rijk droegen. Dat lag niet aan de snoei. Na een zeer rijke oogst rust een boom vaak een jaar, en in een koude bloeiperiode mislukt de bestuiving. Harder snoeien lost dat niet op. Werk liever geleidelijk en neem niet meer dan een vijfde tot een kwart van de kroon per jaar.
Een afgescheurde tak aan een jonge boom
Bij een jonge fruitboom scheurde een tak diep af toen de boom met touwen in vorm werd gebracht. Een gespleten tak is gevoelig voor schimmels, dus de wond werd schoon afgewerkt en de kroon niet extra belast. Na ruim twee maanden was de boom zichtbaar hersteld. Open trekken kan dus, maar doe het geleidelijk en op een jonge, soepele tak.
Veelgestelde vragen
Hoe en wanneer snoei ik fruitbomen?
Appel en peer snoei je het liefst van juni tot september, leivormen in de winter. Pruim en kers snoei je na de pluk in augustus of net na de bloei. Haal eerst dood, ziek en kruisend hout weg, daarna steile scheuten, en laat de horizontale takken zitten. Snoei niet bij vorst.
Hoe moet ik fruitbomen snoeien?
Werk van binnen naar buiten en van boven naar beneden. Verwijder dood, ziek en gescheurd hout, daarna kruisende en naar binnen groeiende takken, en kort jonge scheuten ongeveer een derde in. Zorg voor een open kroon en neem niet meer dan een kwart van de kroon in één keer weg.
In welke maand snoei je fruitbomen?
Dat hangt af van de soort. Voor appel en peer zijn juli en augustus gangbaar, voor pruim en kers augustus na de pluk. Leivormen snoei je in de winter, van november tot en met februari. In de snoeikalender zie je per maand welke boom aan de beurt is.
Hoe ver mag je een fruitboom terugsnoeien?
Bij een gezonde fruitboom is ongeveer 10 tot 20 procent van de kroon per jaar een veilige maat, en nooit meer dan een kwart in één keer. Een verwaarloosde boom pak je over twee of meer jaar aan. Wonden houd je liefst kleiner dan 10 centimeter.
Wat is de beste tijd om een fruitboom te planten?
Plant in de rustperiode, tussen het najaar en het vroege voorjaar, op een dag zonder vorst. Belangrijker dan de maand is de diepte: plant de boom niet dieper dan hij bij de kweker stond. Bij de keuze van een boom helpt fruitbomen kiezen en verzorgen.
Wanneer moet ik mijn pruimenboom snoeien?
Bij voorkeur na 24 juni of direct na de oogst in augustus, en nooit midden in de winter vanwege loodglans. Snoei zo weinig mogelijk en neem niet meer dan een of twee dunnere takken per jaar. Zo pak je het snoeien van een pruimenboom in zijn geheel aan.
Kan ik een cursus fruitbomen snoeien volgen?
Veel tuinverenigingen en fruitteeltverenigingen geven in het najaar en de winter cursussen of demonstraties. Vraag bij de afdeling in jouw regio naar de actuele data. Zo'n cursus helpt vooral bij het herkennen van knoppen en takken, en dat leer je uit een tekst moeilijk.
Wanneer snoeienWanneer snoeien hangt af van de bloeitijd: voorjaarsbloeiers direct na de bloei, late bloeiers in maart, bomen vaak in de zomer. Zo vind je het moment.
Hortensia snoeienHortensia snoeien hangt af van de soort: bol- en schermhortensia eind februari, pluim en Annabelle in maart, klimhortensia in juli. Zo kies je goed.
Rozen snoeienRoos snoeien doe je meestal eind februari tot begin april, ramblers en oude rozen pas in augustus. Lees wanneer en hoe ver terug per soort roos.
Heesters snoeienHeesters snoeien hangt af van de bloeitijd: voorjaarsbloeiers direct na de bloei, zomerbloeiers in het voorjaar. Zo zie je per struik wanneer en hoe ver.
Klimplanten snoeienKlimplanten snoeien hangt af van de bloei. Zie per soort de maand en de maat voor clematis, blauwe regen, klimop, kamperfoelie en winterjasmijn.
Druiven snoeienDruif snoeien doe je van december tot eind februari: elke vruchttak terug tot twee ogen. In de zomer stuur je bij. Ook vijg, framboos, braam en bessen.
Haag snoeienHeg snoeien wanneer? Meestal in juni, soms nog eens eind augustus, nooit na september. Per haagsoort het moment, de maat en wat je doet bij vogels.
Olijfboom snoeienOlijfboom wanneer snoeien? In het voorjaar, van maart tot juni, na de ergste vorst. Zo weet je hoe ver terug en wat anders is in een pot of bij oleander.
Bomen snoeienBomen snoeien doe je meestal in de zomer, vormbomen in de winter. Zo kies je het moment per boom, zaag je veilig en let je op vogels en de erfgrens.
Lavendel snoeienLavendel wanneer snoeien? Hoofdsnoei van eind maart tot begin mei, een lichte beurt na de bloei en nooit in het kale hout. Plus siergras en vaste planten.
