Wat eet een egel en wat heeft hij nodig in je tuin?
Een egel eet vooral insecten, wormen en slakken en slaapt van november tot en met mei, afhankelijk van het weer. In je tuin help je hem het meest met een doorgang van 15 bij 15 centimeter in de schutting, een hoek met blad en takken en een schaaltje water. Bijvoeren hoeft meestal niet. Een vaste slaapplek is mogelijk met een egelhuis in de herfst, en voor een dierenvriendelijke tuin zijn er nog meer ideeën bij natuur in de tuin.
Wat eet een egel en wat geef je hem nooit?
Een egel is een insecteneter. Op zijn nachtelijke ronde eet hij kevers, rupsen, regenwormen en slakken, soms wel veertig slakken in één nacht. Dat maakt hem een natuurlijke helper in de moestuin. Ook eieren en jonge vogels die uit het nest zijn gevallen laat hij niet liggen.
Bijvoeren is alleen nodig bij magere egels in het voorjaar: reken op ongeveer 40 gram nat kattenvoer per dier per dag. Geef nooit brood of melk. Zet liever een ondiep schaaltje water neer met een lage rand, op een beschutte plek.
| Voer | Goed of niet | Waarom |
|---|---|---|
| Kevers, rupsen en wormen | goed | natuurlijk voedsel |
| Slakken | goed, soms wel 40 per nacht | helpen tegen slakkenschade |
| Nat kattenvoer | alleen bij magere egels, 40 gram per dag | bijvoeren in het voorjaar, geen dagelijks voer |
| Melk en brood | niet | belasten de spijsvertering |
| Schaaltje water met lage rand | goed | een egel kan er veilig uit drinken |
Wanneer houdt een egel winterslaap en waar slaapt hij dan?
Egels slapen van november tot en met mei, afhankelijk van het weer. In een milde winter worden ze eerder wakker en bij strenge kou slapen ze langer door. Ze kruipen weg in een dichte stapel blad, een takkenril of houtstapel, onder een composthoop of in een egelhuis.
Zie je in die maanden een egel liggen, laat hem dan met rust. Ruim in het najaar niet alles op, want een hoek met blad en snoeiafval is meteen een slaapkamer. Wil je hem een vaste plek geven, zet dan in de herfst een egelhuis in een rustig hoekje uit de wind, en leg takjes, blad of hooi bij de ingang. Hoe je zo'n huis zelf maakt, staat apart beschreven.
Hoe herken je een egel in je tuin aan zijn sporen?
Egels zijn 's avonds en 's nachts actief. Je hoort ze snuiven en smakken, en ze schrapen kleine kuiltjes in het gazon of de border op zoek naar wormen en larven. Een mol laat daarentegen hoopjes aarde achter. Verder vind je soms hun keutels op een pad of in het gras.
Zie je een egel overdag wankelen of in de zon liggen, dan is hij meestal ziek of verzwakt. Bel dan de dierenambulance of een egelopvang. Pak hem alleen op met een doek of handschoenen.
| Wat je ziet | Wat het meestal betekent | Wat je doet |
|---|---|---|
| Egel die 's avonds rondloopt | gezonde, actieve egel | met rust laten, eventueel een schaaltje water neerzetten |
| Egel overdag, wankelend of liggend in de zon | ziek of verzwakt | bel de dierenambulance of een egelopvang |
| Egel verstrikt in een net | hulpeloos | net voorzichtig doorknippen en hem vrijlaten |
| Kuiltjes in het gazon | egel zoekt wormen en larven | laten liggen of herstellen met een hark en graszaad |
Hoe houd je de route van de egel open?
Egels wonen in tuinen, parken, bosranden en struwelen, vooral waar het niet te netjes is. Een egel loopt per nacht één tot twee kilometer, dus een dichte schutting zonder gat dwingt hem terug naar de weg. Maak een opening van 15 bij 15 centimeter onderin de schutting of graaf er een tunnel onder, en overleg dat met de buren. Voor één tuin is dat een klein gat, maar voor een egel is het de enige manier om van de ene tuin naar de andere te komen.
Gebruik geen rechthoekig schapengaas om de tuin af te sluiten of om het huis te beschermen, want daar blijft hij in hangen. Laat een hoek met blad, takken en een stapel hout liggen. Dat is zijn schuilplek, en het blad lokt de insecten en wormen waar hij van leeft. Wie andere dieren buiten wil houden zonder de egel te hinderen, leest meer bij dieren weren.
Welke gevaren liggen er in je tuin?
De meeste gevaren zijn dingen die wij zelf neerzetten. Een robotmaaier die 's avonds of 's nachts rijdt, is levensgevaarlijk voor een egel, omdat hij zich oprolt in plaats van weg te lopen. Laat de maaier dus alleen overdag werken. Slakkenkorrels en insectenverdelgers vergiftigen niet alleen slakken, maar ook de egel die ze eet.
Een vijver met een steile rand is een valkuil. Geef hem een geleidelijk aflopende oever of een schuin loopplankje, zodat een egel die erin valt zelf weer omhoog kan. Hetzelfde geldt voor een los net over de aardbeien: een egel raakt erin verstrikt. Span het net strak of gebruik vliesdoek.
Wanneer voer je een egel bij?
In de meeste tuinen hoef je een egel niet bij te voeren, want hij vindt genoeg slakken, kevers en wormen. Het kan wel helpen in het voorjaar, als hij mager uit zijn winterslaap komt. Geef dan ongeveer 40 gram nat kattenvoer per dag en bouw het af zodra hij zelf voldoende vindt.
Zet het voer en een schaaltje water met een lage rand op een beschutte plek, zodat de egel er rustig kan eten. Vul het schaaltje elke dag bij als het warm is. Brood en melk blijven uit de buurt, want daar heeft hij niets aan: hij kan melksuiker niet goed verteren, en brood vult zonder dat het voedt.
Kun je een egel uit je tuin weghalen?
Dat is zelden nodig. De egel doet weinig kwaad, en hij is een beschermde diersoort. Zijn kuiltjes in het gazon herstel je met een hark en wat graszaad, zijn keutels veeg je weg. Het lawaai in de nacht verdwijnt in de herfst vanzelf, als hij gaat slapen.
Wil je dat hij een deel van de tuin mijdt, zoals een moestuinbed, zorg dan voor een afscheiding in plaats van hem te verjagen. Gebruik geen slakkenkorrels of insectenverdelgers, want die vergiftigen ook de egel.
Is de egel bedreigd en wat is zijn grootste vijand?
Het gaat niet goed met de egel. Volgens Natuurmonumenten is zijn aantal in dertig jaar gehalveerd en sterven er elk jaar zo'n 135.000 in het verkeer. De auto is dus zijn grootste vijand, gevolgd door robotmaaiers, slakkenkorrels, insectenverdelgers en netten in de tuin.
Je tuin kan veel opvangen. Een doorgang, een hoek met blad en geen gif zijn genoeg om hem te laten blijven. Meer ideeën voor een tuin met schuilplekken zie je bij de tuinideeën, en over de soort zelf gaat het stuk over egels in het algemeen.
| Onderdeel | Getal | Betekenis voor je tuin |
|---|---|---|
| Slakken per nacht | soms wel 40 | hij helpt tegen slakkenschade |
| Afstand per nacht | 1 tot 2 km | houd de doorgang open |
| Doorgang in de schutting | 15 bij 15 cm | groot genoeg voor een egel |
| Winterslaap | november tot en met mei | laat blad en takken liggen |
| Jongen | juni tot en met oktober | controleer hopen op kraamnesten |
| Dood in het verkeer | 135.000 per jaar | wees alert bij de weg |
| Afname in 30 jaar | 50 procent | elke tuin telt |
Uit de praktijk
Een egel verstrikt in het net over de aardbeien
In een tuin zat een egel volledig verstrikt in het net dat over de aardbeien hing. Hij leek dood, maar was alleen uitgeput en in slaap gevallen. Het net moest worden doorgeknipt, en het losmaken uit alle stekels kostte een tijd. Daarna liep hij weg. Span een net daarom strak, of dek de aardbeien af met vliesdoek.
Een egel aan de rand van een drukke weg
Een egel liep langs een drukke weg en zou het niet gehaald hebben. Hij werd met een doek opgetild en in een tuin met dekking losgelaten, waar hij onder een stapel pallets met blad verdween. Pak een egel dus op met een doek of handschoenen en laat hem los waar hij dekking vindt, ver van het verkeer.
Veelgestelde vragen
Wat betekent een egel in je tuin?
Het betekent dat je tuin voedsel en schuilplekken biedt, zoals insecten, slakken, blad en dichte begroeiing. Dat is een goed teken voor de hele tuin. Houd de doorgang open en vermijd slakkenkorrels, insectenverdelgers en losse netten, zodat hij blijft komen.
Wat moet je doen als je een egel in je tuin ziet?
Meestal niets: een egel die 's avonds rondloopt, is gezond bezig. Zet eventueel een schaaltje water neer. Zie je hem overdag wankelen of liggen, of is hij verstrikt, dan heeft hij hulp nodig. Bel de dierenambulance of een egelopvang en raak hem alleen aan met een doek of handschoenen.
Waar heeft een egel een hekel aan?
Een egel heeft het zwaar met een schutting zonder doorgang, slakkenkorrels en insectenverdelgers, netten in de tuin, een robotmaaier die 's avonds draait en een vijver met een steile rand. Ook een tuin zonder blad en takken biedt hem weinig. Pas je dat aan, dan voelt hij zich weer thuis.
Waar slapen egels het liefst?
In een dichte stapel blad, een takkenril, een houtstapel, onder een composthoop of in een egelhuis. Het moet droog, beschut en rustig zijn. Een egelhuis zet je bij een schutting op een plek uit de wind. Over de plek en de inrichting gaat het egelhuis.
Waar kan ik een dode egel melden?
Een dode egel kun je als waarneming doorgeven op waarneming.nl, zodat zichtbaar wordt waar egels in het verkeer sterven. Is hij nog in leven en gewond, bel dan de dierenambulance of een egelopvang. Raak een dood dier alleen met handschoenen aan en was daarna je handen.
Wat is de grootste vijand van een egel?
Het verkeer: volgens Natuurmonumenten sterven er elk jaar zo'n 135.000 egels op de weg. Daarna komen robotmaaiers, vijvers zonder uitgang, netten, slakkenkorrels en insectenverdelgers. Je tuin kan veel van die gevaren wegnemen.
Is de egel een bedreigde diersoort?
De egel gaat achteruit. Volgens Natuurmonumenten is zijn aantal in dertig jaar gehalveerd. Hij is een beschermde diersoort, dus je mag hem niet vangen, verjagen of verwonden. Voor hulp aan gewonde dieren bel je de dierenambulance of een egelopvang.
Hoe weet je of er egels in je tuin zitten?
Let op snuiven en smakken in de avond, kleine kuiltjes in het gazon en keutels op het pad. Staat er een schaaltje water, dan zie je of het leeg raakt. Een cameraatje of een lamp met bewegingssensor laat zien wie er komt.
Waar leeft de egel?
In tuinen, parken, bosranden en struwelen, in dorpen en steden. Hij heeft overdag dekking nodig en 's nachts een route van een tot twee kilometer. Een tuin met een gat in de schutting en een hoek met blad past bij hem.
Mag je vogels voeren in je tuin?
Dat mag. Voor nestkasten adviseert Milieu Centraal ze in het najaar of de winter op te hangen, hoog en stevig tegen katten, en niet te schilderen. Hoe dat precies gaat met een nestkast, zie je bij het vogelhuisje. Zet voer en kasten uit de buurt van de plek waar de egel zijn route loopt.
Bronnen bij dit artikel
- Egels in de tuin (egelhuisje, egelsnelweg, bijvoeren), Dierenbescherming (bekeken op 4 november 2026)
- Egels helpen in de zomer, Natuurmonumenten (bekeken op 4 november 2026)
- Diervriendelijke tuin, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Egelhuis maken met een bouwtekening (egelhuis maken), Natuurmonumenten (bekeken op 4 november 2026)
- Vogelvriendelijke tuin, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
