Meeldauw bestrijden: wegknippen, lucht geven en pas dan spuiten
Meeldauw herken je aan een wit poederlaagje op het blad, of aan gele vlekken met grijs pluis aan de onderkant. Knip aangetaste bladeren dezelfde dag weg, geef water in de ochtend en zet de planten ruimer, want dat helpt meer dan spuiten. Vooral courgette, komkommer en pompoen krijgen het in de late zomer. Lijkt het toch op iets anders, zoek dan verder in het overzicht van plantenziekten.
Wat je ziet en wat erachter zit
Kijk eerst naar de boven- en onderkant van het blad voor je iets doet. De plek van de vlekken zegt veel.
| Wat je ziet | Waarschijnlijke oorzaak | Wat je doet |
|---|---|---|
| Witte, poederige laag op de bovenkant van het blad, vooral op jonge scheuten | Echte meeldauw | Aangetaste delen wegknippen en lucht geven. |
| Gele of bleke vlekken boven, wit tot grijs pluis aan de onderkant | Valse meeldauw | Aangetaste bladeren weg, blad droog houden, ruimer zetten; bij zware aantasting de plant verwijderen. |
| Oranje vlekjes met roestkleurig stof | Roest, geen meeldauw | Aangetast blad weg en bij het gft. |
| Gele en zwarte vlekken op rozenblad met bladval | Sterroet | Gevallen blad opruimen en de roos aanpakken zoals bij roos bestrijden. |
| Witte spikkels die je niet kunt wegvegen | Vervelsels van luizen of kalkvlekken | Bekijk de onderkant met een loep voor je iets doet. |
| Witte laag op komkommer of courgette in augustus en september | Echte meeldauw | Aangetast blad weg, geen avondwater en oogst door. |
Hoe zie je het verschil tussen echte en valse meeldauw?
Meeldauw is de verzamelnaam voor twee ziekten die elkaar weinig lijken. Echte meeldauw geeft witte, wollige plekjes op de bovenkant van het blad, die je met een vinger kunt wegvegen. Valse meeldauw geeft bleekgele vlekken op de bovenkant en een wit tot grijs pluis eronder. Kijk daarom altijd naar beide kanten van het blad voor je een oordeel velt. Valse meeldauw is geen echte schimmel, maar een verwante van de veroorzaker van de aardappelziekte.
Dat verschil bepaalt wat je doet. Echte meeldauw verspreidt zich meestal bij droog, warm weer met vochtige nachten, valse meeldauw vooral bij nat blad. Bij valse meeldauw is het blad droog houden dus het belangrijkste. Zit er iets anders op je plant, zoals oranje stof of zwarte vlekken, dan is het geen meeldauw, en zoek je verder bij zieke planten.
Waardoor krijgt een plant meeldauw?
De sporen zijn er bijna altijd al, dus het gaat erom of een plant hun kans geeft. Planten die dicht op elkaar staan of tegen een muur, houden vocht vast tussen het blad. Te veel voeding geeft zacht, snel groeiend blad, en planten in te kleine potten worden sneller zwak. Een gezonde plant op de juiste plek heeft er minder last van, ook als de sporen in de buurt zijn. Zwakke zaailingen verwijder je liever meteen, zodat de sterkste plantjes de ruimte krijgen.
Geef water in de ochtend, zodat het blad overdag opdroogt. Gebruik schoon gereedschap en schone handen bij zieke planten, want de sporen verhuizen mee van plant naar plant. In de moestuin wissel je de gewassen elk jaar en verbeter je de grond met compost.
Wat doe je zodra je meeldauw ziet?
Begin dezelfde dag. Knip de aangetaste bladeren en toppen weg, ruim afgevallen blad onder de plant op en maak je schaar schoon met warm water of alcohol. Gooi het snoeisel niet op de composthoop maar bij het gft. Dun daarna uit, zodat er lucht tussen de takken komt. Hoe eerder je begint, hoe meer er van de plant te redden valt.
Kaal knippen is bij kruiden niet altijd een oplossing. Munt en tijm lopen daarna weer uit, maar een basilicumplant met valse meeldauw gooi je vaak beter weg. Courgette en pompoen zijn gevoelig voor meeldauw. Haal bij hen aangetast blad snel weg, geef alleen 's ochtends water en oogst gewoon door. Is de plant na een paar weken niet beter, kies dan volgend jaar een andere plek.
Mag je er iets tegen spuiten?
Chemische middelen worden afgeraden. Wil je er toch een gebruiken, kies dan alleen een middel dat het Ctgb heeft toegelaten voor particulieren en voor jouw gewas. Op het etiket staat een nummer van vijf cijfers met de letter N, of een nummer dat met NL of EU begint. Op toelatingen.ctgb.nl zoek je dat na. Een middel voor groente hoeft niet voor kruiden of fruit te gelden, dus lees ook de dosering en de wachttijd voor je gaat oogsten.
Biologische tuiniers werken liever met een versterkende plantenthee. Die is overlevering en geen bewezen middel, maar de recepten zijn eenvoudig en nemen weinig risico. Ook andere huismiddelen, zoals melk, zijn nooit goed onderzocht, dus reken er niet op dat ze een aangetaste plant redden.
| Thee | Recept | Hoe vaak | Wat je moet weten |
|---|---|---|---|
| Brandnetelthee | 75 g jonge blaadjes per liter water, 3 tot 4 dagen laten trekken bij 20 graden en ongeveer 5 keer verdunnen | om de week of twee weken, maximaal zes keer per seizoen | Overlevering; bedoeld om het blad sterker te maken. |
| Heermoesthee | 200 g heermoes een half uur weken in 10 liter water, drie kwartier koken, filteren en verdunnen met 10 liter | binnen 24 uur gebruiken | Overlevering; maak steeds een verse portie. |
Hoe voorkom je dat meeldauw terugkomt?
Meeldauw is zelden na één keer weg. De sporen blijven op afgevallen blad en in knoppen achter, dus ruim in het najaar het blad onder aangetaste planten op en doe dat bij het gft. Knip bij struiken in de winter of het vroege voorjaar de dichtste takken eruit, zodat er in de zomer lucht door de kruin kan. Het scheelt al veel als je het blad niet nat maakt: geef water aan de voet van de plant en niet over het blad heen.
In de moestuin helpt vruchtwisseling, omdat ziekten zich dan niet in de grond opbouwen. Geef courgette, pompoen en komkommer genoeg ruimte en zet kruiden in potten niet te dicht op elkaar. Kies bij het zaaien streng: zwakke plantjes gooi je weg en de sterke laat je staan. Geef ook niet meer voeding dan nodig, want vooral rijk gevoede planten zetten zacht blad aan.
Meeldauw op komkommer, kruiden, rozen en fruit
Komkommer, courgette en pompoen krijgen vooral in de late zomer echte meeldauw, en bij valse meeldauw op komkommer zijn de vlekken hoekig en geel. Munt, basilicum en andere kruiden in potten krijgen vaak valse meeldauw als ze dicht op elkaar staan. Zwarte vlekken met een gele rand op een roos zijn geen meeldauw maar sterroet, en daarvoor ruim je gevallen blad op, zoals bij roos bestrijden.
Fruit heeft eigen beelden, en elke soort vraagt een eigen aanpak. Hoe meeldauw er bij een druif uitziet, verschilt van wat witte plekken op een appelboom betekenen. De zorg voor fruitbomen in het algemeen is een eigen onderwerp, net als het hele scala aan schimmels in plagen, ziekten en onkruid.
Uit de praktijk
Valse meeldauw in kruidenpotten
In een rij potten van 2 liter met munt, lavas, tijm en basilicum zat overal valse meeldauw. De wortels groeiden onder uit de potten, de planten stonden dicht op elkaar en kregen veel voeding. Alleen spuiten hielp niet. Wat wel werkte, was de planten ruimer zetten, de zieke delen wegknippen en met schoon gereedschap werken. Bij een middel viel op dat de wachttijd voor kruiden soms weken duurt, en dat een middel voor groente niet automatisch voor kruiden is toegelaten.
Een pot veldsla die vanzelf opknapte
Een pot veldsla met meeldauw werd apart gezet en vergeten. Na de winter leefde de sla nog en was er niets meer van de ziekte te zien. Bij koud weer kan een aantasting dus tijdelijk verdwijnen, maar zo'n plant is daarmee niet genezen. Ruim aangetast blad daarom toch op, want de ziekte kan terugkomen.
Veelgemaakte fouten
Avonds water geven
Het blad blijft de hele nacht nat en dat helpt de ziekte. Water daarom in de ochtend.
Aangetaste delen op de composthoop gooien
De sporen blijven daar aanwezig. Doe zieke delen bij het gft.
Planten te dicht op elkaar laten staan
Zonder lucht tussen het blad blijft het vochtig. Dun uit en geef kruiden in potten meer ruimte.
Een middel zonder toelating gebruiken
Alleen middelen met een Ctgb-nummer voor particulieren zijn toegestaan. Lees het etiket op gewas en wachttijd.
Wanneer je een vakman belt
Meeldauw pak je gewoon zelf aan. Een hovenier mag in principe geen gewasbeschermingsmiddelen in een particuliere tuin gebruiken, maar kan wel adviseren, bijvoorbeeld bij een grote haag of boom.
Veelgestelde vragen
Wat is meeldauw?
Meeldauw is een plantenziekte die witte of grijze poederlaagjes op blad en stengels geeft. Er zijn twee soorten: echte meeldauw zit op de bovenkant van het blad, valse meeldauw geeft gele vlekken met pluis aan de onderkant. Beide verzwakken de plant.
Wat is het verschil tussen meeldauw en valse meeldauw?
Bij echte meeldauw zit het witte poeder op de bovenkant van het blad en kun je het wegvegen. Bij valse meeldauw zitten er gele vlekken boven en een wit tot grijs pluis onder. Echte meeldauw komt meestal bij droog, warm weer, valse bij nat blad.
Waardoor ontstaat meeldauw?
Meeldauw ontstaat als sporen een gevoelige plant bereiken die op een vochtige, dichte plek staat. Te weinig lucht, te veel voeding, avondwater en planten die te dicht op elkaar staan helpen mee. Met sterke planten op de juiste plek verklein je de kans.
Is er een biologisch middel tegen meeldauw?
Biologische tuiniers gebruiken thee van brandnetel of heermoes om het blad te versterken. Dat is overlevering en geen bewezen middel. Wegknippen en voor lucht zorgen helpt aantoonbaar meer.
Kan meeldauw vanzelf verdwijnen?
Soms zakt de aantasting als het weer verandert, maar de plant is daarmee niet genezen. Knip aangetast blad weg en ruim afgevallen blad op, dan heeft de ziekte minder kans om terug te komen.
Is meeldauw gevaarlijk voor de mens?
Op de plant richt meeldauw vooral schade aan: het blad verkleurt en de plant verzwakt. Betrouwbare gegevens over het eten van aangetaste groente en fruit ontbreken. Eet daarom niets wat bedorven of schimmelig oogt en was je oogst grondig.
Wat zijn die witte vlekken op mijn bladeren?
Kun je het wit met een vinger wegvegen en zit het op de bovenkant, dan is het waarschijnlijk echte meeldauw. Zit het vast, dan gaat het vaak om vervelsels van luizen of kalkvlekken. Kijk met een loep naar de onderkant van het blad voor je iets doet.
Welke middelen helpen tegen meeldauw?
Wegknippen en voor lucht zorgen helpt het meest. Kies je toch een middel, controleer dan of het Ctgb-nummer op het etiket klopt en of het voor jouw gewas is toegelaten. Middelen die alleen voor professioneel gebruik zijn, mag je niet gebruiken.
Bronnen bij dit artikel
- Schimmels in de tuin, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Ziekten en plagen in de moestuin (phytophthora, meeldauw, aardappelmoeheid), Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Welke gewasbeschermingsmiddelen mag ik gebruiken?, Rijksoverheid (bekeken op 4 november 2026)
- Mogen hoveniers gewasbeschermingsmiddelen gebruiken in tuinen van particulieren?, Rijksoverheid (bekeken op 4 november 2026)
- Gewasrotatie: praktische informatie (Best4Soil factsheet), Best4Soil (Delphy, WUR e.a.) (bekeken op 4 november 2026)
