Een olijfboom snoei je in het voorjaar, van maart tot in juni, zodra de ergste vorst voorbij is. Haal hooguit een derde van de kroon weg en snoei niet van december tot en met maart. Wie zeker wil zijn, wacht tot na de IJsheiligen van 11 tot 14 mei. Een oleander en een eucalyptus snoei je weer anders.
Een open kroon met licht tot in het hart van de boom is het doel van elke snoeibeurt.
Alle gidsen over olijfboom snoeien
Oleander snoeienEen oleander snoei je eind februari of begin maart, alleen als hij te groot wordt, en met handschoenen vanwege het giftige sap.
Eucalyptus snoeienEen eucalyptus zet je in april terug, als je ziet welke takken de winter hebben overleefd.
Moet ik mijn olijfboom snoeien?
Verplicht is het niet, maar het loont wel. Een olijfboom die nooit wordt gesnoeid, groeit uit tot een dichte, hoge kroon waar binnenin weinig licht komt. De takken worden lang en kaal en de boom verliest zijn compacte vorm. Dood hout en kruisende takken blijven zitten en houden lucht tegen. Een boom in een pot wordt ook sneller te groot voor zijn plek.
Wat er gebeurt als je niet snoeit, is dus meestal geen drama maar een kwestie van vorm. Een lichte beurt per jaar houdt de boom open, geeft meer zon in de kroon en voorkomt dat je later hard moet ingrijpen. Voor andere planten kijk je bij wanneer je wat snoeit.
Welke maand snoei je een olijfboom?
De bronnen verschillen een beetje. Een Nederlandse kwekerij noemt maart of april voor de hoofdsnoei, met lichte snoei in februari of maart en forse snoei pas in april of mei. Gardeners' World adviseert halverwege april tot en met juni, voordat de bloemen volledig open zijn, en raadt snoeien van december tot en met maart af. Vormsnoei in de zomer kan ook, uiterlijk begin september.
Het verschil zit in het klimaat. Een Brits of Nederlands voorjaar kan nog hard vriezen. Wie zeker wil zijn, wacht daarom tot na half mei. Voor een gewone Nederlandse tuin geldt: lichte snoei vanaf maart, forsere snoei van april tot juni, en niet van december tot en met maart. Je vindt het ook terug in de snoeikalender voor je hele tuin. Kies een droge dag zonder vorst in de buurt en maak je gereedschap schoon voordat je begint.
Wanneer snoei je een olijfboom, per soort snoei
Soort snoei
Wanneer
Hoe ver terug
Lichte opruimsnoei
Februari of maart, vorstvrij
Alleen dood en kruisend hout
Hoofdsnoei
Maart of april, veilig tot in juni
Hooguit een derde van de kroon
Forse snoei van een verwaarloosde boom
April of mei, verdeeld over meerdere jaren
Steeds hooguit een derde
Vormsnoei in de zomer
Juni tot begin september
Alleen te lange uitschieters
De vorst bepaalt de datum, niet de kalender.
Hoe snoei je een olijfboom?
Het doel is een open kroon met zon tot in het hart van de boom. Begin met dood, ziek en beschadigd hout, dan kruisende takken en takken die naar binnen groeien. Neem als laatste de lange uitschieters weg zodat de kroon compact blijft. Knip schuin, vlak boven een zijtak of knop, en laat geen lange stompjes staan.
Werk met een scherpe snoeischaar voor dunne takken en een takkenschaar of kleine zaag voor takken dikker dan 1,5 centimeter. Loop na een paar takken een stap terug om de vorm te bekijken. Haal ook opslag aan de voet weg: dunne scheuten uit de wortel of laag uit de stam nemen kracht van de boom. Een olijfboom op stam houdt zo een kale stam met een nette kroon. Welke schaar waarvoor dient, hoort bij de basis van het snoeien.
Hoe ver mag je een olijfboom terugsnoeien?
De gangbare grens is hooguit een derde van de kroon per keer. Een verwaarloosde boom zet je in het voorjaar terug, maar verdeeld over meerdere jaren, met steeds hooguit een derde. Zo houdt hij genoeg blad om te herstellen. Bij een olijfboom op stam is de stam ongeveer 1 tot 1,5 meter kaal en vormen drie of vier zijtakken het gestel. Knot hem niet zoals een wilg.
Sommige tuiniers korten hun olijfboompjes veel harder in en zien de boom toch terugkomen, bijvoorbeeld tot een kwart. Dat kan, maar het herstel is langzaam, en bij een boom in een te kleine pot loopt hij soms maanden niet uit. Zet zo'n boom in een grotere pot met goede potgrond en geef voeding. Maak er geen routine van, want elke harde ingreep is een risico.
Kun je een olijfboom verkeerd snoeien?
Ja, op drie manieren. Te vroeg snoeien, van december tot en met maart, laat de boom kwetsbaar achter voor een late vorst, en vorst onder ongeveer -5 graden kan een boom doden. Te laat snoeien, in het najaar, geeft verse wonden en jonge scheuten die niet meer verharden. Alleen een zieke of dode tak haal je dan nog weg. En te veel in één keer wegnemen, meer dan een derde, vertraagt het herstel.
Een boom die er na het snoeien kaal uitziet, heeft geduld nodig. Wacht minstens een paar weken voordat je denkt dat hij het niet haalt. Krab met je nagel over een tak: is het hout daaronder groen, dan leeft de tak nog. Pas als takken droog en bruin zijn, haal je ze weg.
Een olijfboom in pot, op stam of net geplant
Bij een olijfboom in een pot of bak draait snoeien om de omvang: top de hoofdtakken elk voorjaar iets in. Verpot hem als de wortels de pot vullen, anders stokt de groei, hoe je ook snoeit. Buiten geef je 1 tot 2 keer per week water, binnen 1 tot 3 keer, afhankelijk van temperatuur en zon. In het groeiseizoen is een maandelijkse voedingsbeurt genoeg. Potten komen uitgebreider aan bod bij balkon en potten.
Een net geplante boom hoef je de eerste weken niet te snoeien. Laat hem eerst wortel schieten. Een jonge boom met lange uitlopers op een dunne stam snoei je later in het voorjaar licht in, zodat de stam dikker wordt en de kroon compact blijft. Wil je een grote boom verplaatsen, steek dan een jaar van tevoren rond de kluit, zodat er nieuwe wortels vormen.
Wat is anders in Nederland dan in een olijfland?
In een warm olijfland is de kans op late vorst klein, dus daar kan eerder in het voorjaar worden gesnoeid. In Nederland blijft nachtvorst tot in mei mogelijk, en een boom in een pot heeft minder reserves dan een oude boom in de volle grond. Een snoeiwijze uit een warm land overnemen kan hier dus tot schade leiden, vooral bij jonge bomen.
Wat wel overeenkomt, is het idee van een open kroon: zorg dat er licht in het hart komt en snoei niet meer dan nodig. Een jonge boom heeft vooral vorming nodig, een oude boom vooral onderhoud, en bij beide werkt zachtjes aan beter dan eenmaal flink. Een volwassen boom in de volle grond kan kortstondig tot ongeveer -12 graden, maar in een pot is bescherming aan te raden vanaf -5 graden.
Na het snoeien: water, voeding en winterbescherming
Een boom die in het voorjaar is gesnoeid, is in de herfst weer in vorm. In het groeiseizoen, van maart tot september, geef je bij warm weer soms dagelijks een klein beetje water in een pot, en een beetje voeding in het voorjaar. Bescherm de boom vanaf ongeveer -5 graden met een hoes, vliesdoek of noppenfolie. In een pot pak je alleen de pot in, met noppenfolie, jute of een pothoes van minstens 5 millimeter. Bij strenge vorst bedek je de kruin tijdelijk met ademend vliesdoek.
De beste winterplek is een onverwarmde serre, overkapping of garage bij 0 tot 10 graden. Boven 15 graden is het te warm. Geef van november tot maart alleen water als de bovenste 5 centimeter droog is en er de komende 48 uur geen vorst wordt verwacht, ongeveer eens per drie tot vier weken. Een bevroren kluit is meestal dodelijk.
Oleander en eucalyptus snoei je anders
Oleander en eucalyptus staan vaak naast de olijfboom, maar je snoeit ze op een eigen manier. Een oleander snoei je eind februari of begin maart, en alleen als hij te groot wordt. Het sap is giftig, dus draag handschoenen. De oleander heeft zijn eigen verhaal: oleander snoeien. Een eucalyptus snoei je pas in april, als je ziet welke takken leven, en je kunt hem flink terugzetten. Zo'n eucalyptus zet je terug zoals bij eucalyptus snoeien.
Geen van beide is volledig winterhard, dus ze vragen bescherming in de winter. Het verschil met de olijfboom zit in de vorm: een olijfboom moet open blijven, terwijl een eucalyptus als struik hard terug kan. De plant zelf en zijn verzorging horen bij de olijfboom als tuinplant.
Snoeien en vogels
Wie in het voorjaar snoeit, kan een nest verstoren. De wet beschermt broedende vogels en hun nesten het hele jaar, en veel soorten broeden van maart tot en met juli. Controleer daarom altijd eerst op nesten. Heeft een vogel een nest in de boom gemaakt, wacht dan tot de jongen zijn uitgevlogen. Een nest blijft beschermd van het eerste takje tot het laatste jong is uitgevlogen.
Werk niet op hoogte als je dat niet gewend bent. Een grote boom of dikke takken laat je door een boomverzorger doen.
Rekenhulp
Snoeikalender
Waar de kalender op rust, met bronnen
Waar de kalender op rust
Seizoenen uit de RHS zijn omgezet naar maanden voor Nederland: late winter is februari en maart, vroege lente is maart, midden tot eind lente is april en mei, late zomer is augustus en september. Dit is een vuistregel van de redactie.
Voor vroegbloeiers zonder eigen maandvermelding (weigela, deutzia, spierstruik, bezembrem, parelstruik, rotsheide, kerria) is de periode april tot juni genomen uit de vuistregel 'direct na de bloei, ongeveer april tot juni' van Groei & Bloei; de exacte maand hangt van de soort en het weer af.
Bij bandbreedte tussen bronnen (klimroos: maart en augustus bij Groei & Bloei, december tot februari bij de RHS; Buddleja globosa: late winter bij de RHS, midzomer bij Groei & Bloei) staan in maanden de Nederlandse bron of beide bronnen en is het verschil in let_op of hoe_ver genoemd.
Het broedseizoen loopt volgens Milieu Centraal van 15 maart tot 15 juli; Vogelbescherming geeft geen vaste periode (maart tot en met juli, soms februari tot augustus). Veel snoeimomenten (maart/april voor zomerbloeiers, april tot juni voor vroegbloeiers) vallen daarin, dus op nesten controleren is aan de orde.
Zomerframbozen worden na de oogst gesnoeid; de bron noemt geen maanden. Aangenomen: juli en augustus, omdat zomerframbozen in Nederland in juni en juli oogsten. Vuistregel, niet bronnen-gedekt.
Bloei juni tot augustus; inkorten 'na de bloei' is dus aangenomen op augustus.
Olijfboompjes die tot een kwart zijn teruggesnoeid
Twee olijfboompjes die niet meer dik stonden, kregen de raad om fors terug te snoeien. Een maand later schoot de ene iets, de andere nog niet. Ze stonden in te kleine potten. Overpotten in een grotere pot met goede potgrond en voeding hielp. Uiteindelijk kwamen beide goed terug, ook na het terugsnoeien tot een kwart. Het bleef een uitzondering: het herstel ging langzaam.
Een tienjarige boom verplaatst en gesnoeid
Een olijfboom van ongeveer tien jaar werd gesnoeid en verplaatst, waarbij een deel van de kluit en wortels werd afgehakt. Op de nieuwe plek stond hij zonder blad, wat zorgen gaf. De raad was geduld: bij warm weer komt een olijfboom weer tot leven. Wie een boom wil verplaatsen, steekt een jaar van tevoren rond de kluit. Combineer een grote snoei en een verhuizing liever niet.
Twee lange uitlopers op een jong binnenboompje
Een jong olijfboompje binnen had twee uitlopers van ongeveer 50 centimeter op een nog dunne stam. Ze trokken de boom scheef. Inkorten in het voorjaar tot een paar bladparen laat zijtakken ontstaan en maakt de stam dikker. Wacht met grotere ingrepen tot de boom steviger staat.
Veelgestelde vragen
Hoe moet je snoeien?
Begin met dood en beschadigd hout, dan kruisende en naar binnen groeiende takken, en kort de lange uitschieters in. Knip schuin boven een zijtak of knop. Gebruik scherp gereedschap en neem niet meer dan een derde van de kroon weg. Voor planten in het algemeen is er wanneer je wat snoeit.
Wanneer kan ik mijn oleander het beste snoeien?
Eind februari of begin maart, als de plant na de winter weer uitloopt en de ergste vorst voorbij is. Snoei alleen als hij te groot wordt, want een sterk ingekorte oleander maakt het jaar erna weinig bloemknoppen. De stappen daarvoor loop je door met oleander snoeien.
Hoe en wanneer moet ik mijn eucalyptus snoeien?
In april, als je ziet welke takken nog leven. Een eucalyptus kan flink terug en loopt dan vanuit de voet uit. Snoei niet in het najaar, want een verse snede maakt hem gevoeliger voor vorst. Voor het terugzetten van een eucalyptus is er een eigen aanpak.
Hoe moet ik een olijfboom snoeien?
Maak de kroon open door dood hout, kruisende takken en naar binnen groeiende takken weg te nemen. Neem hooguit een derde van de kroon weg en snoei van maart tot in juni. Een boom in pot top je elk voorjaar licht in. Een verwaarloosde boom zet je in meerdere jaren terug.
Welke maand een olijfboom snoeien?
Lichte snoei kan in maart, de hoofdsnoei in april, en veilig is het tot in juni, bij voorkeur na de IJsheiligen van 11 tot 14 mei. Snoei niet van december tot en met maart, en in het najaar alleen een zieke of dode tak.
Wat gebeurt er als je een olijfboom niet snoeit?
De boom blijft leven, maar wordt hoger, dichter en kaler aan de binnenkant. Je kunt er moeilijker bij en de vorm verslechtert. Een boom in pot wordt sneller te groot voor zijn plek. Een lichte beurt per jaar voorkomt dat je later hard moet ingrijpen.
Wanneer snoeienWanneer snoeien hangt af van de bloeitijd: voorjaarsbloeiers direct na de bloei, late bloeiers in maart, bomen vaak in de zomer. Zo vind je het moment.
Hortensia snoeienHortensia snoeien hangt af van de soort: bol- en schermhortensia eind februari, pluim en Annabelle in maart, klimhortensia in juli. Zo kies je goed.
Rozen snoeienRoos snoeien doe je meestal eind februari tot begin april, ramblers en oude rozen pas in augustus. Lees wanneer en hoe ver terug per soort roos.
Heesters snoeienHeesters snoeien hangt af van de bloeitijd: voorjaarsbloeiers direct na de bloei, zomerbloeiers in het voorjaar. Zo zie je per struik wanneer en hoe ver.
Klimplanten snoeienKlimplanten snoeien hangt af van de bloei. Zie per soort de maand en de maat voor clematis, blauwe regen, klimop, kamperfoelie en winterjasmijn.
Fruitbomen snoeienFruitbomen snoeien doe je per soort anders: appel en peer van juni tot september, pruim en kers na de oogst. Zo kies je het moment en de maat.
Druiven snoeienDruif snoeien doe je van december tot eind februari: elke vruchttak terug tot twee ogen. In de zomer stuur je bij. Ook vijg, framboos, braam en bessen.
Haag snoeienHeg snoeien wanneer? Meestal in juni, soms nog eens eind augustus, nooit na september. Per haagsoort het moment, de maat en wat je doet bij vogels.
Bomen snoeienBomen snoeien doe je meestal in de zomer, vormbomen in de winter. Zo kies je het moment per boom, zaag je veilig en let je op vogels en de erfgrens.
Lavendel snoeienLavendel wanneer snoeien? Hoofdsnoei van eind maart tot begin mei, een lichte beurt na de bloei en nooit in het kale hout. Plus siergras en vaste planten.
