Kruidentuin maken in april en mei, met droge en natte kruiden apart

Hoe maak je zelf een kruidentuin: plek, bak en grond

Een kruidentuin begint bij de plek. Kies een stuk met minstens een halve dag zon, het liefst dicht bij de keuken, zodat je ook bij regen even kunt knippen. Een bed van 1 bij 2 meter is genoeg voor een gezin. Heb je weinig ruimte, dan werkt een bak, een pallet of een rij potten net zo goed. Zet gevoelige soorten beschut, want koude wind remt de groei van basilicum en peterselie.

De grond hangt af van de kruiden. Mediterrane soorten zoals tijm, rozemarijn en salie houden van doorlatende, arme grond, en compost maakt ze slap. Peterselie, bieslook en citroenmelisse willen meer voeding en vocht. Maak daarom twee zones: een zandige, droge strook en een humusrijke strook. In een bak vul je de ene helft met potgrond gemengd met scherp zand en de andere met gewone potgrond. Op een balkon met potten en bakken werkt dezelfde indeling.

Wanneer leg je een kruidentuin aan?

De beste tijd is april tot en met mei, als de grond opwarmt en de vorstkans afneemt. Winterharde kruiden zoals tijm, salie, rozemarijn en munt kun je ook in de herfst planten, zolang ze nog kunnen wortelen voor de vorst. Basilicum wacht je af tot na 12 mei, want hij verdraagt geen vorst. Wie zelf zaait, begint van half februari tot en met april binnen of in een kas, afhankelijk van het kruid.

Wanneer je per kruid zaait, buiten zet en oogst, zie je zo: Grond, regio en weer bepalen hoe vroeg het kan. Zaaien van groenten staat uitgelegd in het zaaiverhaal voor de moestuin.

Zaaien of een plantje kopen: hoe begin je het best?

Niet elk kruid is even makkelijk te zaaien. Bieslook zaai je het liefst meteen op de plek waar hij mag blijven, want zijn wortels gaan diep en laten zich slecht verplanten. Peterselie zaai je buiten van half februari tot eind mei, met nog een zaaiing eind juli voor planten in september. Hij moet 15 tot 25 cm uit elkaar komen te staan.

Tijm en oregano zijn kleine zaadjes die je binnen zaait. Bij tijm laat je per potje drie zaailingen staan, van oregano zaai je drie tot vijf zaadjes in een potje van 9 bij 9 cm, dat je nauwelijks afdekt. Oregano komt bij kamertemperatuur binnen twee weken op. Wil je al in de eerste zomer oogsten of heb je weinig geduld, koop dan een plantje en zet het op dezelfde diepte in de grond als in de pot.

Met welke kruiden begin je als beginner?

Begin met een handvol soorten die je echt gebruikt. Bieslook en munt zijn vaste planten die je zelden kwijtraakt, mits je de munt in een pot houdt. Tijm vraagt bijna niets, zolang de grond droog is. Basilicum geeft het snelst veel blad, maar hij is eenjarig en heeft de warmste plek nodig.

Een kruidentuin wordt bijna nooit in één keer af. Plant eerst de vaste soorten, kijk een seizoen hoeveel je knipt en vul dan aan. Een soort die je niet gebruikt, haal je weg voordat hij je tuin overneemt.

Welke kruiden zet je bij elkaar en welke niet?

Zet kruiden bij elkaar die hetzelfde vragen: dezelfde zon, hetzelfde water en dezelfde grond. Dan verdrinkt de ene soort niet terwijl de andere dorst heeft. Houd het bij hooguit vier of vijf soorten per bak, zodat sterke soorten de zwakkere niet overgroeien. Lage soorten als kruiptijm zet je voorin, middelhoge als salie in het midden en hoge als rozemarijn achteraan.

Voor de droge groep lees je salie, rozemarijn en tijm. In de vochtige groep staat onder meer citroenmelisse. Munt zet je altijd apart, in een pot, ook als die in de grond staat, want hij woekert en verdringt zijn buren. Soorten en hun eisen loop je door bij de verse kruiden.

Over goede en slechte buren bestaat veel tuinierswijsheid, zoals dille naast wortel of basilicum naast tomaat. Onderzoek ontbreekt daarvoor grotendeels, dus je mag gerust experimenteren. Voor groenten naast kruiden helpt de planner voor combinatieteelt en vruchtwisseling.

Kan een kruidentuin op een balkon, in potten of verticaal?

Op een balkon of terras werkt een kruidentuin prima, als er een paar uur zon op valt. Kies potten van 20 tot 30 cm doorsnee met gaten onderin en zet de zonnekruiden in doorlatende potgrond met wat grind. Potten drogen sneller uit dan een bed, dus water vaker en kijk bij warm weer elke dag.

Een verticale kruidentuin, met zakken of een stellage aan de muur, bespaart ruimte. Het water zakt naar beneden, dus zet de droge kruiden bovenaan en de dorstige onderaan. Gebruik lichte potgrond en controleer de bevestiging, want natte zakken wegen zwaar. Een hangende tuin droogt het snelst: dat past bij tijm en rozemarijn, niet bij peterselie. Waait het op je balkon, zet alles dan laag.

Hoe verzorg, knip en overwinter je kruiden?

De meeste kruiden hebben weinig nodig: een knipbeurt, wat water en af en toe verjongen. Snoei struikjes als salie, rozemarijn en tijm in april of mei, als de strenge vorst voorbij is, en ga nooit diep in het oude hout. Oregano mag je tot vlak boven de grond terugzetten. Munt knip je steeds bij en citroenmelisse zet je na de bloei terug tot net boven de basis.

Overwinteren kan voor veel soorten buiten. Munt, citroenmelisse en bieslook sterven bovengronds af en komen terug. Rozemarijn heeft meer last van een natte winter dan van kou, dus geef hem een droge plek of een pot onder een afdak. Basilicum is eenjarig en sterft af als de nachten in september en oktober kouder worden. Peterselie hield zelfs een winter met nachten van min vijftien stand.

Hoe richt je een kruidentuin in: bed, wiel of verhoogde bak?

Een kruidentuin hoeft niet strak te zijn. Het eenvoudigst is een rechthoekig bed van 1 bij 2 meter met een tegelpad ernaast, zodat je er van twee kanten bij kunt. Mooier is een kruidenwiel, waarbij je de ruimte in taartpunten verdeelt en elke punt een soort geeft, met een pot munt in het midden. In een kleine tuin past een kruidentrap of een ladder van planken met potten van hoog naar laag.

Zet hoge soorten aan de noordkant, zodat ze de lage geen zon ontnemen, en laat tussen de planten ruimte om te groeien. Wil je meer controle over de grond, kies dan een houten of verhoogde bak van 30 tot 40 cm diep. Zorg voor gaten of een open bodem, zodat water wegzakt. Een verhoogde bak droogt sneller uit dan een bed, wat tijm en rozemarijn prettig vinden. Zet de vochtminnende kruiden aan de schaduwkant en geef ze meer compost.

Welke kruiden zijn eenjarig en welke blijven staan?

Meerjarige kruiden als tijm, salie, rozemarijn, munt, bieslook en citroenmelisse blijven jaren staan en vormen het vaste skelet van je tuin. Eenjarige kruiden zoals basilicum zaai je elk voorjaar opnieuw. Peterselie is tweejarig: hij bloeit in zijn tweede jaar en is daarna uitgeput.

Houd daarom voor de eenjarige soorten een open stuk vrij waar je elk voorjaar iets nieuws kunt zetten. Zaai peterselie en basilicum in porties, elke paar weken een rijtje, dan heb je langer verse oogst. Peterselie zaai je in februari tot eind mei en nog eens eind juli, basilicum pas vanaf eind april. Reken dus per soort een eigen zaaimoment uit.

Wat gaat er vaak mis in een kruidentuin?

De meeste problemen zitten in de grond: te koud, te droog of te diep gezaaid. Mediterrane kruiden gaan dood in een natte winter, niet in een koude, dus zet ze op een droge plek of in een pot onder een afdak. Geel blad bij peterselie wijst vaak op een natte of voedselarme plek.

Ziektes komen weinig voor als de grond goed draineert en de planten ruimte hebben. Is een plant zwaar aangetast, haal hem dan weg. Pak plagen liever met de hand aan dan met een middel. Eet je het blad, dan mag je alleen een middel gebruiken dat het Ctgb voor particulier gebruik heeft toegelaten.

Hoe oogst, droog en bewaar je kruiden?

Knip kruiden zodra de plant ruim blad heeft en doe dat vaak, want regelmatig knippen houdt de plant compact. Oogst op een droge ochtend, nadat de dauw is opgedroogd, dan is de geur het sterkst. Bieslook knip je laag bij de grond en bij peterselie pluk je de buitenste stengels.

Droog een overschot los gebonden in kleine bundels op een warme, luchtige, donkere plek en bewaar het in een gesloten bokaal. Bewaar de oogst volgens de tips over oogsten en bewaren. Vermeerderen kan met stekken, zoals uitgelegd bij stekken.