Verse kruiden kweken: welke blijven staan en welke zaai je elk jaar

Welke verse kruiden kun je kweken en hoe lang gaan ze mee?

Een eerste kruidentuin bestaat uit soorten die hier makkelijk lukken: peterselie, basilicum, bieslook, munt, tijm, rozemarijn, salie, oregano, citroenmelisse en dille. Ze verschillen in levensduur. Eenjarigen zoals basilicum en dille zaai je elk jaar opnieuw, tweejarigen als peterselie bloeien in het tweede jaar en vaste kruiden komen elk voorjaar terug.

Dat bepaalt waar je ze zet: een open stuk voor de eenjarigen en een vaste hoek voor de vaste kruiden. Wie begint, kan het best starten met bieslook en basilicum. Bieslook is bijna niet kapot te krijgen en basilicum geeft in één zomer veel oogst. Op een klein terras of balkon passen vier of vijf soorten beter dan alle tien.

Welke kruiden zijn winterhard?

De meeste vaste kruiden zijn winterhard. Bieslook, munt, citroenmelisse, salie en oregano overleven de winter buiten, al sterft het blad vaak af. Zelfs een winter met nachten van min vijftien overleefde peterselie. Basilicum is eenjarig, kan niet tegen vorst en sterft in september of oktober af zodra de nachten koud worden.

Bij rozemarijn en tijm draait het om de grond. In doorlatende vollegrond overleven ze de meeste winters, in zware, natte grond gaan ze vaak dood. Winterhardheid is bij deze twee dus vooral een kwestie van water. Een pot vraagt extra zorg: lees daarvoor winterharde planten in pot.

Kruiden in een pot, een bak of op een etagère

Een pot of bak werkt zolang je soorten met dezelfde eisen bij elkaar zet. Tijm, rozemarijn, salie en oregano houden van zon en droge grond en passen in één bak met drainage onderin. Munt, peterselie en bieslook willen vochtiger staan en horen in een andere bak. Zet basilicum los, zodat hij warm staat.

Kies een bak met gaten in de bodem en genoeg diepte voor de wortels. Een etagère of kruidentrap bespaart ruimte op een balkon, maar de lagere treden krijgen minder zon. Zet de lichthongerige soorten bovenaan. Voor potten die buiten blijven staan zijn er meer keuzes bij winterharde planten in pot.

Hoe geef je kruiden water, voeding en een knipbeurt?

Munt, peterselie en bieslook willen vochtige grond, vooral in een pot op een warme dag. Tijm, rozemarijn en salie redden zich met weinig water en kunnen in een bak een paar weken zonder. Geef water aan de voet en liefst 's ochtends, zodat het blad kan opdrogen.

Voeding is bij de meeste kruiden bijzaak: een scheutje compost in het voorjaar is genoeg en te rijke grond maakt droogteminnende soorten slap en minder geurig. Knip steeds de toppen, dan vertakken ze en blijven ze compact. Snoei rozemarijn en salie in april of mei en nooit diep in het oude hout. Oregano mag je rond eind februari terugknippen en hij houdt het van oktober tot maart het liefst zo droog mogelijk.

Wanneer zaai je welke kruiden?

Het zaaiseizoen voor kruiden loopt van februari tot en met mei. Peterselie zaai je van half februari tot eind mei, tijm van half februari tot half april en bieslook van februari tot en met april. Munt zaai je rond maart, maar stekken of afsteken in april en mei gaat makkelijker. Basilicum zaai je van eind april tot in mei en zet je na 12 mei buiten.

Wie niet wil zaaien, koopt een plantje en zet het over in een ruimere pot met verse potgrond. Zo'n winkelplantje zit vaak dicht op elkaar en blijft langer goed als je hem splitst. Het voorzaaien lukt het best volgens het zaaiverhaal voor de moestuin.

Wat doe je met oregano en munt in het voorjaar?

Oregano wordt 30 tot 60 cm hoog. Zaai hem rond maart of april, drie tot vijf zaadjes in een potje van ongeveer 9 bij 9 cm, met een heel dun laagje grof zand erover. Bij kamertemperatuur komt hij binnen twee weken op. Plant hem bij voorkeur vanaf eind april buiten en oogst vanaf ongeveer april in het jaar erna.

Knip de dode takken van oregano rond eind februari weg. Hij verdraagt het om in het voorjaar tot vlak boven de grond terug te gaan, terwijl je bij tijm, salie en rozemarijn het oude hout met rust laat. Munt wil vochtige grond en regelmatig knippen van de toppen, dan blijft hij compact. Haal de kale takjes van vorig jaar weg zodra je nieuwe scheuten ziet.

Mag je kruiden in het wild plukken?

Kruiden in het wild vinden kan, maar het vraagt zorg. Veel planten lijken op eetbare kruiden en zijn niet geschikt om te eten. Pluk alleen wat je met zekerheid herkent. In natuurgebieden is plukken vaak niet toegestaan en sommige planten zijn beschermd, dus vraag het bij twijfel na bij de beheerder. Langs wegen kan het blad vervuild zijn.

Een bak bij de deur met bieslook, peterselie en munt is meestal genoeg voor het hele seizoen en makkelijk te beheren. Staat er in het wild toch iets dat je lekker lijkt, kijk dan eerst naar bladvorm, geur en standplaats, en vergelijk met een betrouwbare determinatiegids voordat je iets in je mond stopt. Een plant met een geur die niet klopt, laat je liggen.

Hoe combineer je kruiden met groenten?

Kruiden vullen de randen en tussenruimtes van een moestuin goed op, en bieslook en tijm trekken insecten aan. Welke buren elkaar helpen, is vooral tuinierswijsheid. Of munt of bieslook een gewas echt beschermt, is niet goed onderbouwd. Bedden en rotaties plan je met de planner voor combinatieteelt en vruchtwisseling.

Pas op met kruiden die uitlopers maken. Munt hoort in een pot en citroenmelisse zaait zich uit als je hem na de bloei niet terugknipt. Droogteminnende kruiden zet je liever in een verhoogd bed dan tussen groenten die veel water krijgen, bijvoorbeeld in de droge hoek bij tijm.

Een eenjarig kruid dat je in april ter plekke zaait, is komkommerkruid, en het komt elk jaar terug.