Komkommerkruid zaai je in april ter plekke en het komt elk jaar terug

Wat is komkommerkruid en waar is het goed voor?

Komkommerkruid is een eenjarige plant met ruwe, behaarde bladeren en blauwe, sterrenvormige bloemen die in trossen aan de top hangen. De naam komt van de frisse geur en smaak van het blad, die op komkommer lijkt. In de moestuin staat hij vooral voor de bijen: hommels en honingbijen zoeken de bloemen af, van juni tot ver in het najaar. Zo heb je weinig werk aan een plant die de tuin met leven vult.

Hij hoort niet bij een bepaalde teeltrotatie en past goed langs de rand van een bed met courgette of pompoen, die ook van de bestuiving profiteren.

Niet te verwarren met oriëntaals komkommerkruid

Dezelfde naam hoort bij een tweede plant, die niets met de moestuin te maken heeft: het oriëntaals komkommerkruid (Trachystemon orientalis). Dat is een vaste bodembedekker voor diepe schaduw, 30 tot 40 cm hoog, die in het vroege voorjaar paarsblauw bloeit.

De twee verschillen in alles. De moestuinplant wil zon en zaai je elk jaar opnieuw, de bodembedekker wil schaduw en blijft jaren op dezelfde plek staan. Geen van beide is familie van de komkommer. Wil je een groene bodembedekker onder bomen of langs een schaduwrijke schutting, dan zoek je het oriëntaals komkommerkruid. Wil je blauwe bloemen voor bijen in een zonnig moestuinbed, dan heb je het gewone komkommerkruid nodig, dat je hier leest. Check dus bij het kopen van zaad of planten de Latijnse naam, zodat je de goede plant in huis haalt.

Waar zet je komkommerkruid neer?

Geef komkommerkruid een zonnige plek op doorlatende, niet te zware grond. In halfschaduw groeit hij ook, maar dan wordt hij langer en slapper. Door de lange penwortel loopt hij het best in een losse bodem, zonder verdichte laag.

De stengels breken bij harde wind gemakkelijk af. Een plek tegen een schutting of tussen lagere planten helpt, en een lage stok kan als steun dienen. Zet hem niet midden tussen kleine gewassen, want hij neemt ze het licht af.

In een pot lukt het ook, als die groot en diep genoeg is voor de penwortel. Geef zo'n plant in een droge zomer vaker water dan een plant in de volle grond, want een pot droogt sneller uit.

Zaai je komkommerkruid beter direct of voor?

Zaai komkommerkruid van april tot juni direct op de plek, een tot twee centimeter diep, in rijen of in losse groepjes. In een koud voorjaar wacht je tot eind april, omdat vorst de jonge plantjes raakt. Zaai je in juni nog een keer, dan bloeit hij tot in de herfst door. Dun de plantjes uit tot 30 tot 40 cm tussen de planten.

Voorzaaien kan, maar de plant verplant slecht door zijn penwortel. Doe het in een afbreekbaar potje, in huis of in een kweekkas, en zet het potje in zijn geheel in de grond zodra de kou voorbij is, na half mei. Welke weken bij welke groente passen, zie je in de zaaikalender voor groenten.

Hoe verzorg je komkommerkruid?

Komkommerkruid is zuinig. Op gewone tuingrond heeft hij geen extra voeding nodig en hij blijft steviger als je hem niet verwent. Geef water bij langdurige droogte, vooral aan jonge plantjes, en haal onkruid weg tot de plant boven de rest uitgroeit. Te veel voeding of water maakt hem lang en slap, met meer blad dan bloemen.

Zie je een witte laag op het blad, zoals meeldauw bij nat weer, haal dan de aangetaste bladeren weg. Zulke schimmels zijn er meer, en je loopt ze allemaal na in plantenziekten. De ruwe haartjes op blad en stengel kunnen op de huid prikkelen, dus draag handschoenen als je daar gevoelig voor bent.

Hoe beperk je het uitzaaien?

Komkommerkruid zaait zichzelf gul uit. De zaden vallen in de nazomer en komen het jaar erna overal op, ook tussen je groenten. Zolang de plantjes klein zijn, trek je ze makkelijk weg, maar na een paar weken zit de penwortel al diep.

Wil je het uitzaaien beperken, knip dan de uitgebloeide bloemen af voordat het zaad rijp is. Wil je juist elk jaar bijenbloemen op een vaste plek, laat dan een deel staan en trek de rest in het voorjaar weg. Een rand langs een pad of een hoek van de moestuin is daarvoor het meest geschikt. De algemene aanpak voor het zaaien volg je met zaaien in de moestuin.

Mag je komkommerkruid eten?

De jonge bloemen worden gebruikt als eetbare versiering, op een bord of in een drankje, en hebben een lichte komkommersmaak. Houd het bij kleine hoeveelheden en maak er geen dagelijkse groente of thee van. Zwangere vrouwen en kleine kinderen laten het beter staan, en bij twijfel vraag je de huisarts.

Voor de tuin zelf maakt dat niet uit. Daar is komkommerkruid in de eerste plaats een plant voor bestuivers, en zij komen er met honderden op af. Je hoeft hem dus niet te eten om plezier van hem te hebben. Laat de bloemen gerust hangen: ze zijn mooier aan de plant dan op een bord, en de bijen hebben er meer aan.

Zijn er kinderen die in de tuin spelen, wijs ze er dan op dat ze de plant niet zomaar in hun mond stoppen. Een rustig gesprek hierover is genoeg.