Tomaat kweken: in maart zaaien, na 12 mei buiten, in pot of kas
Zaai tomaten in maart of begin april binnen, verspeen ze als ze vingerlang zijn en zet ze na 12 mei diep in de grond op een warme, zonnige en beschutte plek. De oogst begint afhankelijk van het ras in juli en duurt tot de planten door ziekte of kou ophouden. Met dieven en neusrot leer je omgaan via de tomaat, en de overige vruchtgroenten vragen een vergelijkbare aanpak.
Dit heb je nodig
- Hoe lang het duurt
- Een middag voor het zaaien en planten, daarna wekelijks even
- Hoe moeilijk het is
- Goed zelf te doen
- Wat het kost
- Laag, zaad en potjes kosten weinig
Gereedschap
- Zaaitray of potjes
- Stevige stokken, touw of spiraal
- Gieter of druppelslang
Materiaal
- Zaaigrond of potgrond
- Compost
- Zaad van een ras dat bij je plek past
Zo kweek je tomaten van zaad tot oogst
De volgorde is zaaien in maart, verspenen, uitplanten na 12 mei, opbinden en dieven, en oogsten vanaf juli.
Stap 1 Zaai in maart in potjes
Vul de potjes met zaaigrond, leg één of twee zaadjes in elk potje en dek ze licht af. Zet ze op een lichte, warme plek. Na ongeveer tien dagen komen ze op.
Stap 2 Verspeen als de plantjes vingerlang zijn
Til elke zaailing voorzichtig uit de bak en zet hem in een eigen pot. Plant hem tot het eerste blad in de aarde, dan vormt hij extra wortels.
Stap 3 Wen de planten aan buiten
Zet de planten vanaf eind april overdag een paar uur buiten en 's nachts weer binnen. Zo wennen ze aan wind, licht en koeler weer.
Stap 4 Plant na 12 mei diep in de grond
Plant tot aan het eerste echte blad op een zonnige, beschutte plek en geef steun met een stok. Druk de aarde aan en geef water.
Stap 5 Bind op en dief wekelijks
Bind de stengel met zachte stroken aan de stok en knijp bij hoge tomaten de zijscheuten weg. Zo gaat de energie naar de vruchten.
Stap 6 Geef regelmatig water en voeding
Geef water aan de voet, liefst in de ochtend. Zodra de eerste trossen zetten, geef je af en toe een lichte gift tomatenmest.
Stap 7 Oogst vanaf juli en ruim op in oktober
Pluk de tomaten als ze helemaal gekleurd zijn en laat ze zo lang mogelijk aan de plant hangen, want dan krijgen ze de meeste smaak. Pluk ze in elk geval voor de eerste nachtvorst. Haal aan het einde van het seizoen de laatste groene vruchten binnen en verwijder zieke plantendelen.
Rekenhulp
Zaaikalender voor groenten
Waar de kalender op rust, met bronnen
Waar de kalender op rust
- Maanden gelden voor een gemiddeld Nederlands voorjaar en zijn niet per regio bijgesteld; zandgrond in het zuiden warmt eerder op dan de kust.
- IJsheiligen (11 tot en met 14 mei) is de uitplantgrens voor vorstgevoelige gewassen. Onderbouwd door KNMI (vorst na 14 mei in De Bilt in 9 jaren sinds 1901, dus 92 procent betrouwbaar); een vuistregel, geen garantie.
- Maandlijsten zijn afgeleid van tekst als 'half april tot eind mei': elke genoemde maand telt mee, ook als alleen de helft ervan wordt genoemd.
- Waar Groei & Bloei Deventer (tabel op meerjarige gemiddelden) en een Groei & Bloei-artikel verschillen, is voor zaaien de ruimste periode gekozen en voor afstanden de bandbreedte. Voorbeelden: tomaat 80 x 40 cm (tabel) tegen 60 tot 70 cm in de rij bij cherrytomaat (artikel); doperwt zaaien vanaf februari (artikel) tegen half maart (tabel).
- rijafstand is het eerste getal in de tabel van Groei & Bloei Deventer en plantafstand het tweede getal. Bij gewassen zonder tabelregel is alleen een afstand genoemd als een artikel die geeft.
- Oogstmaanden zijn begrensd door wat de bron noemt. Bij oogst 'tot in het najaar' zijn de maanden tot en met de laatste genoemde maand opgenomen. Waar geen oogstperiode staat (onder meer rucola, koriander, rabarber, tuinkers) is null gezet.
- Het aantal gewassen volgt uit wat is gelezen; rassen en winterharde variëteiten (zoals winterprei of vroege en late wortel) zijn samengevoegd tot één gewas, met de ruimste maanden.
- Standplaats is alleen gevuld als een gelezen bron die noemt (null elders). Er is bewust geen standplaats bijgevuld uit algemene kennis.
- Plantdiepte van knoflook: de bron noemt zowel 10 tot 12 cm diep als dat de punt net onder de grond moet zitten.
Bronnen
- Aardbeien kweken: hoe je begint in maart en april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Andijvie zaaien en kweken: zo oogst je binnen 10 weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Anijs kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Aubergine zaaien: wanneer beginnen en hoe het lukt, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Augurken kweken: zo zaai, verzorg en oogst je zelf augurken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Basilicum zaaien en kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bieslook zaaien en verzorgen in tuin en pot, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bloemkool zaaien in september voor een vroege oogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Broccoli zaaien en kweken: zo oogst je van zomer tot herfst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Cherrytomaten kweken: zaaien in maart, oogsten vanaf juli, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Courgette kweken: zaaien, planten en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Dille kweken en gebruiken: van zaad tot keuken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Doperwten zaaien: vanaf februari voorzaaien voor een zomeroogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knoflook kweken: planten, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knolvenkel kweken: timing maakt het verschil, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Komkommer kweken: zaaien in april, planten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Koriander kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaaien in oktober: 7 groenten voor de koude bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Munt in de tuin: van stek tot sterke groeier, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Hoe kweek en verzorg ik oregano, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Paprika kweken: zaaien in februari, oogsten in de zomer, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Peterselie zaaien en kweken: wanneer en hoe, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Pompoen zaaien: voorzaaien in april, uitplanten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Prei zaaien: vroeg voorzaaien in pot, later uitplanten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rabarber planten: wanneer en hoe doe je het?, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Radijs zaaien: van zaadje tot oogst in vier tot zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wanneer rode biet zaaien? Vanaf maart in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rucola zaaien en kweken: zo oogst je maandenlang blad, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sla kweken: van zaaien tot oogsten in elk seizoen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sperziebonen zaaien: vanaf half mei, in grond of bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spinazie zaaien: vanaf maart, oogsten al na zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spruitjes oogsten: wanneer en waarom na vorst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Stengelui zaaien: bosui of lente-ui kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tijm kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinkers zaaien op watten of potgrond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinklussen november, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zelf watermeloen kweken: zaai in april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wortels zaaien: vanaf maart direct in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips boerenkool en palmkool, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips snij-, sperzie-, pronk- en droogbonen, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
Stand van de cijfers: 4 november 2026.
Welke tomaat past bij jouw plek?
In grote lijnen kies je tussen kerstomaten, trostomaten, vleestomaten en pruimtomaten. Kerstomaten zijn klein, zoet en het makkelijkst buiten. Een trostomaat is de gewone tomaat uit de winkel, een vleestomaat is groot en stevig, en een pruimtomaat heeft weinig sap en veel vruchtvlees, handig voor saus. Verder bestaan er gele, groene, paarse en zwartbruine soorten.
Een San Marzano of Roma is een pruimtomaat, de Coeur de Boeuf een grote vleestomaat. Of een ras lekker is, bepaal je door te proeven, want smaak hangt ook af van hoe lang de tomaat aan de plant mocht rijpen. Een tomaat die langer hangt, krijgt vaak meer smaak. Over de plant zelf gaan groene tomaten, dieven en neusrot.
| Situatie | Kies | Plantafstand | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Buiten, in de volle grond | Kerstomaat of buitentomaat | 60 tot 70 cm | wordt makkelijker rijp |
| Kas of kweektunnel | Trostomaat of vleestomaat | 40 tot 70 cm | wil meer lucht en warmte |
| Balkon of grote pot | Hangende of compacte kerstomaat | 1 plant per pot | vraagt extra water en voeding |
| Voor saus of puree | Pruimtomaat | 40 tot 70 cm | weinig sap, veel vruchtvlees |
Wanneer zaai je tomaten, verspeen je ze en zet je ze buiten?
Zaai de hele maand maart, of nog in de eerste week van april, in potjes met zaaigrond op een licht raam, en volg daarbij tomaat zaaien voor de details. Na ongeveer tien dagen komen de zaadjes op. Zet de zaailingen na de kieming iets koeler, rond 15 graden, en verspeen ze als ze vingerlang zijn. Na ongeveer vier weken zet je ze in grotere potten, zodat de kluit goed doorwortelt.
Jonge planten mogen pas vanaf 12 mei naar buiten, want een nacht vorst kan ze doden. Laat ze eerst een paar dagen aan buitenlucht wennen. Daarna verplant je ze volgens tomaat planten. Welke maanden het zijn, bekijk je in de zaaikalender voor groenten, en voor algemene tips ga je naar zaaien in de moestuin. Van zaaien in maart tot de eerste oogst in juli duurt het ongeveer vier maanden.
Kun je tomaten gewoon buiten in de volle grond kweken?
In een warme zomer lukt dat prima. Kies de warmste en meest beschutte plek van de tuin, bijvoorbeeld tegen een zuidmuur. Werk compost door de grond en plant de tomaat diep, tot aan het eerste echte blad, want de stengel maakt extra wortels. Geef steun met een stevige stok of touw. Cherrytomaten zet je op 60 tot 70 centimeter; voor grotere soorten houd je 40 tot 70 centimeter in de rij en ongeveer 80 centimeter tussen de rijen aan.
Geef water aan de voet, liefst in de ochtend, want natte bladeren vergroten de kans op schimmel. Zet tomaten niet op een plek waar eerder aardappelen of andere nachtschades stonden, want dan zitten dezelfde ziekten nog in de grond. Wat waar kan, bepaal je met combinatieteelt en vruchtwisseling.
Hoe kweek je tomaten in een pot, op een balkon of in een kas?
In een pot werkt een compacte of hangende soort het best. Kies een ruime pot met gaten in de bodem en geef dagelijks water, want een pot droogt snel uit. Hangend of ondersteboven kweken kan met speciale soorten, maar vraagt veel water en voeding. Een muur op het balkon zorgt voor warmte, maar let op harde wind en geef de plant een stevige steun.
In een kas kun je een paar weken eerder planten, al blijft vorst ook daar een risico. Lucht op warme dagen en houd de grond gelijkmatig vochtig. Voor het voorzaaien kun je een kweekbak gebruiken. Binnen kweken kan op een zonnige vensterbank, maar zonder genoeg licht blijft de opbrengst laag.
Welke grond, water en voeding hebben tomaten nodig?
Tomaten willen een luchtige, humusrijke grond. Werk voor het planten compost door de grond en geef zodra de eerste trossen zetten af en toe tomatenmest. Gebruik niet te veel stikstof, want dat geeft blad ten koste van vrucht. Regelmatig water voorkomt neusrot en gebarsten tomaten, en een laagje mulch houdt de grond langer vochtig.
Zaad uit een gekochte tomaat kun je zaaien, maar bij een F1-hybride zijn de nakomelingen niet gelijk. Zaad van een zaadvast ras wel. Voor dat zaad knijp je het uit een rijpe vrucht, spoel je het en laat je het twee tot drie dagen fermenteren in een afgedekt glas buiten de zon. Spoel het daarna, droog het en bewaar het in een papieren zakje.
Uit de praktijk
Veel soorten naast elkaar proeven
Een groep tuiniers teelde tientallen rassen naast elkaar en proefde ze in de zomer. Een oud ras bleek lekker zodra het lang genoeg mocht hangen, terwijl andere rassen melig of laf smaakten. Italiaanse pruimtomaten waren minder sappig en vooral geschikt voor saus. Sommige rassen groeiden zo hoog dat de kas te klein werd en de top eruit moest. Het leerpunt: laat de tomaat rijpen aan de plant en kies je rassen op gebruik, niet op een mooie foto.
Planten van 40 centimeter die nog binnen stonden
Tomatenplanten van 40 centimeter stonden nog binnen terwijl het te vroeg was om uit te planten. Zo'n plant kan nog even binnen blijven, maar wordt dan lang en slap. Geef hem een lichte plek, zet hem diep in een grotere pot en plant hem pas na 12 mei uit. Door de stengel diep te planten vormt hij extra wortels en komt hij toch stevig te staan.
Veelgemaakte fouten
Te vroeg buiten zetten
Een nacht vorst is genoeg om de plant te doden. Wacht tot na 12 mei en dek bij kou af.
Te weinig of onregelmatig water
Dat geeft neusrot en gebarsten vruchten. Geef elke ochtend water aan de voet.
Te dicht op elkaar planten
Dan blijft het blad nat en komt schimmel. Houd 40 tot 70 centimeter aan.
Te veel stikstof
Je krijgt veel blad en weinig tomaten. Neem een meststof met veel kali.
Wanneer je een vakman belt
Tomaten kweken doe je goed zelf. Voor een gewone tuin heb je geen vakman nodig.
Veelgestelde vragen
Hoe verzorg je tomatenplanten?
Geef water aan de voet, bind de stengel op en knijp bij hoge tomaten de zijscheuten weg. Geef af en toe een lichte gift tomatenmest zodra de trossen zetten en haal zieke bladeren weg. Een warme, beschutte plek is belangrijker dan veel voeding.
Hoe lang duurt het voordat er tomaten groeien?
Bij zaaien in maart oogst je meestal vanaf juli, dus na ongeveer vier maanden. Cherrytomaten zijn vaak het eerst klaar, en vroege rassen eerder dan late. De oogst loopt tot de planten ophouden door kou of ziekte, soms tot september of later.
Welke grond voor tomaten kweken?
Een luchtige, humusrijke grond die vocht vasthoudt, bijvoorbeeld tuinaarde met compost. In een pot gebruik je goede potgrond. Zware klei verbeter je met compost, en een zandgrond heeft extra water en compost nodig.
Wat is de beste meststof voor tomaten?
Kies een meststof met meer kali dan stikstof, vaak tomatenmest genoemd. Begin als de eerste trossen zetten en geef af en toe een lichte gift. Te veel stikstof geeft blad ten koste van vrucht. Compost bij het planten is de basis.
Kan ik tomaten zaaien uit tomaten?
Ja, haal het zaad uit een rijpe tomaat, laat het twee tot drie dagen fermenteren in een afgedekt glas, spoel het en droog het. Bij een F1-hybride zijn de nakomelingen niet gelijk. Bij een zaadvast ras wel.
Hoe krijg je veel tomaten aan een plant?
Zorg voor zon, warmte, regelmatig water en af en toe kali. Dief hoge tomaten, zodat de plant zijn energie in de vruchten steekt, en top hem aan het eind van de zomer. Bestuiving gaat meestal vanzelf.
Waar kunnen tomatenplanten niet tegen?
Tomaten kunnen niet tegen vorst, koude nachten, natte bladeren en wisselend water. Ook een plek waar eerder aardappelen of andere nachtschades stonden, geeft problemen. Ze staan het beste warm en beschut.
In welke maand plant je tomatenplanten?
Plant tomaten pas vanaf 12 mei buiten, na de ijsheiligen. In een kas kan dat iets eerder, maar ook daar moet je vorst vermijden. In een pot houd je ze zolang binnen tot het warm genoeg is.
Hoe ver moeten tomatenplantjes uit elkaar staan?
Houd 40 tot 70 centimeter in de rij en ongeveer 80 centimeter tussen de rijen aan. Cherrytomaten buiten staan op 60 tot 70 centimeter. Meer ruimte geeft meer lucht en minder schimmel.
Bronnen bij dit artikel
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Cherrytomaten kweken: zaaien in maart, oogsten vanaf juli, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Moestuinkalender mei: zaaien, planten en oogsten (tomaat, courgette, pompoen uitplanten), Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Groentezaden oogsten in de moestuin, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Gewasrotatie: praktische informatie (Best4Soil factsheet), Best4Soil (Delphy, WUR e.a.) (bekeken op 4 november 2026)
