Soorten pompoenen: welke eet je en hoe lang bewaar je ze?

Welke soorten pompoen zijn er?

Pompoenen horen bij het geslacht Cucurbita, met honderden rassen in allerlei vormen en kleuren. In de tuin kom je vooral vier groepen tegen. Hokkaido en reuzenpompoen zijn Cucurbita maxima, butternut is Cucurbita moschata, spaghettipompoen en pattison zijn Cucurbita pepo, net als de courgette.

Je kunt de gangbare pompoenen in een paar groepen indelen. Hoe lang een pompoen goed blijft, hangt af van ras, rijpheid en bewaarplek. Wie te vroeg oogst of de vruchten nat laat liggen, bewaart ze korter. Een pompoen die nog niet rijp is, herken je aan een groene steel en een schil die je met een nagel indrukt. Een volgroeide vrucht heeft een droge, verhoute steel en een harde schil.

Bij Hokkaido is de schil te eten en wordt hij in de oven of pan zacht. Bij de andere soorten schil je de pompoen meestal. Wil je een zoete, stevige pompoen voor soep of ovenschotel, dan zijn butternut en Hokkaido de gemakkelijkste keuze, omdat het vruchtvlees dik en droog is.

Welke pompoenen kun je eten en welke zijn sier?

Een pompoen die als eetpompoen is gezaaid of verkocht, kun je eten. Het verschil zit dan in smaak en structuur: een Hokkaido is romig, een reuzenpompoen waterig. Sierpompoenen en sierkalebassen zijn gekweekt om mooi te zijn en niet om te eten. Ze zijn vaak bitter, en een bittere vrucht laat je liggen.

Heb je een onbekende vrucht uit een zaadje van een buurvrouw of uit een zakje met gemengd zaad, dan kun je niet zien wat het is. Proef dan een heel klein stukje rauw vruchtvlees. Smaakt het ook maar bitter, eet het dan niet en gooi de vrucht weg. Dat geldt ook voor courgette, die tot dezelfde familie hoort.

Hoe herken je een giftige of niet-eetbare pompoen?

Aan het uiterlijk zie je dat niet zeker. Wel zijn niet-eetbare vruchten meestal klein, hard en fel of ongewoon gekleurd, met een schil als hout en weinig vruchtvlees. Het zijn sierpompoenen. De proef met een klein stukje rauw vlees geeft de doorslag: bitter betekent niet eten.

Bittere vruchten duiken vooral op bij planten uit zaad dat je zelf van een pompoen of courgette hebt gewonnen. Pompoenen en sierverwanten kruisen met elkaar, en de nakomelingen kunnen bitter terugkomen. Zaai je elk jaar vers zaad van een bekend ras, dan is dat risico klein. Smaakt een vrucht bitter, haal dan de hele plant uit de tuin.

Wat gebeurt er als pompoen en courgette naast elkaar staan?

Pompoen en courgette zijn familie en kunnen elkaar bestuiven als ze dicht bij elkaar groeien. De vrucht van dit jaar blijft gewoon wat hij is. Pas in het zaad zit de kruising, en wie dat zaad volgend jaar zaait, kan vreemde of bittere vruchten krijgen.

Koop je elk jaar vers zaad, dan hoef je je hier niet druk om te maken. Win je wel zelf zaad, houd dan één soort in je tuin of zet de soorten ver uit elkaar. De verwante vrucht heeft zijn eigen bewaarregels, zoals bij courgette bewaren.

Welke pompoen past bij jouw tuin?

Een kleine tuin of volkstuin heeft meer aan een struikvorm dan aan een ranker die een flink stuk grond opeist. Een rankende pompoen kun je ook langs een hek of stevig latwerk laten klimmen, zolang je de zware vrucht goed ondersteunt. Reken op 90 tot 100 cm tussen de planten, en meer bij een wijde ranker; sommige schema's gaan uit van 1 bij 2 meter. Hoe de plant verder groeit en wat hij nodig heeft, kun je nagaan bij de pompoen.

Leg onder elke vrucht een plank of tegel. Zo blijft de schil droog en schoon, en dat scheelt een rotte plek aan de onderkant. Een rankende pompoen die je langs een hek laat klimmen, neemt minder grond in beslag en houdt de vruchten vanzelf van de grond.

Pompoen hoort niet op een plek waar vorig jaar pompoen, courgette of komkommer stond. Met de combinatieteelt en vruchtwisseling plan je dat per bed. Zaai eind april binnen voor en plant na half mei uit; welke week bij jouw tuin past, zie je in de zaaikalender voor groenten. Heb je weinig vensterbank, gebruik dan een kweekkas, en lees de basis van het voorzaaien bij zaaien in de moestuin.

Zo bewaar je pompoen na de oogst

Oogst pompoenen als het loof geel wordt en altijd voor de eerste vorst. Laat ze daarna twee weken uitharden op een zonnige, droge plek, want de schil wordt dan harder en kleine wondjes sluiten. Snijd de steel er niet af: via het gat komt rot binnen. Een pompoen met een stukje steel blijft het langst goed.

Bewaar hele pompoenen daarna droog en koel, bijvoorbeeld op een zolder of in een koele kamer, en nooit in de vorst. De meeste soorten blijven zo tot in het voorjaar goed. Leg de vruchten niet tegen elkaar maar met wat ruimte ertussen, zodat de lucht erlangs kan. Kijk er af en toe naar en eet vruchten met een zachte plek als eerste, want één rotte vrucht tast de buren aan. Je ziet snel genoeg of een pompoen nog goed is: hij is strak, of hij begint te rimpelen of te rotten.

Hoe bewaar je een aangesneden, uitgeholde of ingevroren pompoen?

Een aangesneden of halve pompoen verpak je in folie en leg je in de koelkast. Eet hem binnen een paar dagen op. Een uitgeholde pompoen, bijvoorbeeld voor Halloween, blijft maar even mooi en gaat bij warm weer sneller rotten. Haal hem weg zodra hij zacht wordt.

Wil je rauwe stukjes invriezen, laat ze dan goed uitlekken en leg ze eerst los op een plaat in de vriezer voordat ze in een zak gaan. Na het ontdooien is de structuur zachter, dus gebruik ze vooral voor soep of puree. Kort blancheren geeft vaak een beter resultaat. Zie je meeldauw op de planten in de nazomer, lees dan bij plantenziekten wat je doet.