Wanneer tomaat zaaien: maart tot begin april, binnen en warm

Wanneer zaai je tomaten?

Voorzaaien doe je van maart tot en met de eerste week van april, ook bij cherrytomaten. Dan staan de planten halverwege mei klaar voor buiten, en rijpen de eerste tomaten vanaf juli. Bij buitenteelt is dat meestal eind juli tot begin augustus.

Zaai je in februari, dan heb je een lichte kas of een groeilamp nodig. In een gewone huiskamer is er dan te weinig licht en worden de plantjes lang en slap. Zaai je pas half april, dan oogst je nog wel, maar later. Een vroege zaai is dus vooral iets voor wie ruimte en licht genoeg heeft.

Hoe snel de zaadjes kiemen, hangt af van de warmte. Bij kamertemperatuur duurt het meestal ongeveer tien dagen. Een tomaat is een warmteminnaar die pas flink groeit als het mild is, en dat vertaalt zich direct naar je zaaidatum.

Welk zaaimoment past bij jouw situatie?

Het beste moment hangt af van waar de planten de weken tot half mei doorbrengen. Een zuidraam met veel zon geeft de sterkste plantjes, een noordraam is alleen geschikt als je laat zaait. Met een verwarmde kas begin je vroeger. Op een balkon zonder kas zaai je in de laatste week van maart, zodat de planten niet te groot zijn als ze naar buiten mogen.

Zaai je in een kas, dan hoef je niet te wachten op het weer buiten, maar ook daar bepaalt het licht hoe sterk de plantjes worden. Zonder lamp houd je het bij maart. Een koude, tochtige kas maakt het voordeel van vroeg zaaien weer teniet.

Dezelfde afweging tussen licht, warmte en ruimte maak je bij elke groente die je binnen voorzaait.

Zo zaai en verspeen je tomaten

Vul een zaaibakje of potjes met zaaigrond, leg de zaadjes erop en bedek ze met ongeveer een halve centimeter grond. Houd de grond vochtig en zet het bakje warm en licht. Na de kieming mag het koeler, rond 15 graden, zodat de plantjes stevig blijven.

Verspenen doe je zodra de plantjes vingerlang zijn en naast de kiembladeren de eerste echte blaadjes staan. Je tilt elk plantje voorzichtig uit de bak en zet het dieper dan het stond in een eigen potje. Een tomaat vormt langs de stengel nieuwe wortels, en daar wordt hij sterker van.

Na ongeveer vier weken in dat potje is de kluit doorworteld en kunnen de planten uit. Zet ze eerst een paar dagen overdag buiten en 's nachts weer binnen, dan schrikken ze minder van wind en zon.

Wanneer verpot je tomatenzaailingen en zet je ze uit?

Verpotten komt na het verspenen, zodra de wortels de kluit vullen. Zet de plant dan in een groter potje en weer dieper dan hij stond, tot net onder de onderste bladeren. Blijft de tomaat zaailing lang binnen, dan verpot je meer dan eens, anders raakt de kluit vol en stokt de groei.

Uitplanten gebeurt pas na 12 mei, en alleen als de kluit goed doorwortelt. Tot die tijd zet je de planten op mooie dagen een paar uur buiten, zodat ze aan wind, zon en temperatuurverschil wennen. Zorg dat ze niet uitdrogen, want kleine potjes in de zon drogen snel uit. Een bakje met water eronder of een regelmatige gietbeurt voorkomt dat de kluit hard wordt. Zijn de planten na het wennen stevig en donkergroen, dan staan ze klaar voor de volle grond.

Geeft vroeg zaaien altijd een vroegere oogst?

Wie in februari zaait, kan eerder plukken, maar de winst valt vaak tegen. De planten staan weken langer binnen en nemen veel ruimte en licht in beslag. Blijven ze te lang in hun potje, dan worden ze lang en slungelig, en veel zaailingen op één vensterbank staan elkaar in de weg.

Zet je ze te vroeg buiten, dan loop je kans op nachtvorst. Zet je ze juist te laat uit, dan blijft de oogst achter: in een vochtige zomer hing er half augustus soms nog nauwelijks rood fruit. De zomer en de plek wegen dus zwaarder dan de zaaidatum alleen.

Ook het ras speelt mee. De tijd tussen uitplanten en de eerste rijpe vrucht verschilt flink per ras. Lees daarom de verpakking en kies bij een kort seizoen een vroeg ras.

Wanneer dief en top je tomaten?

Dieven is het weghalen van de scheuten die in de oksel tussen stengel en blad ontstaan. Je begint daarmee zodra de plant is uitgeplant en doet het ongeveer elke week bij rassen die langs één stengel groeien. Struik- en cherryrassen die van nature bossig zijn, hoef je niet te dieven.

Toppen, het afknijpen van de groeipunt, doe je bij buitenteelt meestal in augustus. De trossen die er al hangen, kunnen dan nog rijpen, terwijl nieuwe trossen te weinig zomer krijgen. In een kas kan dit later.

Haal ook aangetaste bladeren onderaan weg, zodat de plant luchtig blijft. Nemen bruine plekken op blad of stengel snel toe, dan is het vaak phytophthora, een schimmelziekte die ook aardappel treft. Ruim zieke planten op en leg ze niet op de composthoop. In een kweekkas helpt het om wijd te planten en te luchten, zodat het blad snel droogt.

Hoe krijg je stevige planten en veel tomaten?

Stevige planten beginnen bij licht. Zet de zaailingen zo dicht mogelijk bij het raam, het liefst op het zuiden, en geef ze het koeler dan op de kiemplek. Zet ze in een groter potje naarmate ze groeien en plant ze bij het uitplanten diep, tot aan het eerste echte blad, voor extra wortels.

Daarna moeten ze de grond in met steun en genoeg ruimte, en de rest van de zomer draait het om zon, water en voeding. Een tomaat wil een beschutte plek en gelijkmatig water. Giet aan de voet in plaats van over het blad, want natte bladeren vergroten de kans op schimmel.

Geef voeding zodra de eerste trossen zijn gezet, met een voeding voor tomaat volgens de dosering op de verpakking. Met te veel stikstof krijg je vooral blad en weinig vrucht.