Tomaten planten doe je na half mei, diep tot het eerste blad
Plant tomaten na half mei buiten, als de kans op nachtvorst voorbij is, en zet elke plant zo diep dat de grond tot aan het eerste echte blad komt. Geef hem 40 tot 70 cm ruimte in de rij, ongeveer 80 cm tussen de rijen en een stevige steun.
Zo vormt de stengel extra wortels en staat de plant stabiel. Voor de verzorging daarna ga je naar tomaten kweken in de moestuin.
Dit heb je nodig
- Hoe lang het duurt
- Een kwartier per plant, plus het klaarzetten van de steun
- Hoe moeilijk het is
- Goed zelf te doen
- Wat het kost
- Weinig, als je compost en een stok of touw hebt
Gereedschap
- Plantschep of kleine schep
- Gieter met brede broes
- Stok of touw als steun
Materiaal
- Voorgekweekte tomatenplanten
- Compost of verse potgrond
- Zacht bindtouw
Zo plant je een tomaat stap voor stap
Zet eerst de steun neer, plant dan het plantje diep in losse grond en geef het meteen water.
Stap 1 Kies een dag na half mei met zachte nachten
Kijk naar de weersverwachting en plant pas als er geen koude nachten meer komen. Kies een bewolkte dag of een late middag, zodat de plant niet meteen in volle zon staat.
Stap 2 Maak de grond los en meng er compost door
Spit het plantgat een schep diep om en meng er wat compost door. Tomaten zijn hongerig en wortelen graag diep in losse, voedselrijke aarde.
Stap 3 Zet de steun eerst neer
Steek de stok of het touw in de grond voordat je de plant erbij zet. Als je dat later doet, raak je de wortelkluit met de stok.
Stap 4 Haal de onderste bladeren weg en plant tot het eerste echte blad
Verwijder de onderste blaadjes en zet het plantje zo diep dat de grond tot aan het eerste echte blad komt. De stengel maakt daar extra wortels. Een geënte plant zet je niet dieper dan hij in de pot stond.
Stap 5 Druk de grond aan en geef flink water
Druk de aarde licht aan en geef direct een volle gieter aan de voet. Natte bladeren geven schimmel een kans, dus houd het water bij de wortels. Een lichte kuil rond de plant voorkomt dat het wegloopt.
Stap 6 Bind de stengel los vast en bescherm tegen regen en kou
Bind de stengel met een ruime lus aan de steun. Leg bij koud weer een vlies over de plant, en zorg voor een afdak of plastic dak als het weken achter elkaar regent.
Rekenhulp
Zaaikalender voor groenten
Waar de kalender op rust, met bronnen
Waar de kalender op rust
- Maanden gelden voor een gemiddeld Nederlands voorjaar en zijn niet per regio bijgesteld; zandgrond in het zuiden warmt eerder op dan de kust.
- IJsheiligen (11 tot en met 14 mei) is de uitplantgrens voor vorstgevoelige gewassen. Onderbouwd door KNMI (vorst na 14 mei in De Bilt in 9 jaren sinds 1901, dus 92 procent betrouwbaar); een vuistregel, geen garantie.
- Maandlijsten zijn afgeleid van tekst als 'half april tot eind mei': elke genoemde maand telt mee, ook als alleen de helft ervan wordt genoemd.
- Waar Groei & Bloei Deventer (tabel op meerjarige gemiddelden) en een Groei & Bloei-artikel verschillen, is voor zaaien de ruimste periode gekozen en voor afstanden de bandbreedte. Voorbeelden: tomaat 80 x 40 cm (tabel) tegen 60 tot 70 cm in de rij bij cherrytomaat (artikel); doperwt zaaien vanaf februari (artikel) tegen half maart (tabel).
- rijafstand is het eerste getal in de tabel van Groei & Bloei Deventer en plantafstand het tweede getal. Bij gewassen zonder tabelregel is alleen een afstand genoemd als een artikel die geeft.
- Oogstmaanden zijn begrensd door wat de bron noemt. Bij oogst 'tot in het najaar' zijn de maanden tot en met de laatste genoemde maand opgenomen. Waar geen oogstperiode staat (onder meer rucola, koriander, rabarber, tuinkers) is null gezet.
- Het aantal gewassen volgt uit wat is gelezen; rassen en winterharde variëteiten (zoals winterprei of vroege en late wortel) zijn samengevoegd tot één gewas, met de ruimste maanden.
- Standplaats is alleen gevuld als een gelezen bron die noemt (null elders). Er is bewust geen standplaats bijgevuld uit algemene kennis.
- Plantdiepte van knoflook: de bron noemt zowel 10 tot 12 cm diep als dat de punt net onder de grond moet zitten.
Bronnen
- Aardbeien kweken: hoe je begint in maart en april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Andijvie zaaien en kweken: zo oogst je binnen 10 weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Anijs kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Aubergine zaaien: wanneer beginnen en hoe het lukt, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Augurken kweken: zo zaai, verzorg en oogst je zelf augurken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Basilicum zaaien en kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bieslook zaaien en verzorgen in tuin en pot, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bloemkool zaaien in september voor een vroege oogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Broccoli zaaien en kweken: zo oogst je van zomer tot herfst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Cherrytomaten kweken: zaaien in maart, oogsten vanaf juli, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Courgette kweken: zaaien, planten en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Dille kweken en gebruiken: van zaad tot keuken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Doperwten zaaien: vanaf februari voorzaaien voor een zomeroogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knoflook kweken: planten, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knolvenkel kweken: timing maakt het verschil, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Komkommer kweken: zaaien in april, planten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Koriander kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaaien in oktober: 7 groenten voor de koude bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Munt in de tuin: van stek tot sterke groeier, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Hoe kweek en verzorg ik oregano, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Paprika kweken: zaaien in februari, oogsten in de zomer, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Peterselie zaaien en kweken: wanneer en hoe, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Pompoen zaaien: voorzaaien in april, uitplanten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Prei zaaien: vroeg voorzaaien in pot, later uitplanten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rabarber planten: wanneer en hoe doe je het?, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Radijs zaaien: van zaadje tot oogst in vier tot zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wanneer rode biet zaaien? Vanaf maart in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rucola zaaien en kweken: zo oogst je maandenlang blad, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sla kweken: van zaaien tot oogsten in elk seizoen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sperziebonen zaaien: vanaf half mei, in grond of bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spinazie zaaien: vanaf maart, oogsten al na zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spruitjes oogsten: wanneer en waarom na vorst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Stengelui zaaien: bosui of lente-ui kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tijm kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinkers zaaien op watten of potgrond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinklussen november, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zelf watermeloen kweken: zaai in april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wortels zaaien: vanaf maart direct in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips boerenkool en palmkool, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips snij-, sperzie-, pronk- en droogbonen, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
Stand van de cijfers: 4 november 2026.
Wanneer mogen tomaten buiten?
Tomaten komen uit warme streken en gaan bij nachtvorst direct dood. Jonge cherrytomaten mogen vanaf 12 mei naar buiten, de ijsheiligen (11 tot en met 14 mei) zijn de laatste kans op vorst. Een gewone tomaat plant je tussen half mei en begin juni. Is het half mei nog guur, wacht dan gerust een week.
In een kas of kweekkas kun je eerder beginnen, als je op koude nachten een vlies klaar hebt. Wordt een plant al in april te groot, geef hem dan een grotere pot in plaats van hem te vroeg buiten te zetten. Welke week het in jouw tuin wordt, zie je in de zaaikalender voor groenten.
Hoe ver zet je tomaten uit elkaar?
Een tomaat die alle kanten op groeit, heeft meer ruimte nodig dan een plant die je aan één stok leidt. Staan de bladeren te dicht op elkaar, dan blijft het na regen langer nat en krijgt schimmel een kans. Staan de rijen van noord naar zuid, dan krijgt elke plant ook meer zon.
In de moestuin gaat het om 40 tot 70 cm in de rij met ongeveer 80 cm tussen de rijen. Een cherrytomaat krijgt in de volle grond 60 tot 70 cm. Een compacte struiktomaat mag dichter, een stevige vleestomaat wil meer ruimte. Op het zaadzakje staat vaak de maat van het ras.
| Situatie | Afstand in de rij | Afstand tussen rijen |
|---|---|---|
| Cherrytomaat in de volle grond | 60 tot 70 cm | 80 cm |
| Gewone tomaat in de moestuin | 40 tot 70 cm | 80 cm |
| Tomaat in een pot | een plant per pot | niet van toepassing |
Hoe diep zet je een tomaat in de grond?
Tomaten vormen langs hun stengel extra wortels, en dat gebruik je. Plant het plantje zo diep dat de grond tot aan het eerste echte blad komt, de bladeren boven de kiembladeren. Haal de bladeren weg die onder de grond zouden komen. Zo krijgt de plant een groter wortelstelsel, staat hij stabieler en neemt hij meer water en voeding op.
Een lange, slungelige plant leg je liever schuin in een geul dan rechtop in een diep gat. De wortels zitten dan in de warmere bovenlaag en de top buigt vanzelf omhoog. Bij een geënte tomaat ligt het anders: die zet je niet dieper dan hij in de pot stond, met de entplaats boven de grond. Komt de entplaats onder de grond, dan kan het bovenste ras zelf wortelen en raak je het voordeel van de sterke onderstam kwijt.
Plant je tomaten beter in een pot of in de volle grond?
Beide kan. In een pot warmt de aarde sneller op, wat in een koud voorjaar helpt, maar de plant droogt ook sneller uit en krijgt eerder honger. In de volle grond heeft de wortel meer ruimte en blijft het vocht beter, al is de grond in het voorjaar langer koud.
Op een balkon of in een kleine stadstuin kies je meestal voor een pot, en dan past een cherrytomaat het best. Geef de plant zoveel grond als je kunt: in een grote pot blijft het vocht gelijkmatiger, en dat voorkomt scheurende vruchten.
| Situatie | Past het best bij | Let op |
|---|---|---|
| Open balkon met wind | Een ruime pot en een cherrytomaat | Elke dag water, windbescherming en stevige steun |
| Rijtjeshuis met zonnige achtertuin | Volle grond of een grote bak | Beschut tegen regen, het liefst onder een afdak |
| Koud voorjaar op een open plek | Pot of kweekkas | Een pot kan 's nachts naar binnen |
| Volkstuin waar vorig jaar nachtschade stond | Andere plek of verse grond in een grote pot | Wissel de plek elk jaar |
Moet je tomaten verpotten voordat ze naar buiten gaan?
Is het plantje voor mei al te groot, zet het dan over in een grotere pot. Zet het bij het verpotten dieper, tot aan de kiembladeren, want ook daar vormt de stengel nieuwe wortels. Zo blijft een plant die te vroeg groot wordt, gedrongen.
Zaai tomaten niet direct buiten: ze hebben een lang, warm seizoen nodig. Voorzaaien in maart doe je volgens tomaat zaaien. Van zaaien tot uitplanten reken je ongeveer zes tot acht weken. Voor voorzaaien in het algemeen is er zaaien in de moestuin. Een plant die langer binnen moet blijven, zet je op een lichte vensterbank zonder tocht, zodat de stengel dik en kort blijft.
Waar staat een tomaat het best en wat zet je ernaast?
Een tomaat wil volle zon, warmte en beschutting tegen wind en regen. Een zuid- of westmuur werkt goed, want de steen houdt de warmte vast. Tegen regen helpt een afdak of doorzichtig dak boven de planten. In een natte zomer kost aardappelziekte (phytophthora) in de volle grond vaak de oogst, en dat is dezelfde schimmel die ook aardappels aantast.
Plant tomaat niet op een plek waar het jaar ervoor tomaat, aubergine of aardappel stond. Die planten delen ziekten en aaltjes in de bodem, en wisselen van plek is dan de beste verdediging. Hoe je dat per bed bijhoudt, zie je bij combinatieteelt en vruchtwisseling. Basilicum zet je er graag bij, want de twee hebben dezelfde warmte nodig.
Welke steun en welk snoeiwerk heeft een tomaat nodig?
Geef elke plant bij het planten meteen een stok of touw. Een stok van 1,5 tot 2 meter is voor de meeste tuintomaten genoeg. Bind de stengel elke week of twee losjes aan met een lus die niet insnoert.
Dieven zijn de scheuten in de oksel tussen stengel en blad. Bij hoge tomaten knijp je ze weg, zodat de plant één stam houdt en zijn kracht in de trossen steekt. Doe dat op een droge dag, dan droogt de wond snel op. Cherrytomaten geven ook met een paar extra stengels veel vruchten. Na het planten ga je verder met tomaat kweken, en de verschillende soorten behandelt de tomaat.
Uit de praktijk
Een natte zomer en tomaten zonder dak
In een moestuin in de volle grond kregen alle tomaten in een natte zomer aardappelziekte, nog voordat de eerste tros rijp was. Een volgend jaar hielp een plastic afdak boven de rij, meer afstand tussen de planten, het wegknippen van onderblad en het meteen verwijderen van aangetaste delen. Vroege rassen halen soms nog een oogst binnen voordat de ziekte toeslaat.
Een cherrytomaat die in de winter lang en dun werd
Een jonge cherrytomaat die vroeg was gezaaid en in de donkere maanden binnen stond, werd lang en dun en bloeide alleen aan de top. De oorzaak was te weinig licht, geen ziekte. Met de langere dagen in maart herstelde de plant. Zet zulke planten zo licht mogelijk en plant ze pas na de ijsheiligen buiten.
Te vroeg gezaaid, te groot voor de pot
Wie al in februari tomaten zaait, heeft in april planten die te groot zijn om nog gedrongen te houden, terwijl het buiten nog wekenlang te koud is. Een grotere plant geeft ook geen grotere oogst. Zaai in maart, dan is de plant half mei sterk maar niet te groot. Voor een kas kan eerder zaaien wel, mits je de zaaidatum spreidt.
Veelgemaakte fouten
Te vroeg buiten planten
Een plant die in april buiten komt, loopt kans op vorst en blijft in koude grond staan zonder te groeien. Wacht tot na half mei, of gebruik een kas of vlies als je eerder wilt.
Te ondiep planten
Een tomaat die maar net in de grond staat, maakt een klein wortelstelsel en valt bij wind om. Plant diep, tot het eerste echte blad.
Te dicht op elkaar zetten
Tomaten die elkaar raken, drogen na regen langzaam op en worden eerder ziek. Houd 40 tot 70 cm in de rij aan en knip in de zomer de onderste bladeren weg.
Een geënte plant te diep zetten
Komt de entplaats onder de grond, dan gaat het bovenste ras zelf wortelen en verlies je de sterke onderstam. Houd de entplaats altijd boven de grond.
Wanneer je een vakman belt
Tomaten planten is goed zelf te doen. Hulp heb je alleen nodig als je een grote kas of een lang afdak wilt bouwen.
Veelgestelde vragen
Hoe ver moet ik tomatenplanten uit elkaar planten?
In de volle grond is 40 tot 70 cm in de rij met ongeveer 80 cm tussen de rijen een gangbare maat. Een cherrytomaat staat het best op 60 tot 70 cm. Hoe hoger en bladrijker de plant, hoe meer ruimte hij nodig heeft. In een pot krijgt elke plant zijn eigen pot, en hoe groter die is, hoe beter.
Wanneer kan ik tomatenplantjes naar buiten planten?
Na half mei, als de kans op nachtvorst voorbij is. Een cherrytomaat mag vanaf 12 mei naar buiten, een gewone tomaat plant je tussen half mei en begin juni. Is het dan nog guur, wacht dan een week. In een kas of met een vlies kun je eerder beginnen.
Hoe koud mogen tomatenplanten staan?
Tegen vorst is een tomaat niet bestand, en ook een lange koude periode geeft schade of stilstand. Een kiemplant staat het liefst koel maar licht, en pas buiten zetten doe je als de nachten zacht zijn. Wen de plantjes eerst een paar dagen aan buiten, zodat ze niet in één keer de kou en de wind krijgen.
Hoe kan ik tomatenplanten opbinden?
Zet een stok van 1,5 tot 2 meter of een touw bij de plant en maak de stengel met een ruime lus vast. Bind elke week of twee een stukje hoger, onder een bladsteel of onder een tros, zodat het gewicht niet aan de stengel trekt. Gebruik zacht materiaal dat niet insnoert.
Hoe kan ik tomaten op de vensterbank laten rijpen?
Leg groene tomaten die al een lichte kleur krijgen op een warme, lichte plek, niet in de volle zon. Ze rijpen na, maar worden minder smaakvol dan aan de plant. Het helpt om ze bij een rijpe appel of banaan te leggen, want die geven rijpingsgas af.
Hoe zie je of een tomaat rijp is?
Een rijpe tomaat heeft zijn volle kleur, voelt iets zacht aan en laat los met een lichte draai. Welke kleur dat is, hangt af van het ras: sommige rijpe tomaten blijven geel, oranje of groen gestreept. Een harde, volledig groene vrucht is nog niet rijp.
Hoe kweek ik tomatenplanten?
Zaai in maart binnen, verspeen als de plantjes vingerlang zijn en plant ze na half mei diep op een zonnige, beschutte plek. Geef regelmatig water aan de voet, steun en voeding, en knijp bij hoge rassen de dieven weg. Daarna geef je ze water, voeding en steun zoals bij het kweken van tomaten hoort.
Bronnen bij dit artikel
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Cherrytomaten kweken: zaaien in maart, oogsten vanaf juli, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Moestuinkalender mei: zaaien, planten en oogsten (tomaat, courgette, pompoen uitplanten), Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Ziekten en plagen in de moestuin (phytophthora, meeldauw, aardappelmoeheid), Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
