Maak een doorgang van 15 bij 15 centimeter in de schutting voor de egel, plant bloemen die van maart tot oktober bloeien voor bijen en vlinders, en laat een hoek met blad en takken liggen. Hang in het najaar een nestkast op, voor maart. Voor de egel help je mee met egels helpen in de winter, voor vogels met een vogelhuisje ophangen en voor insecten met een insectenhotel maken.
Een schutting met doorgang, een border met bloemen en een hoek met blad maken een tuin al bewoonbaar.
De gidsen over natuur in de tuin
EgelhuisWat een egelhuis is en waar het in je tuin het beste staat.
Egelhuis makenHoe je zelf een egelhuis bouwt dat droog en veilig is voor de winterslaap.
EgelWat een egel is, hoe hij leeft en wat hij in een tuin zoekt.
VogelhuisjeWelke nestkast je kiest en wanneer en waar je hem ophangt.
Insectenhotel makenHoe je een insectenhotel bouwt met gaten van 2 tot 9 millimeter en waar het hangt.
EgelsWanneer egels in winterslaap gaan, wat ze eten en hoe je ze door het jaar heen helpt.
Waar begin je als je de tuin voor dieren wilt openen?
Dieren hebben drie dingen nodig: eten, een plek om te schuilen of te nestelen en een route tussen tuinen. Meestal ontbreekt er één. Een schutting zonder opening is voor een egel een muur, een kale border is voor een bij een woestijn en in een keurig opgeruimde tuin is geen enkele hoek om te overwinteren.
Loop daarom op een avond door je tuin. Waar kan een egel doorheen, waar bloeit er tussen maart en oktober iets, en waar ligt blad dat niemand wegveegt? Wat ontbreekt, vul je aan. Is de tuin klein of betegeld, vervang dan een paar tegels door beplanting. Ideeën voor zo'n inrichting zie je bij de tuinideeën, en een kalender met wat je wanneer doet hoort bij de tuin per seizoen.
Vogels hebben dekking en een veilige nestplek nodig. Een nestkast hang je in het najaar of de winter op, voor het broedseizoen. Bijen hebben van het vroege voorjaar tot de late herfst bloeiende planten nodig, en de meeste wilde bijen nestelen in de grond. Een insectenhotel is dan een aanvulling, geen oplossing. Planten met open, enkelvoudige bloemen zijn voor bijen en vlinders bereikbaarder dan dubbelgevulde. Vlinders hebben ook waardplanten voor hun rupsen nodig: grote brandnetel is er zo een voor onder meer de atalanta en de dagpauwoog.
Wat jij kunt doen voor welke bewoner
Bewoner
Wat je kunt doen
Wanneer
Egel
Opening van 15 bij 15 cm in de schutting, hoek met blad en takken
het hele jaar, vooral in het najaar
Vogels
Nestkast ophangen en bessenstruiken laten staan
najaar of winter, vóór maart
Wilde bijen
Bloemen kiezen die in verschillende maanden bloeien
maart tot oktober
Vlinders
Waardplanten voor rupsen en open bloemen voor nectar
het groeiseizoen
Wat laat je liggen en wat doe je beter niet?
Een natuurvriendelijke tuin is niet rommelig, maar wel minder opgeruimd. Laat gevallen blad in een hoek liggen en laat in het najaar een deel van de uitgebloeide stengels staan, want sommige bijen overwinteren daarin. Maai een deel van het gazon minder vaak, en laat tussen tegels een halve centimeter ruimte, want zandbijen nestelen daar. Een open composthoop is ook een goede schuilplek, mits je hem nakijkt voordat je hem omzet.
Snoei buiten het broedseizoen. De wet beschermt broedende vogels het hele jaar, ook als er geen vaste periode geldt. Veel soorten broeden van maart tot en met juli, en reken op 15 maart tot 15 juli. Snoei bessenstruiken pas in februari, zodat vogels de bessen eerst kunnen opeten. Gebruik geen middelen tegen insecten of slakken die ook nuttige dieren raken. Dieren die je juist buiten wilt houden, weer je met de aanpak bij dieren weren, en bij een nest van wespen of hoornaars lees je eerst over wespen en hoornaars.
Hoeveel tegels mag je in een natuurvriendelijke tuin leggen?
Hoe minder verharding, hoe meer ruimte voor planten, insecten en regenwater. Als richtlijn noemt Milieu Centraal dat je niet meer dan 15 vierkante meter bestraat, en in een grotere tuin minstens 80 procent groen houdt. Op dezelfde pagina staat een infographic met een andere grens, dus neem het als richtlijn, niet als regel. Het water dat niet in de tegels verdwijnt, vang je op in een regenton.
Veelgestelde vragen
Hoe maak ik mijn tuin natuurvriendelijk?
Begin met een doorgang voor egels in de schutting, plant bloemen die van het vroege voorjaar tot de late herfst bloeien en laat een hoek met blad en takken liggen. Gebruik geen middelen tegen slakken of insecten die ook nuttige dieren raken, en snoei buiten het broedseizoen.
Hoeveel verharding mag je in een natuurvriendelijke tuin hebben?
Milieu Centraal noemt maximaal 15 vierkante meter verharding en anders minstens 80 procent groen. De infographic op dezelfde pagina noemt een andere grens, dus zie het als richtlijn. Hoe minder tegels, hoe meer ruimte voor planten, insecten en regenwater.
Wanneer hang je een nestkast op?
In het najaar of de winter, in elk geval voor het broedseizoen in maart. Kies een stevige plek, hoog genoeg tegen katten, met de vliegopening op het noorden of oosten. Schilder de kast niet en gebruik geen hout dat chemisch is behandeld.
Wanneer zie je resultaat in een natuurvriendelijke tuin?
Bloeiende planten trekken meestal binnen een seizoen bijen en vlinders aan. Een doorgang voor egels werkt zodra er egels in de buurt zijn. Een nestkast of insectenhotel wordt soms pas na een jaar bewoond. Geduld is dus normaal.
Welke dieren kun je met een natuurvriendelijke tuin helpen?
Vooral egels, vogels, wilde bijen en vlinders. Elk heeft een eigen vraag: een egel een doorgang en schuilplek, vogels dekking en een nestkast, bijen bloemen van maart tot oktober en vlinders waardplanten voor hun rupsen.
Tuin per seizoenRegenton plaatsen in maart, planten buiten na de IJsheiligen, bollen poten in oktober: zo loop je het tuinjaar door, met per seizoen de klussen die tellen.
Potgrond en tuinaardePotgrond is licht en voor in potten, tuinaarde is zwaarder en voor borders. Zo kies je de juiste grond voor olijf, hortensia, roos, moestuin en kruiden.
BemestenBemesten doe je meestal één keer per jaar, in het voorjaar, met compost of organische mest. Kies mest per plant en grond, voor gazon, moestuin en border.
CompostCompost verbetert je grond en maak je zelf van tuinafval. Zo herken je rijpe compost, kies je een soort en weet je hoeveel je per m2 nodig hebt.
Regenton en water gevenEen dak van 60 m2 levert ongeveer 48 liter per mm regen. Lees welke regenton past, hoe je de overloop regelt en wat je in de winter met de ton doet.
StekkenStekken doe je met halfhoutige toppen in de late zomer of met verhoute takken in de winter. Zo kies je de methode per plant en weet je wat het duurt.
