Kersenboom kiezen: wilde, zoete of zure kers en snoeien in augustus

Wilde, zoete, zure of Japanse kers: welke past bij je tuin?

Met kersenboom bedoelen mensen vier verschillende dingen. De wilde kersenboom (Prunus avium) is de inheemse boom in bossen en dreven. Hij wordt groot, draagt kleine, bitterzoete kersen en past eigenlijk alleen in een grote tuin. De zoete kers is de gekweekte vorm daarvan, met grote, zachte vruchten die je rauw eet. De zure kers of morel, soms krieken genoemd, heeft vruchten die je vooral verwerkt. Een Japanse kersenboom is een sierboom met een schitterende bloei in het voorjaar, maar zonder kersen om te eten.

Bij de zoete kers staan Kordia en Hedelfinger bekend als late rassen met stevige, donkere vruchten. Er zijn ook gele en geelrode rassen, die er heel anders uitzien. Kies je een ras, vraag dan altijd naar de onderstam en de bestuiving, want dat bepaalt of de boom bij jouw tuin past. Twijfel je tussen steenfruit en pitfruit, kijk dan naar de appelboom en de perenboom, die later bloeien en andere snoei vragen.

Hoe groot wordt een kersenboom en hoe snel groeit hij?

De grootte hangt af van de onderstam waarop het ras is geënt. Een hoogstam wordt een forse boom, ruim hoger dan een huis, een halfstam is kleiner en een laagstam blijft een paar meter hoog. Een zoete kers groeit de eerste jaren flink en begint pas daarna vruchten te dragen. Reken op een paar jaar wachten. Hoe oud hij wordt, hangt van ras, plek en gezondheid af.

Wil je hem klein houden, kies dan van begin af aan een laagstam, en verwacht niet dat je een hoogstam met snoeien tot een laag boompje kunt dwingen. Snoeien haalt de groeikracht niet weg en kersen verdragen zware ingrepen slecht. Een jonge kersenboom die na een paar jaar knoestig lijkt, is vaak te hard gesnoeid. Voor een kleine tuin zijn zuilen en dwergbomen in een grote pot een oplossing.

Standplaats, grond en bestuiving

Een kersenboom wil volle zon en een plek waar de koude wind niet vrij spel heeft, want de bloesem in april is gevoelig voor late nachtvorst. De grond moet doorlatend zijn. Staat hij te nat, dan krijgt hij sneller last van gomziekte en kanker.

Veel zoete kersen hebben een tweede boom van een ander ras nodig die tegelijk bloeit, anders zet de bloesem weinig vruchten. Zelfbestuivende rassen en veel zure kersen redden zich zonder. Heeft een boom veel bloesem maar weinig kersen, dan ligt het meestal aan de bestuiving, aan het weer tijdens de bloei of aan insecten die niet vlogen. Een buurboom op enige afstand kan al genoeg zijn. Kies bij een laagstammige kersenboom voor een kleine tuin daarom liever twee compacte bomen dan één grote.

Een kersenboom planten of verplaatsen

Plant een jonge kersenboom in de rustperiode, in vorstvrije grond. Zet hem niet dieper dan hij bij de kweker stond, want dieper planten geeft de wortels zuurstoftekort. Een fruitboom plant je het best aan met een paal en water, zoals bij fruitboom planten. Een boom met een ruime wortelkluit kost meer, maar slaat beter aan.

Een oude kersenboom verplaats je liever niet. De wortels zijn dik en maken niet makkelijk nieuwe wortels, en het is zwaar werk met een grote kluit. Een jonge boom van een bekend ras is vaak de betere keus. Snoei hem na het verplaatsen niet meteen, maar wacht tot de boom uitloopt en snoei dan in de zomer.

Een kersenboom uit een pit kweken kan, maar het wordt een zaailing: de boom lijkt zelden op de kers waar de pit uit kwam en het duurt jaren langer voor hij vruchten geeft. Wil je kersen eten, koop dan een geënte boom.

Wanneer bloeit een kersenboom en wanneer pluk je?

Een kersenboom bloeit meestal in april en de vruchten rijpen enkele weken later, afhankelijk van ras en jaar. Vroege zoete kersen pluk je in de vroege zomer, late rassen iets later. Zure kersen volgen daarna. Kersen rijpen niet na, dus pluk ze pas als ze helemaal kleur hebben en goed smaken.

Het blad is langwerpig en getand, verschijnt tegelijk met of net na de bloei en kleurt in de herfst geel tot rood. Voorspelt het weer vorst tijdens de bloei, dan kun je een jonge laagstam afdekken met vliesdoek. Bij een hoogstam lukt dat niet. De werkelijke data schuiven met het voorjaar mee, en op een koude plek begint alles later. Ook appels pluk je op tijd door je te richten op wanneer appels plukken.

Kersenboom snoeien: in augustus, niet in de winter

Kersen snoei je anders dan appels en peren. Bij kersen en andere steenvruchten raken wonden in de winter gemakkelijk besmet met schimmels en bacteriën, zoals loodglans en bacteriekanker. Snoei daarom in augustus, direct na de oogst, en liefst bij droog weer. Sommige kwekers kiezen ook voor kort voor de bloei, maar de zomer is de veiligste keuze. Haal eerst dode, zieke en kruisende takken weg en laat daarna drie of vier nieuwe takken van dit jaar staan. Meer is zelden nodig, want een kersenboom verdraagt veel snoei slecht.

Appel en peer volgen een ander ritme, zoals je leest bij het snoeien van een perenboom. Let bij het snoeien op nesten: de wet beschermt broedende vogels het hele jaar, niet alleen in het voorjaar.

Luizen, gom en bloesemziekte bij kersen

Opgekrulde bladeren in het voorjaar komen meestal van zwarte bladluis. Vouw een krul open: zie je kleine zwarte beestjes, dan weet je het. Een gezonde boom komt er doorgaans zelf bovenuit, zeker als lieveheersbeestjes en vogels de luizen opeten. Spuiten doodt ook die nuttige dieren, dus laat de natuur eerst haar werk doen.

Dode twijgen na de bloei wijzen op een schimmel die bloesem en twijgen laat afsterven. Knip aangetaste twijgen terug tot in gezond hout en voer ze af. Bruine gom op de stam of ingezonken plekken wijzen op kanker van de bast, vaak bij natte grond of snoei in de winter. Is een groot deel van de bast dood, dan is de boom meestal niet meer te redden. Andere kwalen horen bij plantenziekten.

Kersen beschermen tegen vogels

Vogels zijn dol op kersen en kunnen een boom in een paar dagen leegeten. Een net helpt, maar alleen als het strak zit en fijnmazig is, zodat vogels er niet in verstrikt raken. Hang het net pas op als de kersen kleuren en haal het weg na de oogst. Bij een hoogstam is netten bijna niet te doen, dan moet je accepteren dat de vogels een deel nemen. Een laagstam of zuil is makkelijk onder te dekken, een extra reden om voor een kleinere vorm te kiezen. Plukken zodra de kersen rijp zijn, blijft de beste methode, want kersen hangen niet langer aan de boom dan de vogels toestaan. Pluk dus elke paar dagen de kleurende kersen, ook al zijn er nog groene bij.