Groene tomaten laten rijpen, dieven en neusrot voorkomen
Haal groene tomaten voor de eerste nachtvorst van de plant, meestal in oktober, en leg ze binnen op een lichte, koele plek. Alleen tomaten die al lichter groen kleuren, rijpen goed na. Dief hoge tomaten elke week door de zijscheuten weg te knijpen, en voorkom neusrot met regelmatig water geven in plaats van met kalk. De teelt van begin tot eind loop je door met tomaat kweken, en de tomaat hoort bij de vruchtgroenten.
De tomaat in het kort
- Standplaats
- warm, zonnig en beschut
- Grond
- humusrijk en vochthoudend
- Plantafstand
- 40 tot 70 cm in de rij, 80 cm tussen de rijen
- Voorzaaien
- maart tot begin april, binnen
- Buiten planten
- na 12 mei, diep tot het eerste echte blad
- Oogst
- juli tot oktober
- Winterhard
- nee, in Nederland eenjarig geteeld
- Ziektegevoelig
- phytophthora, grauwe schimmel, neusrot
Hoe laat je groene tomaten binnen rijpen?
Aan het eind van het seizoen hangen er vaak nog veel groene tomaten aan. Haal ze voor de eerste nachtvorst binnen, meestal in de loop van oktober. Een tomaat die al wat lichter groen is of een gele zweem heeft, rijpt goed na. Een kleine, donkergroene en harde tomaat rijpt meestal niet meer of wordt melig.
Leg de tomaten in één laag op een lichte, droge plek, niet in volle zon en niet in de koelkast, want kou stopt het rijpen. Controleer elke paar dagen en haal zachte of beschimmelde exemplaren weg. Het kan enkele weken duren, afhankelijk van hoe ver de tomaten al waren.
| Situatie | Wat je doet | Wanneer |
|---|---|---|
| Lichtgroen of met een gele zweem | Binnen laten narijpen op een lichte, koele plek | voor de eerste nachtvorst |
| Donkergroen, hard en klein | Verwerken, bijvoorbeeld in chutney | oktober |
| Vlekken of rotte plekken | Weggooien, niet composteren | direct |
| Ras dat groen blijft, zoals Green Zebra | Plukken als de vrucht zacht is en een gele streep krijgt | juli tot september |
Waarom blijven mijn tomaten groen?
Blijven de tomaten tot in september groen, dan ligt dat meestal aan warmte en timing. Tomaten kleuren pas goed bij warme dagen. Een koele zomer, een plek in de schaduw of een late zaai en late uitplant schuiven de oogst op. Wie in maart of begin april zaait en na 12 mei plant, oogst vanaf juli, en wie later begint, oogst later.
Haal daarom niet te snel alle groene vruchten weg. Zolang het mild blijft, rijpen ze aan de plant het best. Pas als de nachten kouder worden of phytophthora de plant aantast, verhuis je de groene tomaten naar binnen. Zo haal je het maximum uit een late of koele zomer.
Welke soorten groene tomaten zijn er?
Sommige tomaten blijven groen als ze rijp zijn. Green Zebra is een bekend voorbeeld: groene vruchten met gele strepen, zacht van structuur en met een frisse, licht scherpe smaak. Je herkent rijpheid dus aan zachtheid en een gele tint, niet aan rood. Er bestaan ook gele, witte, paarse en bruine tomaten, en oude rassen die heirloom heten.
Heirloom betekent dat het ras al lang bestaat en zaadvast is, dus je kunt het zaad bewaren. Insecten kunnen rassen wel kruisen. Welke je kiest hangt af van je smaak: een kersttomaat is klein en zoet, een vleestomaat groot en stevig.
Is een groene tomaat giftig en wat maak je ervan?
Onrijpe groene tomaten worden al lang gegeten, gebakken of verwerkt in chutney. Tomaat hoort bij de nachtschadefamilie, net als de aardappel, en onrijpe vruchten smaken scherper en bitterder. Eet ze daarom niet in grote hoeveelheden rauw. Het blad en de stengel van de plant eet je niet.
Harde cijfers over wat veilig is, ontbreken hier, dus ga voorzichtig te werk en neem bij klachten na het eten contact op met je huisarts. Een tomaat die zacht wordt of verkleurt, is gewoon aan het rijpen. Een bruine, harde plek wijst op neusrot of phytophthora.
Hoe dief, bind en top je tomatenplanten?
Dieven is het wegknijpen van de zijscheuten die tussen de hoofdstengel en een blad groeien. Bij een hoge tomaat doe je dat meestal wekelijks, anders groeit de plant uit tot een wirwar met weinig vrucht. Doe het met je vingers op een droge dag, zodat de wond snel dichtgaat. Een struik- of bostomaat dief je niet of nauwelijks, want die blijft vanzelf compact.
Bind de hoofdstengel regelmatig op aan een stok, spiraal of touw. In augustus kun je de plant toppen (de groeipunt verwijderen), zodat de laatste energie in de bestaande vruchten gaat. Wanneer je precies toppt, verschilt per ras en per zomer. Haal onderste gele bladeren weg voor meer lucht.
Hoe voorkom je neusrot bij tomaten?
Neusrot is een zwarte, leerachtige plek aan de onderkant van de tomaat. Het is geen ziekte, maar een tekort aan calcium in de vrucht, dat meestal ontstaat door onregelmatig water geven. Strooi dus geen kalk, maar geef regelmatig water. Snij de aangetaste plek weg en eet de rest.
Giet in de ochtend aan de voet, zodat het blad droog blijft, en laat de grond niet uitdrogen. In een kas of pot is dat extra belangrijk, want de grond droogt daar snel uit in een hete zomer. Neusrot is niet besmettelijk, dus aangetaste vruchten tasten de rest van de plant niet aan.
Hoe herken en voorkom je phytophthora?
Phytophthora, de aardappelziekte, begint meestal op blad en stengel met bruine plekken. Daarna volgen de vruchten, die hard en bruin worden. Het komt vooral voor in natte, warme periodes. Anders dan neusrot is het wel besmettelijk. Verwijder aangetaste delen en gooi ze bij het restafval, niet op de composthoop.
Houd het blad droog, haal onderste bladeren weg, plant ruim en zet tomaten bij voorkeur onder een afdak of in een kas. Wissel de plek voor tomaat en aardappel, want beide krijgen dezelfde ziekte, en combinatieteelt en vruchtwisseling helpt daarbij. Water je van boven, dan blijft het blad nat en krijgt de schimmel de ruimte. Let in een dichte kas ook op grauwe schimmel (botrytis), een van de plantenziekten in de tuin die van vochtige lucht houden.
Hoe verzorg je tomatenplanten van zaaien tot oogsten?
Zaai tomaten in maart of begin april binnen in een licht raam, verspeen ze als de plantjes vingerlang zijn en zet ze na ongeveer vier weken in grotere potten. Pas na 12 mei gaan ze naar buiten, want nachtvorst doodt ze. De stappen volg je met tomaat zaaien en tomaat planten, en de maanden zie je in de zaaikalender voor groenten.
Plant de tomaat diep, tot aan het eerste echte blad, want langs de stengel vormen zich extra wortels. Geef stevige steun en laat 40 tot 70 centimeter tussen de planten; bij cherrytomaten is 60 tot 70 centimeter gebruikelijk. Een warme, zonnige en beschutte plek geeft de beste vruchten. Wil je vroeg beginnen, dan helpt een kweekkas.
Wat doe je met oude tomatenplanten?
In Nederland is een tomatenplant niet winterhard. Aan het einde van het seizoen ruim je hem op: trek hem uit, haal de laatste groene vruchten eraf en gooi zieke delen weg. Gezonde plantenresten kunnen op de composthoop, maar bij phytophthora niet. Overwinteren is bijna nooit de moeite waard.
Wil je volgend jaar dezelfde soort, koop dan opnieuw zaad of bewaar zaad van een zaadvast ras. Wie een pittiger vruchtgroente zoekt, kan ook peper of pompoen kweken, die op dezelfde manier warmte nodig hebben. Zaaien in het algemeen pak je aan zoals zaaien in de moestuin uitlegt.
Rekenhulp
Zaaikalender voor groenten
Waar de kalender op rust, met bronnen
Waar de kalender op rust
- Maanden gelden voor een gemiddeld Nederlands voorjaar en zijn niet per regio bijgesteld; zandgrond in het zuiden warmt eerder op dan de kust.
- IJsheiligen (11 tot en met 14 mei) is de uitplantgrens voor vorstgevoelige gewassen. Onderbouwd door KNMI (vorst na 14 mei in De Bilt in 9 jaren sinds 1901, dus 92 procent betrouwbaar); een vuistregel, geen garantie.
- Maandlijsten zijn afgeleid van tekst als 'half april tot eind mei': elke genoemde maand telt mee, ook als alleen de helft ervan wordt genoemd.
- Waar Groei & Bloei Deventer (tabel op meerjarige gemiddelden) en een Groei & Bloei-artikel verschillen, is voor zaaien de ruimste periode gekozen en voor afstanden de bandbreedte. Voorbeelden: tomaat 80 x 40 cm (tabel) tegen 60 tot 70 cm in de rij bij cherrytomaat (artikel); doperwt zaaien vanaf februari (artikel) tegen half maart (tabel).
- rijafstand is het eerste getal in de tabel van Groei & Bloei Deventer en plantafstand het tweede getal. Bij gewassen zonder tabelregel is alleen een afstand genoemd als een artikel die geeft.
- Oogstmaanden zijn begrensd door wat de bron noemt. Bij oogst 'tot in het najaar' zijn de maanden tot en met de laatste genoemde maand opgenomen. Waar geen oogstperiode staat (onder meer rucola, koriander, rabarber, tuinkers) is null gezet.
- Het aantal gewassen volgt uit wat is gelezen; rassen en winterharde variëteiten (zoals winterprei of vroege en late wortel) zijn samengevoegd tot één gewas, met de ruimste maanden.
- Standplaats is alleen gevuld als een gelezen bron die noemt (null elders). Er is bewust geen standplaats bijgevuld uit algemene kennis.
- Plantdiepte van knoflook: de bron noemt zowel 10 tot 12 cm diep als dat de punt net onder de grond moet zitten.
Bronnen
- Aardbeien kweken: hoe je begint in maart en april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Andijvie zaaien en kweken: zo oogst je binnen 10 weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Anijs kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Aubergine zaaien: wanneer beginnen en hoe het lukt, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Augurken kweken: zo zaai, verzorg en oogst je zelf augurken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Basilicum zaaien en kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bieslook zaaien en verzorgen in tuin en pot, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bloemkool zaaien in september voor een vroege oogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Broccoli zaaien en kweken: zo oogst je van zomer tot herfst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Cherrytomaten kweken: zaaien in maart, oogsten vanaf juli, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Courgette kweken: zaaien, planten en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Dille kweken en gebruiken: van zaad tot keuken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Doperwten zaaien: vanaf februari voorzaaien voor een zomeroogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knoflook kweken: planten, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knolvenkel kweken: timing maakt het verschil, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Komkommer kweken: zaaien in april, planten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Koriander kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaaien in oktober: 7 groenten voor de koude bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Munt in de tuin: van stek tot sterke groeier, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Hoe kweek en verzorg ik oregano, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Paprika kweken: zaaien in februari, oogsten in de zomer, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Peterselie zaaien en kweken: wanneer en hoe, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Pompoen zaaien: voorzaaien in april, uitplanten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Prei zaaien: vroeg voorzaaien in pot, later uitplanten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rabarber planten: wanneer en hoe doe je het?, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Radijs zaaien: van zaadje tot oogst in vier tot zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wanneer rode biet zaaien? Vanaf maart in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rucola zaaien en kweken: zo oogst je maandenlang blad, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sla kweken: van zaaien tot oogsten in elk seizoen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sperziebonen zaaien: vanaf half mei, in grond of bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spinazie zaaien: vanaf maart, oogsten al na zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spruitjes oogsten: wanneer en waarom na vorst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Stengelui zaaien: bosui of lente-ui kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tijm kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinkers zaaien op watten of potgrond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinklussen november, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zelf watermeloen kweken: zaai in april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wortels zaaien: vanaf maart direct in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips boerenkool en palmkool, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips snij-, sperzie-, pronk- en droogbonen, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
Stand van de cijfers: 4 november 2026.
Uit de praktijk
Veel neusrot in een folietunnel
In een folietunnel met zestien tomatenplanten kreeg een beginnende tuinier veel neusrot. Er werd pas water gegeven als de bladeren begonnen te hangen. Dat bleek de oorzaak: onregelmatig water. Door elke ochtend aan de voet water te geven, nam het aantal aangetaste vruchten af. De droge zomer sloot phytophthora uit, want die heeft juist natte omstandigheden nodig.
Neusrot of phytophthora?
Twee tomaten hadden zwarte plekken, terwijl de plant verder gezond oogde. De rotting begon aan de onderkant van de vrucht, niet aan blad of steel. Dat past bij neusrot en niet bij phytophthora, dat eerst blad en stengel aantast. Met regelmatig water bleef de rest van de plant gezond. Kijk dus altijd eerst waar de plek zit voordat je een plant opgeeft.
Veelgemaakte fouten
Pas water geven bij hangende bladeren
Dat is te laat en geeft neusrot. Geef elke ochtend water aan de voet.
Natte bladeren door gieten van boven
Natte bladeren geven phytophthora. Giet aan de voet.
Te laat dieven
Dikke zijscheuten kosten energie en laten grote wonden achter. Knijp ze weg als ze klein zijn.
Groene tomaten in de koelkast
Kou stopt het rijpen. Leg ze op een lichte, koele plek binnen.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik groene tomaten in huis laten rijpen?
Leg ze in één laag op een lichte, droge plek, niet in volle zon en niet in de koelkast. Alleen tomaten die al wat lichter zijn, rijpen goed na. Controleer elke paar dagen en haal zachte of beschimmelde exemplaren weg, want die steken de rest aan.
Welke soorten groene tomaten zijn er?
Bekend is de Green Zebra, groen met gele strepen. Verder zijn er gele, witte, paarse en bruine tomaten. Sommige rassen blijven groen als ze rijp zijn, andere kleuren pas laat om. Kijk dus bij een groene vrucht of hij zacht aanvoelt voordat je hem oogst.
Wat kan ik maken met onrijpe groene tomaten?
Onrijpe tomaten worden vaak verwerkt in chutney of gebakken. Rauw eet je ze beter niet in grote hoeveelheden, omdat ze scherp en bitter smaken. Zijn ze al lichtgroen, laat ze dan eerst een tijd narijpen op een lichte, koele plek.
Wat te doen met oude tomatenplanten?
Trek de plant aan het einde van het seizoen uit, haal de laatste vruchten eraf en gooi zieke delen weg. Gezonde plantenresten kunnen op de composthoop. Een tomaat is in Nederland niet winterhard, dus overwinteren loont zelden.
Hoe moet je tomaten dieven?
Knijp zo vaak als nodig de zijscheuten weg die tussen de hoofdstengel en een blad groeien, met je vingers op een droge dag. Laat de hoofdstengel en de bloemtrossen zitten. Een struiktomaat dief je niet of nauwelijks.
Hoe voorkom ik neusrot bij tomaten?
Geef regelmatig water, liefst elke ochtend aan de voet van de plant. Wisselend vocht is de oorzaak, niet een tekort aan kalk in de grond. Snij de zwarte plek weg en eet de rest van de tomaat.
Is een tomatenplant meerjarig?
Van oorsprong wel, maar in Nederland niet, want hij kan niet tegen vorst. Je kweekt hem daarom elk jaar opnieuw uit zaad. Binnen overwinteren kan, maar de plant wordt dan groot en gevoelig voor ziekten.
Bronnen bij dit artikel
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Cherrytomaten kweken: zaaien in maart, oogsten vanaf juli, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- De moestuin in juli: oogsten, verzorgen en vooruitdenken (tomaat blossom end rot, pompoen), Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Moestuinkalender mei: zaaien, planten en oogsten (tomaat, courgette, pompoen uitplanten), Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Ziekten en plagen in de moestuin (phytophthora, meeldauw, aardappelmoeheid), Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
