Tuinontwerp maken: zes stappen van meten tot beplanting

Zelf een tuinontwerp maken of laten maken?

Voor een gewone, vlakke woontuin lukt zelf ontwerpen prima en kost het bijna niets. Een ontwerper loont bij een grote tuin, bij hoogteverschillen of als je niet weet waar je moet beginnen. Een schets met plattegrond zit onderaan de prijsrange van 200 tot 900 euro, een compleet beplantingsplan bovenaan. De uitvoering komt daar nog bovenop, en een hovenier rekent daarvoor een uurtarief van 35 tot 65 euro.

Reken vooraf uit wat het plan kost in aanleg, zodat je ontwerp niet strandt op het budget. Dat gaat het snelst met een rekenhulp voor tuinkosten, waarin je terras, border en schutting apart invult.

Plattegrond van de tuin maken: op papier of op de computer

Een tuinplan maken begint met een plattegrond op schaal. Op ruitjespapier werkt 1 op 50 goed: een meter in de tuin is dan twee centimeter op papier. Zet het noorden erop, plus de vaste punten zoals buitenkraan, regenpijp, bomen en het raam van de woonkamer. Naar dat raam kijk je het vaakst, dus daar moet de mooiste hoek van de tuin zich laten zien.

Heb je een smalle, diepe tuin zoals bij veel rijtjeshuizen, teken dan de zichtlijnen in. Hoe zo'n tuin met een paar slimme keuzes groter oogt, zie je aan ideeën voor de achtertuin.

Een gratis ontwerpprogramma of app rekent oppervlakken en aantallen voor je uit, ook in 3D. Zo'n beeld helpt om de ruimte te zien, maar het is niet nauwkeuriger dan je meting. Leg het eindplan daarom altijd nog even uit met touw en piketten.

Hoeveel planten heb je nodig voor een beplantingsplan?

Het beplantingsplan is waar zelfmakers het vaakst misgaan. Te weinig planten geeft een kale border waar onkruid in opkomt, te veel kost onnodig geld. Met aantallen per vierkante meter voorkom je allebei. De getallen in de tabel gelden voor een border die dicht moet groeien.

Plant je liever ruimer om te besparen, vul dan in de eerste twee jaar aan waar het nog kaal is. Een basis voor een volle border van juni tot november is rode zonnehoed met zomeraster en siergras. Hoe zoiets in een echte tuin uitpakt, zie je bij voorbeelden van tuinen. Past het totaal niet in je budget, schrap dan eerst de hoge vaste planten en vul op met bodembedekkers. Die zijn goedkoop en houden het onkruid weg.

Kindvriendelijke tuin ontwerpen

Een tuin waarin kinderen kunnen spelen heeft vooral ruimte nodig: een stuk gras om te rennen, een zandbak of een hoek om in te graven. Zet geen doornige struiken langs het pad naar de speelplek. Open water is voor jonge kinderen gevaarlijk, dus kies voor een ondiepe bak of een stevige afdekking.

Let ook op giftige planten, want kleine kinderen stoppen alles in hun mond. Lelietje-van-dalen en lupine zijn in hun geheel giftig, bij narcis zijn bol, blad en sap giftig en bij blauweregen de vrucht en het sap. Haal ze weg of plant ze niet in de buurt van de speelplek. Heeft een kind iets doorgeslikt, neem dan contact op met de huisarts.

Wat mag je zonder vergunning bouwen?

Plan je een overkapping, pergola of tuinhuis, teken die dan in je ontwerp in en toets de regels. Zo'n bouwwerk is vergunningvrij als het op de grond staat, hoogstens 5 meter hoog is, geen dakterras of balkon heeft en in het achtererfgebied staat, meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied. Bij een bebouwingsgebied tot 100 vierkante meter mag alles wat je bijbouwt samen niet meer dan de helft beslaan.

Rond monumenten en in beschermde stads- of dorpsgezichten heb je wel een vergunning nodig, en gemeenten stellen soms eigen eisen. Vraag het na bij je gemeente of via het Omgevingsloket voordat je iets bestelt.