Rode mieren in de tuin: wanneer ze nuttig zijn en wanneer niet
Rode mieren zijn kleine, roodbruine mieren die nesten bouwen in de grond, onder tegels en in plantenpotten, en die pijnlijk kunnen steken. Meestal doen ze weinig kwaad, want ze ruimen afval en schadelijke insecten op. Je grijpt pas in als ze in je moestuin of onder het terras zitten. Verhuis een klein nest met een omgekeerde bloempot, die na ongeveer tien dagen vol mieren zit, of graaf het in het vroege voorjaar uit. Voor de volledige aanpak kun je mieren bestrijden, en andere bodemplagen horen bij slakken en mieren.
De rode mier in het kort
- Soort
- rode steekmier
- Uiterlijk
- klein en roodbruin
- Nest
- in de grond, onder tegels en stenen, in plantenpotten en onder terrassen
- Voedsel
- alles wat zoet is: honingdauw van bladluizen, zoet fruit, kleine insecten
- Steek
- ja, pijnlijk; bij een nest word je snel door meerdere mieren gebeten
- Nestplek
- meestal zes tot acht jaar dezelfde plek
Hoe herken je rode mieren in je tuin?
Rode mieren zijn de mieren waar je het vaakst last van hebt, als je erin trapt of een nest openlegt. Ze zijn roodbruin en steken, in tegenstelling tot de donkere mieren die vooral over de tegels lopen. Steekt er een mier terwijl je in de moestuin werkt, dan is het bijna altijd een rode. Zie je groene mieren? Wat groenig lijkt, is meestal een bladluis of een ander klein insect dat tussen de mieren loopt.
Let ook op de plek. Rode mieren bouwen hun nest graag op een zonnige, wat vochtige plek, in een stapel stenen of onder een plantenbak. Til je een tegel op, dan zie je de werksters haastig witte poppen wegdragen.
Wat betekenen mierenhoopjes, witte eitjes en vliegende mieren?
Een hoopje in het gazon of tussen de tegels is aarde die de mieren bij het graven naar boven brengen. Het nest eronder reikt vaak veel dieper en breder dan je denkt, en de koningin zit ver weg onder de grond. Door een nest open te leggen vind je haar bijna nooit.
De witte eitjes die je ziet als je een tegel of pot optilt, zijn meestal poppen in een cocon. Echte eitjes zijn minuscuul. De werksters dragen de poppen snel weg zodra het nest wordt verstoord. Vliegende mieren zijn mannetjes en jonge koninginnen die op een warme dag in de late zomer uitzwermen. Dat duurt meestal maar even. Komen ze binnen, dan is stofzuigen de snelste manier.
Waarom zitten er mieren op je planten?
Mieren houden van zoet. Ze eten de honingdauw die bladluizen afscheiden en beschermen de luizen daarvoor tegen lieveheersbeestjes en gaasvliegen. Loopt er een stroom mieren de steel op en neer, kijk dan eerst naar de bladeren, want de kans is groot dat er luizen zitten. Je lost dat niet op door de mieren te verjagen, maar door de luizen aan te pakken met een stevige waterstraal. Zet geen larven van lieveheersbeestjes uit zolang er mieren rondlopen, want dan helpt het niet.
In een plantenpot of bij aardbeien komen mieren meestal af op zoete vruchten of organisch materiaal. Zijn de bladeren van kool aangevreten, dan zijn het eerder rupsen van het koolwitje. Gaten in sla met slijmsporen wijzen op slakken, en weer iets anders zijn aaltjes, waarover je meer leest bij aaltjes.
Wat doe je met mieren onder het terras of in de moestuin?
Een nest onder een terras merk je aan zandhoopjes tussen de tegels en aan tegels die gaan zakken. Giet kokend water op de voegen, want op verharding werkt dat na herhaling binnen enkele dagen. Giet het nooit naast het terras op open grond, want dan gaan de planten dood. Zakken de tegels, haal ze dan weg, verwijder het nest en vul het zand aan voor je ze terugzet.
In de moestuin zijn mieren vooral lastig bij sla en andere bladgroenten met luizen en bij zoete vruchten zoals aardbeien. Haal de luizen weg, houd de grond rond de planten licht vochtig en leg geen zoet afval op de grond. Zo verdwijnt de reden waarom de mieren er rondlopen.
Zijn mieren nuttig of schadelijk?
Allebei, afhankelijk van waar ze zitten. In een border of gazon ruimen ze afval en schadelijke insecten op, dus bestrijden is in de tuin vaak niet nodig. In een moestuin of onder een terras kunnen ze lastig worden: ze verplaatsen zaaigoed en tillen tegels op.
Voor mensen zijn rode mieren de lastigste, want hun steek is pijnlijk. Krijg je na een steek last van zwelling van gezicht of keel, of van benauwdheid, bel dan direct 112. Bij hardnekkige jeuk of een grote reactie neem je contact op met de huisarts.
Wat helpt tegen mieren en wat is overlevering?
Een klein nest in een plantenpot verhuist vaak vanzelf als je er een omgekeerde bloempot met aarde naast of overheen zet. Na ongeveer tien dagen is het nest meestal naar die pot verhuisd, en die kun je dan wegbrengen. Een nest in de grond graaf je uit en zet je elders weer neer, het liefst in het vroege voorjaar, als de mieren nog dicht bij elkaar zitten. Draag daarbij een lange broek, dichte schoenen en handschoenen. Een verplaatst nest blijft meestal jarenlang op de nieuwe plek.
Middelen tegen mieren zijn biociden. Gebruik alleen wat het Ctgb heeft toegelaten, herkenbaar aan een toelatingsnummer van vijf cijfers met de letter N of NL. Wat mieren zouden haten, zoals kaneel, citroen of koffiedik, is overlevering. En voor bakmeel met poedersuiker, waarvan de mieren zouden uitzetten, is geen aanwijzing gevonden.
| Aanpak | Wat je moet weten |
|---|---|
| Omgekeerde bloempot met aarde | Voor een klein nest; na ongeveer tien dagen is het nest naar de pot verhuisd. |
| Nest uitgraven en verplaatsen | Het mildst voor het bodemleven; doe het in het vroege voorjaar. |
| Kokend water | Alleen op verharding of tussen tegels; op open grond schaadt het planten. |
| Azijn of gesteentemeel | Niet toegestaan als middel tegen mieren. |
| Toegelaten middel | Alleen met een Ctgb-nummer voor particulieren. |
Uit de praktijk
Een nest op de plek van de nieuwe moestuin
Op een stuk grond dat een moestuin moest worden, zat een nest rode mieren. De bewoner was een paar jaar eerder over de benen gebeten en wilde de mieren kwijt zonder het bodemleven te schaden. Uitgraven en elders weer neerzetten is dan het mildst, en in het vroege voorjaar zitten de mieren nog bij elkaar. Suiker en bakmeel neerstrooien, zoals sommigen aanraden, lost niets op.
Een nest onder de terrastegels
Onder de tegels van een terras zat een groot nest, zichtbaar aan zandhoopjes in de voegen en tegels die zakten. Kokend water op de voegen hielp pas na herhaling, en op open grond ernaast schaadde het de planten. Tegels optillen, het nest verwijderen en het zand opnieuw aanvullen is meestal de blijvende oplossing.
Veelgemaakte fouten
Kokend water op open grond gooien
Het schaadt de wortels van je planten en het nest ligt dieper dan het water komt. Gebruik het alleen op verharding, tussen de tegels.
Een nest verstoren zonder bescherming
Rode mieren steken bij het openleggen van een nest met meerdere tegelijk. Trek lange kleding en handschoenen aan.
Mieren verjagen terwijl de luizen blijven
Zolang er luizen zijn, komen de mieren terug voor de honingdauw. Pak eerst de luizen aan.
Azijn of een middel zonder toelating gebruiken
Alleen toegelaten middelen mogen. Een product zonder toelatingsnummer of azijn over het nest is niet toegestaan.
Veelgestelde vragen
Wat helpt tegen rode mieren?
Verplaats het nest als het kan. Een kleine kolonie in een pot verhuist naar een omgekeerde bloempot met aarde, een nest in de grond graaf je in het vroege voorjaar uit. Kokend water werkt alleen tussen tegels. Elders in de tuin moet je mieren bestrijden op een andere manier.
Waar hebben mieren een hekel aan?
Mieren mijden vooral verstoring: een nest dat steeds wordt omgewoeld, verhuist vaak naar een rustiger plek. Geuren als kaneel, citroen of koffiedik worden genoemd, maar daar is geen goede onderbouwing voor.
Wat betekent veel mieren in de tuin?
Meestal zit er een nest in de buurt, ligt er zoet voedsel of scheiden bladluizen honingdauw af. Het zegt niets over hoe schoon je tuin is. Alleen bij je planten of onder je terras is ingrijpen zinvol.
Hoe krijg ik mieren uit een plantenpot?
Zet er een omgekeerde bloempot met aarde naast of overheen. Haal de pot na ongeveer tien dagen weg en zet de plant in verse potgrond.
Zijn mieren nuttig?
Meestal wel. Ze ruimen afval en schadelijke insecten op. Pas als ze luizen beschermen of onder tegels nestelen, worden ze lastig.
Hoe kom ik van vliegende mieren in huis af?
Vliegende mieren zijn mannetjes en jonge koninginnen die in de late zomer uitzwermen. Het duurt meestal maar even. Stofzuig ze op en kijk buiten of er nesten onder de voegen zitten.
Zijn rode mieren gevaarlijk?
Een steek is pijnlijk. Krijg je zwelling van gezicht of keel, of word je benauwd, bel dan direct 112. Houdt de jeuk of de zwelling aan, vraag dan advies aan de huisarts.
Bronnen bij dit artikel
- Mieren in huis: tips voor bestrijden, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Vraatinsecten in de tuin, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
- Beschikbare chemievrije en chemische methoden en technieken voor tuinonderhoud door particulieren (azijn en zout, engerling, emelt, onkruid tussen tegels), CLM Onderzoek en Advies (publicatie 1027, september 2020) (bekeken op 4 november 2026)
- Welke biociden mag ik gebruiken?, Rijksoverheid (bekeken op 4 november 2026)
