Astilbe: pluimen in de halfschaduw, op grond die nooit uitdroogt

Welke soorten astilbe bestaan er?

Astilbe is een vaste plant met veerachtig, ingesneden blad en pluimen van piepkleine bloempjes in wit, roze, rood of paarsroze. Hij sterft in de winter bovengronds af en loopt in het voorjaar opnieuw uit. In de tuin kom je vooral hybriden tegen: kruisingen die compacter en sterker zijn dan de wilde soorten uit Oost-Azië.

Hoogte en bloeitijd verschillen per groep. De Japonica-hybriden, zoals 'Europa', blijven laag tot middelhoog en bloeien vroeg. De hoge Chinese astilbe bloeit het laatst en kan tegen een iets drogere plek. Kijk daarom naar de naam van het ras op het plantenkaartje en niet alleen naar de kleur, want twee witte astilbes kunnen tientallen centimeters in hoogte en weken in bloeitijd schelen.

Kan een astilbe in de schaduw, en kan hij ook in de zon?

De beste plek voor een astilbe is lichte of gefilterde schaduw: onder een loofboom, aan de oostkant van een schutting of op het noorden zonder diepe schaduw. Daar blijft de grond koel en vochtig, en dat is wat hij wil. Volle zomerzon laat het blad verschroeien, zeker in de middag.

In de zon lukt het alleen op grond die door en door vochtig blijft, zoals langs een vijverrand of in een laagte. Op een droge, zonnige plek worden de bladranden binnen een paar weken bruin en blijft de bloei klein. Is je tuin droog en heet, kies dan een plant die daar thuishoort, zoals de zonnehoed.

De grond is minstens zo belangrijk als het licht. Een astilbe wil humusrijke grond die vocht vasthoudt, maar waar geen water op blijft staan. Verbeter zware klei en droog zand daarom met compost of bladgrond. Een plek waar het water na regen dagenlang blijft staan, kan de wortelstok niet hebben.

Hoe lang bloeit een astilbe, en welke bloeit het langst?

De bloei van astilbe loopt in het algemeen van juli tot in oktober, maar één plant bloeit maar enkele weken. De uitgebloeide pluimen kleuren bruin en blijven daarna nog weken decoratief staan.

Wil je een lange periode pluimen in de border, combineer dan een vroege Japonica-hybride, een middenmoter uit de Arendsii-groep en een late Chinese astilbe. Geen enkel ras haalt de hele periode alleen, ook al beloven plantenkaartjes dat soms.

In een heet jaar is de bloei sneller voorbij en blijven de pluimen kleiner, omdat de plant droogte slecht verdraagt. Water geven in juni en juli doet voor de bloeitijd dus het meeste.

Wanneer en hoe plant je een astilbe?

Plant een astilbe in het voorjaar of aan het begin van de herfst, zolang de grond niet bevroren of kurkdroog is. Graaf een plantgat dat ruim breder is dan de kluit, meng de uitgekomen grond met compost en zet de plant zo diep als hij in de pot stond. De rode groeipunten bovenaan de wortelstok horen net onder het grondoppervlak te zitten.

Hoeveel ruimte hij krijgt, hangt van het ras af. Voor middelhoge vaste planten reken je op zeven tot negen per vierkante meter, voor hoge op vijf tot zeven. Met de tool voor planten per vierkante meter reken je uit hoeveel er in jouw border passen. Geef na het planten flink water en houd de grond het eerste seizoen steeds vochtig.

Hoeveel water en voeding heeft een astilbe nodig?

Water is het belangrijkste onderhoud. In een droge periode krijgt een astilbe één keer per week een flinke gietbeurt, liever dan elke dag een scheutje, bij voorkeur 's ochtends. Een laag van enkele centimeters compost of fijne houtsnippers houdt de grond koel en vochtig en voedt de plant tegelijk.

Meer bemesting is zelden nodig. Bruine bladranden in de zomer wijzen vrijwel altijd op droogte of te veel zon, niet op een ziekte. Zet de plant dan koeler of mulch dikker. In een vochtige, beschaduwde tuin eten slakken soms aan het jonge blad in het voorjaar. Verzamel ze 's avonds met de hand, want meer is zelden nodig.

Moet je een astilbe knippen, en is hij winterhard?

Knip in het voorjaar en niet in het najaar. De uitgebloeide pluimen en het bruine blad beschermen de wortelstok tegen vorst en bieden insecten een schuilplaats. Knip alles in maart of april terug tot vlak boven de grond, vlak voordat de nieuwe scheuten uitlopen. Alleen een pluim die tijdens de bloei slap wordt, knip je eerder weg.

In de volle grond is een astilbe in Nederland winterhard. In een pot is hij kwetsbaarder, omdat de wortels dan sneller bevriezen en uitdrogen. Zet de pot in de winter tegen de gevel en geef bij vorstvrij weer af en toe een beetje water.

Wanneer en hoe deel je een astilbe?

Deel een gevestigde pol ongeveer elke vier jaar in het voorjaar. Het midden van de pol wordt na een paar jaar houtig en bloeit minder, terwijl de buitenkant gezond blijft. Steek de pol op, snijd of breek hem in stukken met elk minstens drie groeipunten en plant de gezonde buitenstukken terug. Het oude, houtige hart gooi je weg.

Plant elk stuk meteen terug op dezelfde diepte en houd de grond de eerste weken vochtig. Het eerste seizoen na het delen is de bloei vaak nog bescheiden, in het tweede jaar is de pol weer vol. Heb je stukken over, plant ze dan in een andere schaduwhoek of geef ze weg.

Welke planten passen bij een astilbe?

Een astilbe past bij planten die ook van vochtige halfschaduw houden. Het ragfijne blad en de rechtopstaande pluimen vormen een mooi contrast met de brede bladeren van hosta. Zet de astilbe achter of tussen de hosta's, zodat de pluimen boven het blad uitkomen. In het voorjaar bloeit helleborus ernaast, die vroeg klaar is en dan ruimte laat voor de astilbe.

Ook in een border met siergrassen zorgen de pluimen voor een zachte, verticale lijn. Twijfel je welke plant bij jouw plek past, filter dan met de plantenkiezer op standplaats en grond. Zet astilbe in groepjes van drie of vijf van hetzelfde ras, want losse planten verdwijnen tussen de rest. Zoek je meer soorten voor een donkere hoek, dan zijn er genoeg schaduwplanten om uit te kiezen.