Zonnehoed (Echinacea): volle zon, droge voeten en bloei vanaf juli

Welke zonnehoed past bij jou?

Met zonnehoed bedoelen de meeste mensen de roze Echinacea purpurea, de oersoort met een oranjebruine kegel in het midden. Verder bestaan er witte rassen zoals 'Alba', rode en oranje rassen en Echinacea pallida, met smallere bladeren en bleke, hangende bloemblaadjes. De gele bloem die ook zonnehoed wordt genoemd is een Rudbeckia. Dat is een andere plant, die iets meer vocht verdraagt.

Wil je een plant die jaren meegaat, kies dan de oersoort. De sterk gekruiste rassen in opvallende kleuren leven in de praktijk vaak korter, soms maar een of twee zomers. Dat geldt niet voor elk ras. Het verklaart waarom een dure oranje zonnehoed na een natte winter soms niet terugkomt.

Zon, grond en een droge winter

Zonnehoed komt van oorsprong uit de Noord-Amerikaanse prairie en wil zon en grond die water doorlaat, met genoeg voeding en liefst wat kalk. Staat hij te donker, dan wordt hij lang en slap en zet hij weinig bloemen.

De echte vijand is de natte winter. Vorst kan de plant best hebben, maar bij water rond de wortels rot hij weg. Werk op zware klei daarom een flinke hoeveelheid compost of grof zand door de plantgrond, of plant op een lichte verhoging. Op zandgrond heeft hij juist compost nodig, zodat hij in een droge zomer niet uitdroogt.

Concurrentie verdraagt hij slecht. Zet hem niet tussen woekerende planten en laat de eerste zomer wat kale grond tussen de planten zichtbaar. Rustige buren die ook de zon op hun bladeren willen, zoals astilbe op een iets vochtiger plek, geven hem de ruimte die hij nodig heeft.

Wanneer plant je zonnehoed en hoeveel heb je nodig?

Plant zonnehoed in het voorjaar, vanaf april als de grond los en niet meer ijskoud is. Dan heeft de plant de hele zomer om wortel te schieten voor de eerste winter, en dat telt voor de overleving. Planten in het najaar kan ook, maar een plant die pas in oktober de grond in gaat, is gevoeliger voor natte kou. Graaf een gat dat net zo diep is als de pot en iets breder, en zet de plant even hoog als in de pot.

Hoeveel planten je nodig hebt, hangt af van hoe snel je een volle border wilt. Reken op ongeveer 3 planten per vierkante meter voor een ruime beplanting en 6 of meer voor een compacte. Met de rekenhulp voor planten per vierkante meter zie je wat bij jouw border past.

Kan zonnehoed in een pot of bak?

Dat kan, zolang de pot afvoergaten heeft en je goede potgrond gebruikt. Neem een pot van minstens 30 cm breed en diep: een grotere pot droogt minder snel uit en geeft de wortels ruimte. Een laagje potscherven of kleikorrels onderin helpt het water weg.

In de winter loopt een pot meer risico dan de volle grond, omdat de wortels minder beschutting hebben en de pot kan doorweken. Zet hem tegen een muur, op potvoetjes en het liefst onder een dakrand. Geef in de zomer water zodra de bovenste vingerdikte laag droog is.

Water, voeding en slakken

Eenmaal aangeslagen heeft zonnehoed weinig nodig. Geef in een droge periode een keer per week een flinke gietbeurt in plaats van elke dag een scheutje, zodat de wortels de diepte in gaan. Een laagje compost in het voorjaar is genoeg voeding. Te veel stikstof geeft veel blad, lange stelen en weinig bloemen.

Jonge scheuten zijn in een natte lente een lekker hapje voor slakken. Loop in het voorjaar 's avonds langs de planten en pak de slakken met de hand weg. Zodra de scheuten wat hoger zijn, laten de slakken ze meestal met rust.

Moet je zonnehoed snoeien als hij is uitgebloeid?

Tijdens de zomer knip je verwelkte bloemen af tot aan een zijscheut, zodat de bloei langer doorgaat. In het najaar knip je de plant juist niet af. De stengels zijn hol en laten bij een lage snede regenwater binnen, waardoor de plant van binnenuit kan rotten. Laat ze staan tot maart of april en knip ze dan terug tot een paar centimeter boven de grond. Intussen bieden ze insecten een schuilplaats, en de zaadkoppen voeden in de winter vogels.

Stappen en timing loop je door in zonnehoed snoeien. De verdroogde kegels mogen gerust blijven staan, want ze zien er in een herfstborder met rijp prachtig uit.

Overwinteren, delen en zaaien

Zonnehoed is volgens de winterhardheidslijst voor kwekerijgewassen ruim winterhard genoeg voor Nederland. In de volle grond hoef je dus niets te doen, behalve zorgen dat de grond niet nat blijft. In een pot wikkel je de pot in noppenfolie of jute en zet je hem beschut.

Om de drie jaar delen houdt de plant krachtig. Steek in maart of april met een scherpe spade door de pol en plant de stukken meteen terug. Zaaien kan ook, maar de zaden kiemen pas na een koude periode. Veel tuinders leggen ze eerst twee weken in de koelkast en zaaien ze daarna in licht vochtige aarde. Met die voorbehandeling lukt zonnehoed zaaien veel beter.

Welke planten passen naast zonnehoed?

Zonnehoed combineert goed met planten die ook zon en doorlatende grond willen, zoals siergrassen, ijzerhard en salie. Met zijn 80 tot 100 cm hoort hij in het midden van de border. De daglelie bloeit in dezelfde maanden en vraagt weinig, en hogere grassen erachter omlijsten de bloei.

Bloeiers in dezelfde warme tint zijn de planten met rode bloemen. Is er ook een schaduwhoek in de tuin, dan vormt de helleborus daar een goede aanvulling, omdat hij bloeit als de zonnehoed ligt te rusten.