Wolluis bestrijden: weghalen, afspoelen en bijhouden tot het stopt

Door Redactie Tuinideetje Gecontroleerd op 4 november 2026 8 minuten lezen

Wolluis herken je aan witte, wollige plukjes in bladoksels en onder bladeren, en je bestrijdt hem met wegvegen, afspoelen en wekelijks herhalen, drie tot vier weken lang. Een waslaag beschermt de luis tegen spuiten, dus één bespuiting is nooit genoeg. Zwaar aangetaste planten kun je vaak beter vervangen dan redden. Luizen pak je in het algemeen aan met de aanpak van luizen.

Witte wollige plukjes wolluis in een bladoksel van een mandarijnplant in een pot — Wolluis zit het liefst verstopt in bladoksels.

Wat je ziet en wat erachter zit

Witte pluis op een plant is lang niet altijd wolluis. Kijk eerst goed naar de vorm en de plek, want de aanpak verschilt per oorzaak.

Wat je ziet	Waarschijnlijke oorzaak	Wat je doet
Witte wollige plukjes in bladoksels, tussen blad en stengel	Wolluis, 3 tot 6 mm groot	Met een watje of kwast wegvegen, daarna afspoelen
Witte poederlaag die je van het blad kunt vegen	Meeldauw, een schimmel	Aangetaste bladeren weghalen en de luchtcirculatie verbeteren
Kleine groene of zwarte luizen op jonge scheuten, plakkerig blad	Bladluis	Afspuiten met een stevige straal water of de scheuten wegknippen
Bruine of grijze schubben op takken, plakkerig blad eronder	Schildluis	Schrapen of afborstelen, kleine plantdelen wegknippen
Kleine witte vliegjes die opvliegen als je de plant aanraakt	Witte vlieg	Gele vangplaten in de kas, bladeren van onderen controleren
Fijn spinsel onderop het blad, bleke stipjes bovenop	Spint	Regelmatig besproeien, ook onderop, en roofmijten inzetten
Witte wol aan de naalden van een conifeer	Een andere luis die op naaldbomen leeft	Een kweker of boomverzorger laten kijken

Zo herken je wolluis en de schade die hij doet

Wolluis is een zuigend insect van ongeveer 3 tot 6 millimeter, bedekt met een witte, wasachtige pluis. De dieren zitten in bladoksels, langs de nerven en op plekken waar twee plantdelen samenkomen. Onder de pluis liggen vaak oranjeroze eitjes. Door het zuigen krijgt de plant geel, slap blad, en de luis scheidt kleverige honingdauw af waarop zwarte roetschimmel groeit.

Wolluis komt vooral voor op planten die binnen overwinteren, zoals citrus, jade, tomaat in de kas en palmen in potten. Buiten in de border zie je hem veel minder. Staat er buiten witte wol op een hortensia of boom, dan gaat het vaker om bladluis, schildluis of meeldauw. Kijk dus met een loep voordat je iets doet, en lees voor die andere luizen bij bladluizen aanpakken en schildluis bestrijden.

Waarom wolluis zo moeilijk weg te krijgen is

De waslaag houdt vocht en middelen buiten. De dieren zitten verstopt tussen dode en nieuwe bladeren aan de voet van de plant, waar een spuit slecht bij kan. Ze leggen ook eitjes onder de pluis, zodat na een behandeling nieuwe luizen uitkomen. Uitroeien lukt daarom vaak niet in één keer. Plan de rondes vooraf in, zodat je niet bij de eerste schijnbare verbetering stopt.

Behandel met tussenpozen van een week en controleer tussendoor elke paar dagen de oksels. Haal aangetaste bladeren weg die je kunt missen en gooi ze in een gesloten zak bij het restafval. Een plant die al maanden kwijnt na twee verschillende middelen is meestal niet meer te redden, en vervangen is dan eerlijker dan een dure vervolgbehandeling.

Een voorbeeld van een weekschema
Moment	Wat je doet	Wat je controleert
Dag 1	pluis wegvegen en plant afspoelen	oksels, bladonderkant en stam
Dag 7	opnieuw afspoelen en wegvegen	nieuwe pluisjes en eitjes
Dag 14	herhalen	of er nog honingdauw is
Dag 21 tot 28	laatste ronde	of er na een week niets nieuws is verschenen

Bij een zware aantasting loopt het schema langer door.

Eerst mechanisch: wegvegen en afspoelen

Is de aantasting nog maar net begonnen, dan werkt handwerk het best. Veeg de kolonies weg met een wattenstaafje of een zachte kwast, of knip aangetaste scheuten af. Een stevige waterstraal slaat de dieren van de plant. Ze zijn dan niet dood, maar ze komen er moeilijk op terug.

Sommige tuiniers dopen het wattenstaafje in een beetje alcohol of zachte zeep. Dat is een ervaring uit de praktijk en geen onderbouwd advies, want sommige planten krijgen er bladschade van. Probeer het eerst op één blad en wacht een dag. Gladde, stevige bladeren hebben er doorgaans minder last van dan zacht, jong blad, dus begin op een oud blad. Werk bij voorkeur niet in de volle zon, zodat het blad niet verbrandt. Een afwasmiddel of ander schoonmaakmiddel is geen bestrijdingsmiddel en hiervoor niet getest, dus de werking en de schade zijn onzeker.

Natuurlijke vijanden en wat een lieveheersbeestje wel en niet doet

Een gewoon lieveheersbeestje staat bekend als bladluiseter. Dat het ook wolluis opruimt, is niet vastgesteld, dus reken er niet op. Mieren beschermen luizen voor hun honingdauw, en dan werken roofinsecten in het algemeen slecht.

Een tuin met schuilplekken voor lieveheersbeestjes, zoals schors en dennenappels, houdt het aantal bladluizen laag, en een vogelhuisje trekt vogels die luizen en rupsen eten. Voor wolluis op een potplant in huis helpt dat niet. Daar blijven schoonvegen en afspoelen de basis. Hang je planten in een kas, dan is het slim om het blad af en toe met een wasbare doek af te nemen en de onderkant te controleren. Zo zie je een nieuwe kolonie op tijd, nog voordat de honingdauw het blad plakkerig maakt en de roetschimmel erop komt.

Spuiten alleen als het kan en mag

Een middel tegen wolluis koop je alleen met een toelating voor particulieren: het nummer begint met NL of EU of eindigt op N. Lees het etiket en kijk in de Ctgb-databank, want toelatingen veranderen. Middelen op basis van pyrethrinen doden ook nuttige insecten, en bijen kunnen er schade van hebben. Spuit daarom nooit op bloeiende planten. Plantaardige oliën en zeep werken kort en moet je herhalen, en er is geen vast schema, dus controleer vaak. Spuit niet in de volle zon en zorg dat je ook de onderkant van het blad en de oksels raakt.

Azijn en zout zijn niet toegelaten en niet getest, dus gebruik ze niet. Lever restanten in als klein chemisch afval en gooi lege verpakkingen weg zoals op het etiket staat. Wie liever zonder gif werkt, controleert de planten vroeg in het seizoen en verwijdert de eerste pluisjes meteen.

Wolluis en andere witte beestjes: welke vind je waar?

Op een jade, tomaat of mandarijn die van binnen komt, verschijnen witte luizen vaak pas na de winter. Wolluis houdt zich warm en beschut en kan op planten uit de kas of de woonkamer blijven zitten. Controleer planten daarom op witte pluis voordat je ze in het voorjaar naar buiten zet, en spoel ze af.

Witte vlieg lijkt erop, maar de witte vlieg bestaat uit kleine vliegjes die opvliegen. Een witte poederlaag die je kunt wegvegen is meeldauw. Op coniferen komt witte wol van een andere luis, en dan vraag je het het best aan een kweker. Lopen er veel mieren over de plant, dan wijst dat vaak op luizen met honingdauw.

Zo voorkom je dat wolluis terugkomt

Wolluis houdt van warme, droge lucht en van planten die veel stikstof krijgen, want zacht, snel gegroeid blad is aantrekkelijk. Geef planten dus niet te veel mest. Zet planten die binnen overwinteren op een koele, lichte plek en controleer ze elke twee weken. Houd nieuwe planten een week apart voordat je ze bij de rest zet, zodat een aantasting beperkt blijft tot één plant.

Bij een terugkerende aantasting helpt het om de bladoksels schoon te houden en dood blad weg te halen, omdat de dieren zich daar verstoppen. Spoel planten in de zomer regelmatig af. Kijk ook onderaan de potrand, want daar overwinteren ze soms. Een droge, warme kas of vensterbank is voor wolluis en spint allebei een prettige plek.

Uit de praktijk

Witte korrels aan de voet van een potplant

Op een plant stonden opeens witte korrels. De luizen zaten tussen dood en nieuw blad aan de basis, waar je ze niet goed ziet en waar een spuit slecht bij komt. Een middel hielp maar beperkt. Wat wel hielp, was het dode blad weghalen, de basis schoonvegen en een paar weken lang elke week de oksels nakijken.

Wolluis sprong van tomaat naar jade en mandarijn

Sinds de winter verschenen telkens witte luisjes op andere planten die binnen stonden, eerst op een tomaat en daarna op een jade en een mandarijn. Een harde waterstraal uit een plantenspuit sloeg ze er makkelijk af. De les is dat wolluis van plant naar plant loopt, dus dat je een besmette plant apart zet en alle planten in de buurt controleert.

Een jaar lang twee middelen en nog steeds wolluis

Een strelitzia met bijna een jaar wolluis bleef kwijnen na twee verschillende bestrijdingsmiddelen. Een kweker adviseerde de plant weg te gooien in een gesloten zak. Bij zo'n lange aantasting is dat eerlijker dan nog eens spuiten, want de dieren zitten diep tussen de bladstelen. Een nieuwe plant begint dan schoon.

Veelgemaakte fouten

Een keer spuiten en dan niets meer doen
De waslaag en de eitjes onder de pluis zorgen voor nieuwe luizen. Behandel drie tot vier weken lang, elke week.
Planten met wolluis tussen gezonde planten laten staan
De luis loopt over van blad naar blad. Zet de aangetaste plant apart en begin met schoonmaken.
Een middel gebruiken zonder toelating voor particulieren
Alleen middelen met een toelating voor particulieren zijn toegestaan. Azijn en zout zijn dat niet.

Wanneer je een vakman belt

Wolluis op een kleine plant is goed zelf te doen. Bij een grote boom, een kas vol planten of een aantasting die na twee maanden wekelijkse behandeling niet minder wordt, loont het om een kweker of hovenier te vragen.

Veelgestelde vragen

Wat is een wolluis?

Wolluis is een klein zuigend insect van ongeveer 3 tot 6 millimeter, bedekt met een witte, wasachtige pluis. Het zuigt sap uit bladeren en stengels en laat honingdauw achter waarop roetschimmel groeit. Het komt vooral voor op planten die binnen of in een kas overwinteren. De waslaag maakt hem lastig te bestrijden.

Hoe zeg je mealybugs in het Nederlands?

In het Nederlands heet dit insect wolluis, soms ook wollige luis. Het is niet hetzelfde als bladluis en niet hetzelfde als schildluis, al zuigen ze alle drie sap uit planten. Wolluis herken je aan de witte, wollige pluis die de dieren bedekt.

Kan ik wolluis bestrijden met afwasmiddel?

Dat is niet getest en niet zeker. Afwasmiddel is geen bestrijdingsmiddel, het kan bladeren beschadigen en de werking is niet vastgesteld. Veel tuiniers gebruiken zachte zeep als tuinierswijsheid, maar de waslaag blijft een probleem. Veeg de dieren liever weg en spoel de plant elke week af.

Hoe kan ik wolluis in mijn hortensia bestrijden?

Buiten komt wolluis op een hortensia weinig voor. Witte pluis is dan vaker bladluis, schildluis of meeldauw. Staat de hortensia in een pot en heeft hij binnen overwinterd, dan kan het toch wolluis zijn. Veeg de dieren weg, spoel de plant af en herhaal dat een paar weken lang, elke week.

Hoe kom ik van witte schimmel op mijn plant af?

Witte schimmel op blad is meestal meeldauw, een poederlaag die je kunt wegvegen. Haal aangetaste bladeren weg, geef geen water over het blad en zorg voor meer lucht tussen de planten, zodat het blad sneller droogt. Deze ziekte heet meeldauw.

Helpt een lieveheersbeestje tegen wolluis?

Dat is niet vastgesteld. Het gewone lieveheersbeestje staat bekend als bladluiseter, en met mieren op de plant werkt het sowieso slecht, want mieren beschermen de luizen voor hun honingdauw. Veeg de wolluis dus liever zelf weg en spoel de plant af.