Schildluis bestrijden: schrobben, herhalen en larven op tijd raken

Zo herken je schildluis en dopluis

Schildluizen zijn kleine zuigende insecten van enkele millimeters die op takken en bladnerven zitten onder een hard schild of dop. Dat schild beschermt de luis en de eitjes eronder, waardoor ze moeilijk te raken zijn. De jonge larven kruipen eerst rond en plakken zich daarna vast. Zo kan een plant die je schoon waande, toch opnieuw besmet raken.

Dopluis en schildluis worden in de praktijk door elkaar gebruikt. Een dopluis heeft een bolle dop en scheidt veel honingdauw af, waarop zwarte roetschimmel komt. Echte schildluizen hebben een plat schild en laten minder honingdauw achter. Voor de aanpak maakt dat nauwelijks uit.

Fijn spinsel met gele vlekjes wijst op spint, zilverwitte vlekjes met zwarte puntjes op trips. Een plakkerig blad met zwarte aanslag kan ook van gewone luis komen, zie bladluis bestrijden. Wit poeder is een schimmel, namelijk meeldauw.

Schildluis bestrijden begint met schrobben

De gangbare aanpak is mechanisch. Neem een emmer lauw water met een beetje natuurlijke zeep, een zachte borstel of tandenborstel en wattenstaafjes voor de lastige hoekjes. Schrob de takken, de bladeren aan beide kanten en de bladoksels. De zeep haalt ook de plakkerige honingdauw weg. Spoel de plant daarna goed af tot er geen zeep meer op zit.

Eén keer schrobben is niet genoeg, want onder de schilden zitten eitjes die later uitkomen. Herhaal het daarom na een week en nog eens na twee weken, en kijk met een loep of er kruipende larven zijn. De kwetsbaarste fase is de jonge larve voordat hij zich vastzet. Dat is vooral van mei tot juli, al verschilt het per soort. In een kas of verwarmde ruimte loopt de cyclus het hele jaar door.

Natuurlijke vijanden en middelen: wat werkt, wat niet?

Lieveheersbeestjes en sluipwespen eten schildluizen en kunnen een lichte aantasting terugdringen. Een plant die in de zomer buiten staat, heeft meer kans dat ze komen, en een tuin met ruimte voor nuttige dieren helpt daarbij. In de kas ontbreken ze meestal.

Voor gekochte middelen geldt: alleen wat voor particulieren is toegelaten, en dat controleer je in de Ctgb-databank en op het etiket. Organische sprays op basis van plantaardige olie verstikken de luizen, maar werken kort en je moet ze herhalen. Ze werken alleen op wat je raakt. Een plant in een emmer water zetten of met sterke drank besproeien helpt niet aantoonbaar en kan het blad beschadigen.

Schildluis op laurier, heesters en fruit in de kas

Laurier in een pot is een bekende gastheer, en vooral een laurier op een winderige of tochtige plek ziet er snel zwak uit en krijgt eerder luis. Een beschut plekje met licht is dan de eerste stap. Staat de laurier als haag in de tuin en blijft hij kwakkelen, kijk dan bij planten voor een haag of een andere soort beter past.

Bij een perzik of citrusboompje in de kas komt schildluis vaak samen met wolluis voor. In een kas regent het niet, dus de larven blijven langer op de plant. Overwinter zulke planten liever koel en licht, want warm en droog bevordert de luizen. Takken met veel schilden knip je weg en doe je in een gesloten zak.

Zo voorkom je schildluis, en wanneer geef je een plant op?

Kijk bij elke nieuwe plant eerst naar tak en bladnerven voordat hij tussen andere planten komt. Controleer in mei en juni de jonge twijgen en de onderkant van het blad, omdat de larven dan rondlopen. Te veel stikstof geeft zachte scheuten waar luizen graag op zitten, dus bemest met mate. Een plant die in de winter koel en licht staat, heeft minder last dan een plant in een warme kamer.

De bestrijding van schildluis lukt niet altijd. Een plant waarop elke tak vol bultjes zit, krijg je met schrobben zelden schoon. Snoei dan zo ver terug als de plant verdraagt, of vervang hem, want een besmette plant steekt andere planten aan. Gooi snoeisel niet op de composthoop maar in een gesloten zak bij het restafval, en houd na een besmetting nog een heel seizoen een oogje op de plant.