Buxusmot bestrijden: eerst rupsen plukken, spuiten als noodgreep

Door Redactie Tuinideetje Gecontroleerd op 4 november 2026 7 minuten lezen

Bestrijd de buxusmot vanaf april, zodra de rupsen boven ongeveer 10 graden actief worden: pluk rupsen en spinsels met de hand en knip zwaar aangetaste takken weg. Aaltjes werken vanaf 6 graden, en spuiten raakt alleen jonge rupsen en moet na ongeveer 12 dagen opnieuw. Komt de plaag elk jaar terug, dan is een andere haagplant soms verstandiger, net als bij veel andere plaaginsecten in de tuin.

Buxushaag in een Nederlandse tuin met bruine, kale plekken en wit spinsel waarin groene buxusrupsen zitten — De rupsen zitten eerst in het hart van de struik, daar begint de schade.

Wat je ziet aan de buxus en wat erachter zit

Bruine plekken in een buxus hebben meer oorzaken dan alleen de mot. Kijk eerst in het hart van de struik, want daar zie je het verschil. Een wit poederlaagje is geen mot maar meeldauw.

Wat je ziet	Waarschijnlijke oorzaak	Wat je doet
Kale plekken, bladeren half opgevreten, wit spinsel en groene rupsen met een zwarte kop	buxusmot, vooral de rupsen	Rupsen en spinsels verwijderen, daarna aaltjes of een spuitbeurt overwegen
Bruine bladeren met fijne draden tussen de takken, geen rupsen te vinden	rupsen zijn al verpopt of weg, de schade blijft zichtbaar	Zoek naar poppen in het spinsel, knip aangetaste takken weg
Bladeren aan de binnenkant bruin en kaal, buitenkant nog groen	eerste fase van een aantasting die je van buiten niet ziet	Duw de takken open en controleer de binnenkant
Hele struik bruin zonder draden of rupsen	droogte, wateroverlast of een schimmelziekte	Kijk of de grond nat of kurkdroog is voordat je iets bestrijdt
Wit poederig laagje op het blad	een schimmel, geen mot	geen rupsen bestrijden, maar de schimmel aanpakken

Zo ziet een aantasting eruit en waar je kijkt

De rups is fel groen met een zwarte kop en zwarte stippen en wordt ongeveer 4 centimeter lang. Hij eet de bladeren van binnenuit op en weeft een wit spinsel tussen de takken, waarin hij zich later verpopt. Omdat de rupsen eerst in het hart van de struik zitten, zie je vaak pas bruine plekken als de plaag al een tijd bezig is.

Controleer daarom na de eerste snoei in het voorjaar vooral de zijkanten en onderkant van de haag. Een dichte buxus vraagt dat je de takken met je hand openduwt. Zie je op de plant fijne draadjes en bleke stipjes in plaats van rupsen, dan gaat het eerder om spint, en dan is de aanpak anders.

Wanneer bestrijd je de buxusmot?

Het tijdstip bepaalt of je iets bereikt. Boven ongeveer 10 graden worden de rupsen in het voorjaar actief, dus vanaf april begin je met controleren. Er komen meerdere generaties per jaar, waardoor je de hele zomer om de paar weken moet blijven kijken: motten uit de omgeving vliegen steeds opnieuw in.

Het is daarom geen eenmalige klus. Wie eind mei een schone haag ziet en denkt dat hij klaar is, ziet in augustus vaak weer rupsen, omdat de motten intussen nieuwe eitjes hebben gelegd.

Wanneer je wat ziet en doet bij de buxusmot
Periode	Wat er gebeurt	Wat je doet
April	rupsen worden actief boven circa 10 graden	haag openduwen en controleren, rupsen plukken
Eind mei tot juni	jonge motten verschijnen en leggen eitjes	controleren en spinsels uitknippen
Juli en augustus	een nieuwe generatie rupsen groeit uit	elke 2 tot 3 weken kijken, eventueel aaltjes of een spuitbeurt
September	weer motten	de haag blijven controleren
Tot oktober	de rupsen eten door	aangetaste takken weghalen, afval in een gesloten zak

In een warm voorjaar begint het eerder.

Met de hand bestrijden: plukken, schudden en terugknippen

Bij een lichte aantasting is werken met de hand de eerlijkste aanpak. Pluk grote rupsen en poppen weg, schud de struik boven een doek of emmer en knip de spinsels uit. Zwaar aangetaste struiken knip je zo laag mogelijk af, want een buxus loopt vaak opnieuw uit vanuit het oude hout. Doe dit op een droge dag en bewaar de gezonde groene toppen, want die dragen het herstel.

Doe het afval in een gesloten zak voor het restafval en niet in het gft, anders overleven rupsen en poppen op de composthoop. Een tuin met ruimte voor vogels en een egel houdt veel insecten in toom, maar tegen de buxusmot is dat zelden genoeg.

Biologisch bestrijden met aaltjes en lavameel

Aaltjes zijn microscopische wormpjes die de rupsen parasiteren. Ze werken vanaf een temperatuur van 6 graden en worden met water over de plant verspreid, zodat ze ook de binnenkant van de struik bereiken. Dat is de gangbare vorm van biologische bestrijding. Tegen de larven van de taxuskever gebruik je andere aaltjes, dus lees op het etiket tegen welke plaag ze zijn bedoeld.

Lavameel, fijn vermalen gesteente, werkt vooral voorkomend en moet na regen opnieuw worden aangebracht. Een feromoonval lokt de mannetjes en laat zien wanneer de motten vliegen. Zie hem als waarschuwing en niet als bestrijding, want de plaag los je er niet mee op.

Wanneer is spuiten tegen buxusmot zinvol?

Middelen voor particulieren zijn gebaseerd op pyrethrinen en werken alleen op jonge rupsen. Eitjes, poppen en grotere rupsen overleven een bespuiting vaak. Daar komt bij dat deze middelen ook nuttige insecten doden en gevaarlijk zijn voor bijen. Wie breed spuit, neemt ook de lieveheersbeestjes mee die elders in de tuin bladluis opruimen.

Kies je toch voor spuiten, gebruik dan alleen een middel dat voor particulieren is toegelaten en controleer dat in de Ctgb-databank. Spuit in de vroege avond, ook diep in de plant, en herhaal een of twee keer na ongeveer 12 dagen. Gebruik nooit middelen die voor professionals zijn bedoeld. Afwasmiddel, azijn en zout zijn geen toegelaten bestrijding.

Herstellen of vervangen: wanneer geef je de buxus op?

Helemaal weg gaat de buxusmot niet meer, want de vlinder komt uit de omgeving en blijft komen. Je kunt de plaag wel klein houden door in april te beginnen en daarna elke twee tot drie weken een ronde te lopen. Een luchtige haag die regelmatig wordt bijgeknipt, is makkelijker te controleren dan een dichte, oude struik. Een afgevreten buxus herstelt zich meestal, mits de rupsen weg zijn en de jonge toppen heel blijven.

Moet je bij elke generatie plukken of spuiten, dan is dat veel werk. Dan kun je de buxus beter vervangen door een andere haagplant. Geschikte soorten vind je in het overzicht van planten voor een haag.

Uit de praktijk

Een haag van bijna honderd meter, deels weer uitgelopen

In een grote tuin was een buxushaag van bijna honderd meter aangetast. Op sommige plekken liepen de struiken al weer uit, en de eigenaar twijfelde tussen ruimen en spuiten. De rupsen werden dagenlang met de hand verwijderd, waarna de jonge toppen zich ontwikkelden. Bij zware aantasting is verwijderen een reële keuze, bij een lichte aantasting kan de plant herstellen.

Veertien struiken die weer vol rupsen zaten

Veertien grote buxussen waren mooi hersteld, maar zaten twee weken later opnieuw vol rupsen. De motten leggen de hele zomer eitjes, dus een herstelde haag is niet veilig. Wie spuit, moet de rups raken en komt daarom twee keer per jaar of vaker aan de beurt. Dat is voor veel tuinders reden om te kiezen voor een andere haagplant.

Veelgemaakte fouten

Een keer spuiten en dan denken dat het klaar is
Een bespuiting raakt alleen de rupsen die op dat moment in de plant zitten. Eitjes en poppen blijven over en geven twee weken later een nieuwe golf.
Alleen de buitenkant van de haag bekijken
De rupsen zitten eerst in het hart van de struik. Duw de takken open voordat je beslist of er iets aan de hand is.
Aangetaste takken in het gft gooien
In de groene container overleven poppen en rupsen. Gebruik een afgesloten zak in het restafval.
Met huismiddelen als azijn of zout spuiten
Die zijn niet toegelaten tegen plagen, hun werking staat niet vast en ze beschadigen de bodem en de plant.

Wanneer je een vakman belt

Een kleine haag is goed zelf te doen. Bij een lange haag of een aantasting die elk jaar terugkeert, kan een hovenier het werk overnemen of de haag vervangen. Vraag dan wel hoe hij bestrijdt, want veel middelen zijn voor particulieren niet toegelaten.

Veelgestelde vragen

Hoe kan ik buxusrupsen bestrijden?

Begin in april met controleren en pluk rupsen en spinsels met de hand. Schud de struik boven een doek, knip aangetaste takken weg en doe alles in een gesloten zak. Aaltjes helpen vanaf 6 graden, en spuiten raakt alleen jonge rupsen. Herhaal de controle de hele zomer, want er komen nieuwe motten aan.

Wat zijn oma's tips om rupsen te bestrijden?

Plukken en schudden is de oudste en nog altijd de beste tip. Huismiddelen als azijn, zout en chloor mogen niet tegen plagen worden ingezet, en voor afwasmiddel is geen werking aangetoond. Vertrouw op handwerk en aaltjes.

Wanneer begint de buxusmot en hoe lang duurt het seizoen?

Boven ongeveer 10 graden worden de rupsen in het voorjaar actief, dus meestal vanaf eind maart of april. Er volgen meerdere generaties, in augustus is de volgende generatie rupsen volgroeid, en tot oktober blijven ze eten. Controleer daarom van april tot en met september elke twee tot drie weken.

Is biologische bestrijding van de buxusmot mogelijk?

Ja. Aaltjes parasiteren de rupsen en werken vanaf 6 graden, en lavameel werkt voorkomend, al moet je het na regen herhalen. Handwerk blijft de basis. Een bacterie tegen rupsen is er alleen voor professionals, en een feromoonval geeft alleen een seintje wanneer de motten vliegen.

Kan een buxus herstellen na de buxusmot?

Meestal wel, als de rupsen weg zijn en de jonge toppen heel blijven. Knip zwaar aangetaste struiken zo laag mogelijk af en laat ze opnieuw uitlopen. Houd er rekening mee dat de mot terugkomt, want hij vliegt aan uit de omgeving, en controleer de binnenkant van de struik.

Welke haag kan ik planten in plaats van buxus?

Een overzicht van haagplanten die als vervanger in aanmerking komen, vind je in planten voor een haag. Kies een soort die bij je grond en de hoeveelheid zon past en die niet door dezelfde mot wordt aangevreten. Verwijder de oude buxus en de wortels voordat je opnieuw plant.