Winterpostelein zaai je in het najaar, wilde postelein komt vanzelf

Winterpostelein en wilde postelein zijn twee verschillende planten

Onder de naam postelein gaan twee planten die weinig met elkaar te maken hebben. Winterpostelein (Claytonia perfoliata) heeft ronde, zachte blaadjes op lange stelen en kleine witte bloemetjes die midden uit het blad komen. Hij groeit in het koude seizoen. Wilde of zomerpostelein (Portulaca oleracea) is vlezig, kruipt over de grond, heeft rode stelen en dikke blaadjes en komt pas op als het warm wordt.

Ook hun rol in de tuin verschilt. Winterpostelein zaai je bewust voor de koude maanden, wilde postelein is meestal een gast die uit zichzelf komt. Geen van beide is familie van de kool, dus je zet ze zonder zorgen op een plek waar kool of andere bladgroenten stonden. Wie zaad koopt, let daarom op de naam op het zakje: winterpostelein is ook bekend als Claytonia, zomerpostelein is de gekweekte vorm van de wilde plant.

Wanneer zaai en oogst je winterpostelein?

Winterpostelein zaai je vanaf eind augustus tot in oktober, direct op de plek, op losse en niet te natte grond. De zaadjes zijn klein, dus strooi ze dun uit en druk ze licht aan. Hij kiemt ook als het koel is, en onder glas of een net kun je tot ver in de herfst blijven zaaien. Op de zaaikalender voor groenten zie je wat er in dezelfde periode nog bij kan.

Knip de blaadjes met steel zodra ze groot genoeg zijn en laat het hart staan, dan groeien er nieuwe bladeren aan. Zo oogst je dezelfde plantjes maandenlang. Een bed dat na een paar maanden nog goed staat, hoef je dus niet te ruimen. Pas als er bloemstengels komen of het blad taai wordt, is het tijd om op te ruimen.

Helpt een koude bak of net bij winterpostelein?

Winterpostelein overleeft de meeste winters ook zonder bescherming, maar in een koude bak groeit hij sneller en blijft het blad schoner, omdat regen geen grond meer op de bladeren spat. Zet de bak in de zon en lucht hem op milde dagen, anders gaan de plantjes schimmelen. Vogels vinden de zachte blaadjes lekker, dus leg er een net of vliesdoek overheen. Dat vliesdoek helpt ook bij strenge vorst.

De grond mag vochtig zijn, maar niet nat. Te veel water is de grootste fout, want dan gaan de plantjes rotten. Postelein groeit op de meeste goed doorlatende gronden, ook op wat zure zandgrond, en heeft nauwelijks bemesting nodig. Te veel stikstof geeft vooral veel blad met weinig smaak. Een zonnige tot lichte plek is genoeg, en onder een bak of net hoef je de planten bijna niet bij te sturen.

Mag je wilde postelein eten en hoe herken je hem?

Wilde postelein wordt in veel landen als groente gegeten, rauw in een salade of kort geslonken in de pan. Het blad en de jonge, dunne stelen smaken licht zurig en zout, en knapperig. De dikke rode stelen worden met de tijd taai, dus oogst jong. Winterpostelein is milder, een beetje zoet en nootachtig, en blijft ook bij het koken zacht. Het blad is erg sappig, dus laat het goed uitlekken en voeg het pas aan het eind toe aan warme gerechten.

Eet alleen wat je zeker herkent. Er bestaan kruipende planten uit de wolfsmelkfamilie die op wilde postelein lijken. Die hebben een witte, melkachtige sap en zijn niet bedoeld om te eten. Postelein heeft helder sap. Twijfel je, laat de plant dan staan. Geoogste postelein blijft ongewassen in een doek in de koelkast meestal een paar dagen goed. Geoogste postelein bewaar je zoals je dat met andere groenten doet, volgens oogsten en bewaren.

Hoe raak je postelein kwijt als je hem als onkruid ziet?

Pak postelein aan voordat hij zaad zet. Zaadonkruid trek je het best net na de bloei, voor de zaadvorming. Bij wilde postelein telt dat extra: de zaaddoosjes zijn groen en moeilijk te zien, en elke plant maakt er veel. Een geschoffelde plant schiet gemakkelijk een nieuwe penwortel, en een plant die op zijn kop op de grond ligt, blijft lang leven.

Leg uitgetrokken planten daarom niet op vochtige grond. Laat ze in de zon op een verharde plek drogen of gooi ze bij het groenafval. Een laag compost of schors remt het aantal zaailingen en een dichte beplanting laat weinig kale grond over. Winterpostelein is bovengronds makkelijker weg te halen dan wilde postelein.

Je hoeft er geen oorlog van te maken. Wie een hoek of tegelpad vrijhoudt voor wilde postelein en de rest van de moestuin schoffelt zolang de plantjes klein zijn, heeft een gratis bladgroente en houdt de rest schoon. Oogst jong en haal de rest weg voordat de doosjes rijpen.

Waar past postelein in het bed?

Winterpostelein zaai je goed na het oogsten van paksoi, spinazie of rucola, zodat het bed in de winter niet kaal ligt. Omdat postelein geen kool is, speelt de vruchtwisseling van kool hier geen rol. Hoe je een heel bed indeelt, reken je uit met de rekenhulp voor combinatieteelt en vruchtwisseling.

Let vooral op slakken: jonge plantjes zijn favoriet, en hoe je ze zonder zout of gif bestrijdt, lees je in een eigen gids. Tussen andere gewassen blijft postelein laag en neemt hij weinig licht weg, waardoor je hem ook onder hogere gewassen of langs de rand van een bed kunt laten groeien. Zo gebruik je plekken die anders open blijven liggen en onkruid aantrekken. Hij deelt het bed prima met snijbiet.

Wat doe je met postelein in het voorjaar?

Als de dagen langer worden, gaat winterpostelein bloeien. Dat is het sein om de laatste planten te oogsten, want het blad wordt grover en de plant stopt met nieuwe bladeren maken. Ruim je het bed op, haal dan alle planten weg voordat de zaaddoosjes rijpen, anders staat het er volgend najaar vanzelf weer. Wil je dat juist, laat dan een paar planten staan om uit te zaaien.

Daarna kun je de plek voor iets anders gebruiken. Je maakt de grond los, en zaait of plant er de gewassen die in het voorjaar en de zomer aan de beurt zijn. Wilde postelein komt pas veel later, zodra de grond warm wordt, en je kunt hem dan jong blijven wegplukken tussen de rijen.