Pelargonium: de balkongeranium die zon wil en geen vorst verdraagt

Wat is het verschil tussen geranium en pelargonium?

In de winkel heet bijna alles geranium, maar het zijn twee verschillende geslachten. De pelargonium komt uit Zuid-Afrika, is niet winterhard en heeft bloemen die niet symmetrisch zijn: twee bovenste bloemblaadjes wijken af van de drie onderste. De echte geranium is de ooievaarsbek, een winterharde vaste plant met regelmatige bloemen. Wat op het balkon staat, is dus vrijwel altijd een pelargonium.

Een geranium die wel buiten blijft, is een van de geraniums die de winter buiten overleven. Een pelargonium haalt dat niet: bij lichte nachtvorst worden de bladeren zwart en bij strenge vorst sterft de plant. Kijk naar de bloem om het verschil te zien. Zie je twee grotere bloemblaadjes boven en drie kleinere onder, dan is het een pelargonium.

Pelargonium-soorten: zonale, peltatum en de geurende groep

De groepen die je het meest ziet, verschillen in groeivorm en gebruik. De zonale pelargonium (Pelargonium zonale) is staand en compact, met bol blad en vaak een bruine band in het blad. De peltatum (Pelargonium peltatum) hangt, met glanzend blad dat op klimop lijkt. De geurende pelargoniums, zoals Pelargonium graveolens, hebben blad dat naar roos, citroen of munt ruikt. De edelpelargoniums (grandiflorum) hebben grote, rijke bloemen die eerder in het seizoen komen.

Het etiket vermeldt bijna altijd de groeivorm. Zonale pelargoniums zijn de makkelijkste voor een eerste bak, omdat ze veel kunnen hebben en snel herstellen na een droge week. De geurende groep bloeit bescheidener en heeft het blad als troef. Zo kun je de mooiste kiezen voor je plek.

Kunnen pelargoniums tegen zon, en welke kleuren bestaan er?

Een pelargonium wil zon, liefst een groot deel van de dag. Staat hij in de schaduw, dan rekt hij uit en bloeit hij nauwelijks. Droogte verdraagt hij beter dan wateroverlast, mits er in een bak gaten zitten. Langdurige regen op de bloemen vinden de meeste pelargoniums niet fijn, dus een plek onder een afdak of tegen de gevel is vaak beter dan midden in de tuin.

De kleuren lopen van rood, roze, zalm en wit tot paars en gestreept. Echt blauw bestaat niet. Voor een rijke bak kies je één kleur in verschillende tinten, of je mengt rood met wit. Hangende vormen staan mooi naast petunia en andere perkplanten.

Zo verzorg je een pelargonium door de zomer

Geef een pelargonium goed doorlatende potgrond en laat de bovenste laag opdrogen voor je water geeft. Water aan de voet en niet over de bloemen. Geef in het groeiseizoen om de week tot twee weken voeding, want een bak raakt snel uitgeput. Vanaf augustus gebruik je alleen voeding met weinig stikstof, en vanaf september geef je niets meer, zodat de plant kan afrijpen voor de winter.

Knip verlepte bloemtrossen weg met een stukje steel en haal geel blad direct af. Dat voorkomt rot en houdt de plant aan de gang. Worden de onderste bladeren aan de basis geel, dan is dat geen probleem. Wordt de plant in de zomer te lang, dan mag je hem rustig een stuk inkorten.

Pelargonium overwinteren: koel, licht en vorstvrij

Een pelargonium overwinteren doe je op een vorstvrije plek, liefst tussen 5 en 12 graden, zoals de meeste kuipplanten. Haal de planten zo laat mogelijk naar binnen en laat een natte kluit eerst onder een afdak drogen, tegen wortelrot. Geef in de winter heel weinig water, net genoeg dat de kluit niet uitdroogt. Een licht raam in een koele gang, een serre zonder vorst of een kelder met daglicht werkt goed. Een ruimte die iets te warm is, schaadt minder dan een ruimte die te koud is.

Wie ook dahlia's of andere knollen bewaart, kan die in dezelfde ruimte kwijt: lees dahlia's overwinteren. Een oude plant die goed overwintert, kun je in november rondom flink inkorten, zodat hij in het voorjaar weer vol uitloopt. Staan er nieuwe knoppen aan, knijp ze dan uit om de plant rust te geven.

Pelargonium stekken: wanneer en hoe?

Stekken lukt het best in augustus en september, maar kan ook in het voorjaar of in een lichte kamer in de winter. Knip een jonge, niet-bloeiende top van ongeveer 8 tot 10 centimeter vlak onder een bladknoop af, haal de onderste bladeren weg en laat de snede een uur aan de lucht opdrogen. Zet de stek in zaai- en stekgrond en houd die licht vochtig. Leg er geen plastic over, want pelargoniums rotten snel.

Na enkele weken zijn er wortels. Geurende soorten stekken soms lastiger dan zonale pelargoniums, dus neem er een paar extra. Een stek van augustus bloeit vaak al het volgende voorjaar en neemt minder ruimte in dan de moederplant. Zet jonge planten pas buiten na half mei.

Welke pelargonium past bij jouw plek?

De keuze hangt af van plek, ruimte en wat je met de plant wilt. Geurende soorten zet je naast de deur, hangende soorten in een hangmand of op de rand van een bak, en edelpelargoniums op een beschutte plek die in de winter koel genoeg is. Hoeveel planten er in een bak of vak passen, reken je uit met de rekenhulp voor planten per vierkante meter. Een te volle bak geeft schimmel en weinig bloemen, dus houd de afstand van het etiket aan.

Geurende pelargoniums: kies ze om het blad

Het blad van Pelargonium graveolens geeft bij aanraken een sterke geur. Daarom staan geurende pelargoniums vaak in een pot naast de deur of op het terras, waar je er even langs strijkt. De bloemen zijn bescheiden, dus kies dit type vooral om het blad. Over een gezondheidswerking kan een tuingids niets zeggen.

Zet de pot in de zon op een beschutte plek en gebruik potgrond met een gat in de bodem. Water pas als de bovenkant droog is. Knijp lange scheuten af voor een bossige plant, en houd er rekening mee dat ook deze soort in de winter vorstvrij moet staan.

Een plant die de winter buiten overleeft, is een van de winterharde planten in pot.