Begonia buiten: zon of halfschaduw, knollen droog overwinteren

Welke begonia's kun je buiten zetten?

Bij begonia's denken veel mensen aan een kamerplant, maar buiten gebruik je vooral drie soorten. De knolbegonia heeft grote, vaak gevulde bloemen en groeit uit een knol die je in het voorjaar laat uitlopen. De bloembegonia (Begonia semperflorens) is een lage, compacte plant van ongeveer 15 tot 30 centimeter met groen of bronsrood blad en kleine bloemetjes, die de hele zomer doorbloeit. De hangbegonia heeft overhangende takken en past in een hangmand; de Waterfalls-groep is een bekend voorbeeld. Je vindt begonia's in rood, roze, oranje, geel en wit.

Begonia grandis is een vaste plant met roze bloemen laat in de zomer en blad met een rode onderkant, voor een schaduwrijke border. Bladbegonia's zoals Begonia rex zijn kamerplanten en kunnen niet tegen vorst. De winterhardheid hangt dus sterk af van de soort, en bij twijfel behandel je een begonia als eenjarige.

Waar staat een begonia het best?

Een begonia staat buiten prima in zon of halfschaduw. In de volle middagzon verbrandt het blad bij droogte, in diepe schaduw bloeit hij minder. Een bloembegonia met groen blad doet het ook in lichte schaduw redelijk, maar voor de bloei heeft hij licht nodig. Zoek een beschutte plek, want de bladeren en stengels van knolbegonia's breken makkelijk bij harde wind.

Gebruik humusrijke, doorlatende grond of een pot met gaten. Hoeveel planten er in een bak of op een vierkante meter passen, reken je uit met planten per vierkante meter. Welke soorten het in een pot goed doen, lees je in het overzicht van planten die buiten een pot groeien.

Wanneer plant en voed je een begonia?

Begonia's zijn niet winterhard, dus ze gaan pas naar buiten als er geen vorst meer komt, in de praktijk na half mei. Knollen start je zelf in maart of april binnen, in een pot met lichte potgrond met de holle kant omhoog. Zodra er bladeren zijn, zet je de pot op een lichte plek, en voor het naar buiten gaat laat je de plant een week of twee wennen.

Geef planten in een pot elke twee weken voeding met veel kalium, te beginnen vier tot zes weken na het laatste verpotten en door tot september. Veel stikstof geeft veel blad en weinig bloemen. Geef water als de bovenste centimeters droog aanvoelen en laat de pot nooit in water staan, want dan rot de knol.

Is een begonia winterhard, en hoe overwinter je hem?

Als tuinplant is een begonia bijna altijd eenjarig, omdat vorst de bovengrondse delen doodt. Winterhard is hij niet, op de Begonia grandis na. Knolbegonia's gaan toch jaren mee doordat de knol de winter binnen overleeft. In winkels heten ze vaak begoniabollen, maar het zijn knollen.

Voor het overwinteren bestaan twee scholen. De traditionele manier is de knollen voor de eerste vorst te rooien, te laten drogen en droog te bewaren in licht vochtig zand of potgrond, vorstvrij en bij voorkeur rond 7 graden. De andere is de knol in de pot te laten zitten: geef in het najaar geen water meer, laat het blad afsterven en zet de pot droog binnen. In het voorjaar geef je weer water zodra de plant uitloopt. Wie dit doet, merkt dat rooien steeds kleinere knollen gaf.

Welke je kiest, hangt van je ruimte af. Een pot in een vorstvrije schuur, garage of kelder is het eenvoudigst, en een bewaarbak met zand vraagt af en toe controle op schimmel. Bij beide geldt: vorstvrij en droog. Een plant in de volle grond overleeft de eerste nachtvorst niet, dus rooi de knol daar op tijd. Net als een dahlia wil een begonia in de winter met rust worden gelaten.

Hoe vermeerder je een begonia?

Een knolbegonia deel je in het voorjaar met een scherp mes, zodat elk deel minstens één oog heeft. Je kunt ook stekken nemen van jonge scheuten. Van bloembegonia's en hangbegonia's neem je in de zomer topstekken van zo'n 8 tot 10 centimeter. Haal de onderste bladeren weg en zet ze in vochtige potgrond op een lichte, warme plek zonder volle zon. Na enkele weken zitten er wortels aan. Zaaien kan ook, maar het zaad is stofklein en de planten groeien langzaam.

Wil je zaailingen, begin dan vroeg binnen. De basis van het zaaien staat in de zaaigids. Voor een begonia komt het verder neer op licht, een droge winter en een ruime pot, dan houd je knollen jarenlang.

Wat doe je met uitgebloeide bloemen, en wat gaat er mis?

Haal uitgebloeide bloemen en verwelkt blad weg, zodat de plant energie in nieuwe knoppen steekt. Eén of twee keer per week, bij het water geven, is genoeg. Een bloembegonia ruimt zich grotendeels zelf op, bij knolbegonia's pluk je dode bloemen met de hand weg. Aan het eind van de zomer laat je de plant afsterven. Bij een knolbegonia wacht je tot het blad vergeelt en rooi je dan, of zet je de pot droog.

De meeste problemen komen van te veel water of te weinig licht: slap blad, rotte stengels en weinig bloemen. Gele bladeren onderaan wijzen op te natte grond. Verwijder schimmelplekken of witte wollige plekken meteen en geef voortaan 's ochtends water.

Wat moet je weten als er kinderen in de tuin spelen?

Een begonia is niet bedoeld om te eten, en dat geldt vooral voor de knollen. Houd de plant daarom buiten bereik van kleine kinderen die alles in hun mond stoppen. Aanraken is geen probleem, en ook de bloemen en het blad hoef je niet weg te halen zolang de kinderen weten dat ze niets van de plant eten. Zet een pot met knolbegonia's wel op een plek waar peuters er niet bij kunnen en ruim afgevallen bloemen en blad op. Heeft iemand er toch van gegeten en voelt hij zich niet goed, neem dan contact op met de huisarts.

Heb je kleine kinderen en zoek je een andere zomerbloeier, kijk dan bij petunia, fuchsia of cosmea. Het blijft verstandig om geen enkele siertuinplant te eten.

Is een begonia giftig

Begonia's bevatten oxalaten en zijn giftig bij inname, vooral de knollen. Dat is een reden om de plant buiten bereik te houden van kleine kinderen die planten in de mond stoppen. Bij inslikken of klachten neem je contact op met je huisarts. Voor aanraken is er geen reden tot zorg.

Kies je liever een andere zomerbloeier voor een tuin met kleine kinderen, kijk dan bij petunia, fuchsia of cosmea. Het blijft verstandig om geen enkele siertuinplant te eten zonder zeker te weten dat dat kan.