Perkplanten: meestal eenjarig, buiten na half mei

Wat zijn perkplanten en welke zijn eenjarig?

Perkplanten zijn planten die je in een perk, bak of rand zet voor kleur in de zomer. Het zijn meestal eenjarigen: ze groeien, bloeien en sterven af bij de eerste vorst. Denk aan petunia, afrikaantje, zinnia, begonia en verbena. Een perkplant is dus geen aparte soort maar een manier van gebruiken, en sommige soorten staan ook gewoon in de border.

Een paar soorten zijn eigenlijk meerjarig, maar niet winterhard. De pelargonium is zo'n plant: in bak en perk gebruik je hem als perkplant, maar je kunt hem bewaren. De hoogte bepaalt waar een plant komt te staan, laag voor in de rand en hoog erachter.

Welke perkplanten zijn meerjarig en winterhard?

Winterharde zomerbloeiers zijn bijna altijd vaste planten. Een ooievaarsbek of een salvia komt elk jaar terug, ook als je hem in dezelfde border zet als je perkplanten. Tere meerjarigen kunnen niet buiten blijven, maar je kunt ze wel bewaren: pelargonium, fuchsia, knolbegonia en dahlia.

Een tere fuchsia haal je voor de vorst binnen en bewaar je vorstvrij, bij een nachtminimum van ongeveer 4 graden. Een fuchsia die winterhard is, overleeft de winter buiten, maar dat geldt niet voor elke soort: zie fuchsia winterhard. Een knolbegonia rooi je voor de eerste vorst en bewaar je droog in licht vochtig zand of potgrond, vorstvrij en liefst rond 7 graden. Een dahlia behandel je net zo, zoals bij dahlia overwinteren staat. Van de geraniums overleeft alleen de ooievaarsbek de winter buiten, terwijl de bekende balkongeranium dat niet doet, wat je ziet bij geraniums winterhard.

Winterharde zomerbloeiers en winterviooltjes in je perk

Vaste zomerbloeiers combineer je goed met eenjarigen. De eenjarigen vullen de gaten terwijl de vaste planten groeien. Bloemen die zich uitzaaien, zoals de klaproos, komen vaak vanzelf terug zonder dat de plant zelf de winter overleeft.

Winterviooltjes zijn de uitzondering: je plant ze vanaf september, zodra de zomerbloeiers zijn uitgebloeid, en ze bloeien door herfst en winter tot in het voorjaar. Hoe eerder je ze plant, hoe langer ze bloeien. Bij vorst hangen de bloemen slap omlaag en boven nul richten ze zich weer op. Haal uitgebloeide bloemen regelmatig weg en geef alleen water als het niet vriest. In een pot is een gat in de bodem nodig; andere winterharde planten in pot blijven de hele winter staan.

Zo krijg je bloei van juni tot de eerste vorst

Afrikaantje en cosmea bloeien van juni tot oktober, zinnia tot ver in de herfst en petunia en verbena tot de eerste vorst. Ze blijven alleen doorbloeien als je verlepte bloemen wegknijpt, want zaadvorming kost de plant energie.

Een bloemrijke plant heeft zon, water en in een bak ook voeding nodig. In een perk met compost is extra voeding meestal niet nodig. Kies begonia voor halfschaduw. Zinnia en verbena willen juist een warme, beschutte plek in de volle zon op goed doorlatende grond, en een petunia staat het liefst beschut tegen regen en wind.

Een knolbegonia in een pot voed je elke twee weken met kalirijke voeding, vanaf vier tot zes weken na het laatste verpotten tot in september.

Witte, paarse en blauwe perkplanten

Elke kleur vind je wel in een perkplant. Wit zijn onder meer petunia, begonia, lobelia en zinnia. Paars kom je tegen bij petunia, verbena en cosmea, en blauw bij lobelia en sommige salvia's. Kijk bij het kopen naar de bloem en het ras op het label, want de tint verschilt per ras.

Eén kleur op een rij maakt een perk rustig, een mengsel maakt het speels. Groepjes van drie tot vijf dezelfde planten zien er rustiger uit dan losse planten die verspreid staan, vooral in een kleine tuin. Cosmea zet je met 5 tot 7 planten per vierkante meter, lage bloemen mogen dichter op elkaar.

Zo houd je perkplanten de hele zomer mooi

In een perk is water in droge periodes en het weghalen van verlepte bloemen genoeg. In een bak heb je meer werk, want de grond droogt sneller uit en de voeding spoelt weg. Geef daar elke twee weken voeding voor bloeiende planten en zorg dat de pot een gat heeft. Zinnia en cosmea houden niet van natte voeten.

Hoge planten als cosmea en hoge zinnia's waaien makkelijk om, dus zet er een paar twijgen of stokken bij. Raakt een plant in de loop van de zomer op, knip hem dan flink in. Veel soorten lopen opnieuw uit en bloeien tot in de herfst.

Wanneer plant je perkplanten en hoeveel heb je nodig?

Zet perkplanten pas na half mei buiten, als de kans op nachtvorst klein is. Sinds 1901 kwam er in De Bilt na 14 mei in slechts negen jaren nog nachtvorst voor. Zet je ze eerder, houd dan vliesdoek bij de hand. Planten uit de kas of het tuincentrum hebben vaak een week nodig om te wennen, dus zet ze eerst een paar dagen overdag buiten.

Hoeveel planten er in een perk passen, hangt van de soort af. Planten per vierkante meter rekent het voor je uit. Wie zelf zaait, begint in maart of april binnen; hoe dat gaat, lees je in de gids zaaien.

Wil je juist zelf zaaien, dan kweek je eenjarige planten vanaf maart op.