De geranium: ooievaarsbek voor de border, pelargonium voor de bak

Geranium en pelargonium: twee planten met één naam

In het dagelijks gebruik betekent geranium twee dingen. De balkonbloem met dikke trossen en vaak geurend blad is een pelargonium: die komt uit Zuid-Afrika en verdraagt geen vorst. De ooievaarsbek, wetenschappelijk Geranium, is een winterharde vaste plant met fijn verdeeld blad en losse bloemen. De geurgeranium (Pelargonium graveolens) en de rijk bloeiende hangende Oostenrijkers zijn dus ook pelargoniums.

Staat jouw plant in een bak en gaat hij 's winters naar binnen, dan heb je een pelargonium. Zijn verzorging en overwintering zijn die van de balkonplant pelargonium. De soorten die wel buiten blijven, horen bij geraniums die winterhard zijn.

Welke ooievaarsbek past waar?

Er bestaan honderden soorten en rassen, en het assortiment verandert voortdurend. Je kiest vooral op hoogte, bloeitijd en standplaats. Een zonnige border vraagt andere soorten dan een droge plek onder een boom. De tabel noemt een paar bekende keuzes. Het etiket van je ras geeft de maten voor jouw plant. Gaat het om een zonnige border, kies dan een langbloeier als Rozanne. Voor een droge plek onder een boom of een schaduwhoek zijn de rotsooievaarsbek en de knoopige ooievaarsbek beter geschikt. Plant je naast bollen of eenjarigen, let dan op de hoogte, zodat de ooievaarsbek niet over zijn buren heen groeit.

De geranium Rozanne: standplaats en bloeitijd

Rozanne bloeit lang, tot de eerste echte vorst. Hij staat het best in zon tot halfschaduw, op doorlatende grond die in de zomer niet uitdroogt. Hij kan flink breder worden dan hoog, dus geef hem ruimte.

Johnson's Blue bloeit eerder, in juni en juli, en geeft na terugknippen vaak nog een tweede bloei. Wil je de border de rest van het seizoen kleur geven, plant dan beide en vul aan met eenjarigen zoals lathyrus. Naast hyacinten werkt een ooievaarsbek ook goed: zijn bladgroen verbergt het vergelende bollenloof.

Wanneer plant je een ooievaarsbek, en hoe ver uit elkaar?

Plant een ooievaarsbek in het najaar of het vroege voorjaar, als de grond niet bevroren is. Een plant uit een pot kan het hele groeiseizoen, maar in een hete zomer heeft hij dan veel water nodig. Reken op ongeveer zeven planten per vierkante meter bij middelhoge soorten, en meer bij lage bodembedekkers.

Hoeveel planten je voor jouw vak nodig hebt, reken je uit met de rekenhulp voor planten per vierkante meter. Zet de plant op dezelfde diepte als in de pot en geef na het planten goed water. In het eerste jaar houd je de grond licht vochtig.

Verzorgen en snoeien

Een ooievaarsbek vraagt weinig. Knip hem na de eerste bloei, meestal in juli, terug tot ongeveer 5 tot 10 centimeter boven de grond. Er komt dan vers blad en bij veel soorten een tweede bloei. Gebruik een scherpe snoeischaar of een heggenschaar, en knip bij een grote pol alles in één keer af. Rozanne laat je met rust tot de vorst. In het vroege voorjaar ruim je dood blad en oude stengels op.

Bemesten is op gewone tuingrond niet nodig, een laagje compost in het voorjaar is genoeg. Te veel voeding geeft veel blad en weinig bloem. Meeldauw komt vooral voor op een droge plek met weinig lucht. Water dan in de ochtend en haal aangetast blad weg.

Is een ooievaarsbek een woekeraar, en welke blijft laag?

Dat hangt van de soort af. De rotsooievaarsbek verspreidt zich met bovengrondse wortelstokken en kan een groot oppervlak bedekken, dus plant hem alleen waar dat de bedoeling is. Rozanne breidt zich uit zonder te woekeren, maar kan een zwakkere buur overgroeien. Een lage plant vind je onder de knoopige ooievaarsbek en onder de lagere soorten als renardii.

Wilde geraniums, zoals de beemdooievaarsbek en het robertskruid, komen in Nederland van nature voor en zaaien zich uit. Ze passen in een natuurlijke tuin, maar niet altijd in een strakke border. Zelfzaaiers passen in een natuurlijke strook, zoals bij wilde bloemen zaaien.

Ooievaarsbek als bodembedekker en in de schaduw

Niet elke geranium wil in de zon. De knoopige ooievaarsbek (Geranium nodosum) groeit in de schaduw, wordt 30 tot 40 centimeter hoog en bloeit lang, van mei tot in november. Het blad sterft in de winter af. De rotsooievaarsbek (Geranium macrorrhizum) groeit zelfs op de droogste plekken in het wortelgebied van bomen, en juist niet goed in rijke grond.

Voor een lastige plek kies je dus een van deze twee. In de schaduw bloeien ze minder uitbundig dan in de zon, maar ze leveren de hele zomer blad. Een echt groenblijvende ooievaarsbek bestaat nauwelijks. In een pot of op het balkon gaat een ooievaarsbek ook goed, mits de pot groot genoeg is en de grond niet uitdroogt.

Geraniums overhouden in de winter

Overhouden geldt alleen voor de pelargonium en niet voor de ooievaarsbek, die gewoon buiten blijft. Haal de pelargonium voor de eerste nachtvorst uit de bak en zet hem vorstvrij, bij 5 tot 12 graden, met weinig water. Laat de natte kluit eerst onder een afdak drogen. Overwinteren en stekken nemen gaat zoals bij de balkonplant pelargonium. Planten die wel in een bak buiten kunnen blijven, kies je uit balkon en potten.

Gaat het om een paar planten, dan werkt een krat goed: pak ze dicht tegen elkaar op een donkere, vorstvrije plek en haal ze in maart weer naar boven. Heb je geen kelder, dan kan een koele gang voor een raam, al bloeien ze daar minder.