Pastinaak zaaien doe je van maart tot mei, direct op de plek
Zaai pastinaak van maart tot mei direct op de plek waar hij moet blijven, want de lange penwortel verdraagt verplanten slecht. Het zaad kiemt traag, soms pas na drie weken, en de wortel wordt pas laat dik. Oogsten kan van oktober tot december. Op zware klei maak je het bed eerst diep los of kies je een verhoogde bak, anders worden de wortels kort en knollig. Naast pastinaak passen wortels zaaien en de andere wortel- en knolgewassen in dezelfde rotatie.
De pastinaak in het kort
- Zaaitijd
- maart tot mei, direct op de plek
- Kiemtijd
- twee tot drie weken, soms langer
- Afstand
- ongeveer 10 tot 15 cm in de rij en 30 cm tussen de rijen
- Grond
- diep, los en niet te nat
- Oogst
- oktober tot december, ook later uit de grond
- Winterhard
- ja, hij kan in de grond blijven
- Familie
- schermbloemigen, net als wortel en peterselie
Wat voor groente is pastinaak?
Pastinaak (Pastinaca sativa) is een lange, crèmekleurige penwortel met een zoetige, kruidige smaak. Hij hoort bij de schermbloemigen, de familie van wortel, peterselie en knolselderij, en groeit ook zo: eerst een bos loof en pas veel later een dikke wortel. Wie hem voor het eerst zaait, is vaak ongeduldig, omdat de wortel tot ver in de zomer klein blijft.
Zie het als een langetermijnklus. Je zaait in het voorjaar, doet in de zomer weinig en oogst in het najaar. Dat past goed in een moestuin, want pastinaak staat gewoon door en laat de rest met rust.
Hoe zaai je pastinaak?
Zaai van maart tot en met mei direct op de plek waar hij moet blijven, zodra de grond kruimelig en niet meer koud is. Strooi de zaden in een ondiepe geul, dek ze met een dun laagje fijne aarde af en houd de grond vochtig. Pastinaak kiemt traag, soms pas na drie weken, en niet alle zaden komen op. Leg daarom twee of drie zaden bij elkaar en dun later uit tot de sterkste. Reken op ongeveer 10 tot 15 cm tussen de planten in de rij.
Voorzaaien binnen werkt matig, omdat de penwortel meteen de diepte in groeit en verplanten kwalijk neemt. Zaai liever meteen in de volle grond. Zaai een rijtje radijs ernaast, dan zie je waar de rij loopt en kun je wieden voordat de pastinaak boven is. Wat voor jouw regio kan, zie je in de zaaikalender voor groenten, en de basis van zaaien in de moestuin geldt ook hier.
Waarom kiemt oud pastinaakzaad slecht?
Pastinaakzaad is maar kort goed. Koop elk jaar vers zaad en gebruik wat overblijft hooguit nog één keer. Zaad dat al jaren in een la ligt, levert vaak weinig of niets op, hoe ver de datum op het zakje ook in de toekomst ligt.
Wil je zeker weten of het zaad nog werkt, test het dan eerst. Leg een paar zaden op vochtig keukenpapier in een afgesloten bakje op een warme plek en kijk na twee weken hoeveel er kiemen. Komt minder dan de helft op, zaai dan dikker of koop vers.
Welke grond wil pastinaak, ook als je op klei zit?
De wortel groeit recht omlaag en houdt van een diepe, losse en niet te natte grond. Op lichte zandgrond met wat compost is dat geen probleem. Op zware klei lopen de wortels vast en worden ze kort, dik en knollig. De smaak lijdt daar niet onder, maar het is niet wat je wilt. Een boorgat dat je met losse grond vult helpt maar beperkt, want de klei drukt het bij de eerste buien weer dicht.
Duurzamer is een diepe verhoogde bak of kuip met afwateringsgaten, gevuld met goede grond en compost. Verbeter de grond liefst in het najaar, dan zet de winter de kluiten voor je uiteen. Een goede mix maak je met potgrond en tuinaarde.
| Situatie | Kies | Waarom |
|---|---|---|
| Lichte zandgrond | gewoon in de volle grond | de wortel kan vrij omlaag groeien |
| Zware klei of dichtgeslagen grond | diepe verhoogde bak | de wortel loopt niet vast in harde ondergrond |
| Stenige of harde grond | kort ras of een diepe kuip | voorkomt gevorkte wortels |
| Balkon | diepe pot | de penwortel heeft diepte nodig |
Hoe verzorg je pastinaak: weinig mest, veel geduld
Pastinaak vraagt weinig. Op een bed dat al compost kreeg is bemesten onnodig, en te veel stikstof geeft vooral loof. Daarom kan een plant in juli een enorme bos groen hebben en nog bijna geen wortel. Trek geen plant uit om te kijken, want de wortel begint pas laat te groeien. Geef in een droge zomer eens per week een flinke gietbeurt.
In de eerste weken is wieden het enige dat telt, omdat de jonge plantjes langzaam groeien en onkruid ze overwoekert. Haal het onkruid tussen de rijen later weg met een schoffel in plaats van een schep, die wortels beschadigt. Radijs in hetzelfde bed is al geoogst voor de pastinaak ruimte nodig heeft.
Wanneer oogst je pastinaak en hoe win je zaad?
Oogst pastinaak van oktober tot december, liefst voor de grond bevriest. Hij kan ook in de grond blijven en je haalt hem eruit zodra je hem nodig hebt, zolang de grond niet hard bevroren is. Steek de spade of vork ruim naast de wortel, zodat je hem niet doorsteekt. Bewaren kan in een kist met vochtig zand op een koele plek. Het bewaren van de oogst wordt breder uitgelegd in oogsten en bewaren.
Pastinaak is tweejarig. Wil je zelf zaad winnen, laat dan een of twee planten overwinteren. Ze bloeien het jaar erna met gele schermen. Van zaadvaste rassen kun je het zaad opnieuw gebruiken, van hybriden niet.
Welke plek krijgt pastinaak in de rotatie?
Pastinaak hoort bij de schermbloemigen, net als wortel, peterselie, knolselderij en venkel. Zet ze niet jaar na jaar op dezelfde plek, want ziektes en de wortelvlieg blijven in de grond. Wacht minstens enkele jaren voordat er weer een schermbloemige op dezelfde plek staat. Na pastinaak kun je prima kool planten, want die zit in een andere familie.
Over goede buren voor pastinaak is niets bewezen. Plan het bed liever op rotatie: vroege gewassen die al geoogst zijn voordat de pastinaak ruimte nodig heeft, zoals radijs zaaien, passen er wel goed bij.
Wat is wilde pastinaak en waar moet je op letten?
Wilde pastinaak groeit langs bermen en slootkanten en lijkt veel op de gekweekte soort, met gele bloemschermen. Het loof van pastinaak kan bij zonlicht huidirritatie geven. Draag daarom handschoenen en lange mouwen als je het loof wegsnijdt, zeker op een zonnige dag.
Zie je op de zaaiplek een hoge, ruwe plant met een grote paraplu, dan kan dat een berenklauw zijn. Haal die niet zelf weg en meld grote haarden bij de gemeente. Eet geen wilde plant waarvan je de naam niet zeker weet, want er zijn schermbloemigen die er veel op lijken en niet geschikt zijn om te eten.
Rekenhulp
Zaaikalender voor groenten
Waar de kalender op rust, met bronnen
Waar de kalender op rust
- Maanden gelden voor een gemiddeld Nederlands voorjaar en zijn niet per regio bijgesteld; zandgrond in het zuiden warmt eerder op dan de kust.
- IJsheiligen (11 tot en met 14 mei) is de uitplantgrens voor vorstgevoelige gewassen. Onderbouwd door KNMI (vorst na 14 mei in De Bilt in 9 jaren sinds 1901, dus 92 procent betrouwbaar); een vuistregel, geen garantie.
- Maandlijsten zijn afgeleid van tekst als 'half april tot eind mei': elke genoemde maand telt mee, ook als alleen de helft ervan wordt genoemd.
- Waar Groei & Bloei Deventer (tabel op meerjarige gemiddelden) en een Groei & Bloei-artikel verschillen, is voor zaaien de ruimste periode gekozen en voor afstanden de bandbreedte. Voorbeelden: tomaat 80 x 40 cm (tabel) tegen 60 tot 70 cm in de rij bij cherrytomaat (artikel); doperwt zaaien vanaf februari (artikel) tegen half maart (tabel).
- rijafstand is het eerste getal in de tabel van Groei & Bloei Deventer en plantafstand het tweede getal. Bij gewassen zonder tabelregel is alleen een afstand genoemd als een artikel die geeft.
- Oogstmaanden zijn begrensd door wat de bron noemt. Bij oogst 'tot in het najaar' zijn de maanden tot en met de laatste genoemde maand opgenomen. Waar geen oogstperiode staat (onder meer rucola, koriander, rabarber, tuinkers) is null gezet.
- Het aantal gewassen volgt uit wat is gelezen; rassen en winterharde variëteiten (zoals winterprei of vroege en late wortel) zijn samengevoegd tot één gewas, met de ruimste maanden.
- Standplaats is alleen gevuld als een gelezen bron die noemt (null elders). Er is bewust geen standplaats bijgevuld uit algemene kennis.
- Plantdiepte van knoflook: de bron noemt zowel 10 tot 12 cm diep als dat de punt net onder de grond moet zitten.
Bronnen
- Aardbeien kweken: hoe je begint in maart en april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Andijvie zaaien en kweken: zo oogst je binnen 10 weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Anijs kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Aubergine zaaien: wanneer beginnen en hoe het lukt, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Augurken kweken: zo zaai, verzorg en oogst je zelf augurken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Basilicum zaaien en kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bieslook zaaien en verzorgen in tuin en pot, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bloemkool zaaien in september voor een vroege oogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Broccoli zaaien en kweken: zo oogst je van zomer tot herfst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Cherrytomaten kweken: zaaien in maart, oogsten vanaf juli, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Courgette kweken: zaaien, planten en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Dille kweken en gebruiken: van zaad tot keuken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Doperwten zaaien: vanaf februari voorzaaien voor een zomeroogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knoflook kweken: planten, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knolvenkel kweken: timing maakt het verschil, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Komkommer kweken: zaaien in april, planten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Koriander kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaaien in oktober: 7 groenten voor de koude bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Munt in de tuin: van stek tot sterke groeier, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Hoe kweek en verzorg ik oregano, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Paprika kweken: zaaien in februari, oogsten in de zomer, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Peterselie zaaien en kweken: wanneer en hoe, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Pompoen zaaien: voorzaaien in april, uitplanten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Prei zaaien: vroeg voorzaaien in pot, later uitplanten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rabarber planten: wanneer en hoe doe je het?, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Radijs zaaien: van zaadje tot oogst in vier tot zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wanneer rode biet zaaien? Vanaf maart in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rucola zaaien en kweken: zo oogst je maandenlang blad, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sla kweken: van zaaien tot oogsten in elk seizoen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sperziebonen zaaien: vanaf half mei, in grond of bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spinazie zaaien: vanaf maart, oogsten al na zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spruitjes oogsten: wanneer en waarom na vorst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Stengelui zaaien: bosui of lente-ui kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tijm kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinkers zaaien op watten of potgrond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinklussen november, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zelf watermeloen kweken: zaai in april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wortels zaaien: vanaf maart direct in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips boerenkool en palmkool, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips snij-, sperzie-, pronk- en droogbonen, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
Stand van de cijfers: 4 november 2026.
Uit de praktijk
Veel loof en geen wortel in augustus
Een tuinier trok in de zomer een pastinaak uit een nieuw bed op zandgrond, omdat het loof flink was maar de wortel klein. De plant had maar weinig compost gehad en stond tussen wortels en uien. Er was niets mis: pastinaak begint pas laat te groeien en is in oktober of november klaar. Eerder oogsten levert alleen dunne worteltjes op.
Korte, knollige wortels op klei
In een kleitentuin bleven de pastinaken twee jaar op rij kort en bol, ook nadat er een gat was geboord en met losse grond gevuld. De klei drukte het gat bij de eerste buien weer dicht. Een verhoogde bak met losse, humusrijke grond en direct zaaien loste het op.
Veelgemaakte fouten
Plantjes opkweken en verplanten
De penwortel breekt of krult bij het verplanten en geeft een gevorkte wortel. Zaai direct op de uiteindelijke plek, zo nodig in een diepe pot.
Oud zaad gebruiken
Zaad van drie jaar of ouder kiemt vaak helemaal niet. Koop vers zaad.
Te vroeg trekken om te kijken
Een grote bos loof in de zomer zegt niets over de wortel. Wacht tot oktober en haal dan een plant uit de grond.
Veelgestelde vragen
Hoe eet je pastinaak?
Gekookt, gestoomd of uit de oven, en jonge wortels ook rauw geraspt. Schil oudere wortels dun en snijd een houtige kern weg als die er is. Middelgrote wortels zijn doorgaans malser dan hele dikke.
Wat is de smaak van pastinaak?
Pastinaak smaakt zoet en kruidig, met iets van wortel en selderij. Kleine tot middelgrote wortels zijn mals. Grotere wortels hebben vaker een houtige kern die je bij het klaarmaken wegsnijdt.
Hoe kan ik pastinaak in mijn moestuin kweken?
Zaai pastinaak van maart tot mei met vers zaad direct op de plek waar hij moet blijven, in diepe, losse grond. Dun uit tot ongeveer 10 tot 15 cm tussen de planten, wied de eerste weken goed en verwacht pas in oktober een dikke wortel. Op klei werkt een verhoogde bak met losse grond het best.
Wanneer pastinaak zaaien?
Zaai pastinaak van maart tot en met mei. Vroeg in dat seizoen geeft meer groeitijd. Zaaien in de zomer kan ook, maar de wortels blijven dan kleiner en worden pas laat in de herfst geoogst.
Hoe moet je zaden oogsten?
Laat een of twee pastinaken in de grond overwinteren. In het tweede jaar bloeien ze met gele schermen. Knip de zaadschermen af als ze bruin zijn, laat ze nadrogen in een papieren zak en wrijf de zaden los. Bewaar ze koel en droog en zaai ze liefst binnen een jaar.
Hoe lang is pastinaakzaad houdbaar?
Pastinaakzaad blijft maar kort goed. Gebruik zaad van dit jaar nog volgend jaar, daarna liever niet meer. Twijfel je, laat dan een paar zaden op vochtig keukenpapier kiemen. Komt na twee weken minder dan de helft op, zaai dan dikker of koop vers.
Waarom heeft mijn pastinaak veel loof en weinig wortel?
Dat is normaal tot ver in de herfst. De wortel begint pas laat te groeien, en tot oktober lijkt het alsof er niets onder het loof zit. Te veel stikstof maakt het loof nog groter. Wacht tot oktober of november en haal dan pas een plant uit de grond.
Is wilde pastinaak hetzelfde als pastinaak uit de moestuin?
Wilde pastinaak is de stamvorm van de gekweekte pastinaak, met dunnere, houtigere wortels. Hij groeit langs bermen en heeft gele bloemschermen. Het loof kan bij zonlicht huidirritatie geven. Eet hem alleen als je de plant zeker kent.
Bronnen bij dit artikel
- Pastinaak 'Demi-Long de Guernsey' (pastinaak zaaien, kweker), Bakker Spalding Garden Company (bekeken op 4 november 2026)
- Groentezaden oogsten in de moestuin, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Gewasrotatie: praktische informatie (Best4Soil factsheet), Best4Soil (Delphy, WUR e.a.) (bekeken op 4 november 2026)
