Siergras winterhard: vorst is zelden het probleem, natte voeten wel

Waarom een winterhard siergras vooral droge voeten wil

Winterhardheid gaat over de laagste temperatuur die een plant overleeft, maar bij siergras is kou zelden de boosdoener. De Nederlandse winterhardheidslijst geeft per plant de laagste zone waarin hij groeit. Nederland valt in zone 7b tot 8b: zone 7b loopt van min 14,9 tot min 12,3 graden, zone 8b van min 9,4 tot min 6,7 graden. Een gras met zone 5 of 6 heeft daar dus ruime marge.

Wat wel misgaat, is te veel water in de rustperiode. Dat is funest voor onder meer pampasgras, schapengras, pijpenstrootje en vedergras, en zware zeeklei past bij weinig grassen. De zones gelden voor kale vorst op goed doorlatende grond. Plant je een soort die dicht bij zijn grens zit, kies dan een droge plek of verbeter de grond.

Zo winterhard zijn de gangbare siergrassen

Elke grassoort heeft een zone en een aanduiding uit de lijst voor boomkwekerijgewassen. Zo zie je wie ruime marge heeft en wie dichter bij de grens zit. Een lager zonegetal betekent een hardere plant, en de hoogte is een bandbreedte. Zet je siergras in een rand tussen andere planten, zoals in een border met siergrassen, kijk dan ook naar de zone van de buren. Een gras dat kou aankan, plant je liever niet naast iets dat elke winter afvriest. De zones gelden voor de volle grond; in een pot ligt de grens hoger.

Laagblijvend siergras dat de winter overleeft

Laagblijvende winterharde siergrassen vind je vooral onder de wintergroene soorten. Blauw schapengras en grote veldbies halen zone 6 en blijven rond de 25 cm. Zegge wordt 30 tot 40 cm en blijft ook in de schaduw groen. Knippen hoeft bij deze drie niet: je kamt het dode blad in het voorjaar uit de pol.

Hoe snel lage grassen dichtgroeien wordt vaak onderschat. Ze staan op 7 tot 9 per vierkante meter en hoge soorten op 3 tot 5, en de afstand volgt daaruit. Voor jouw vlak rekent de rekenhulp voor planten per vierkante meter het uit. Geef blauw schapengras zanderige, doorlatende grond, anders rotten de kernen na een natte winter.

Rode siergrassen en welke daarvan echt winterhard zijn

Rood siergras kan van alles betekenen. Sommige soorten hebben rood blad, andere kleuren pas in de herfst en weer andere dragen roodbruine pluimen. Het rode lampenpoetsersgras dat als rubrum wordt verkocht is niet winterhard en komt niet terug. Fraai lampenpoetsersgras (Pennisetum setaceum) staat op de Unielijst van invasieve exoten, dus kweken en verhandelen mag niet. Controleer daarom de Latijnse naam op het etiket.

Het gewone lampenpoetsersgras (Pennisetum alopecuroides) overleeft de winter in veel tuinen wel, ook de cultivar Red Head. Zoek je kleur en zekerheid, kijk dan naar de herfstkleur van prachtriet, pijpenstrootje of vingergras, die in zone 5 en 6 vallen. Hoe je lampenpoetsersgras goed verzorgt, lees je apart.

Japans bloedgras heeft felrode bladtoppen in de zomer en is in de winter beige tot bruin. Het blad verdort dan helemaal en de plant ziet er kaal uit, maar de wortels leven door. Harde cijfers over zijn winterhardheid ontbreken, maar nattigheid en strenge kou zijn hem gemakkelijk te veel. Geef hem een beschutte, droge plek en dek de voet bij strenge vorst af met bladeren.

Welke winterharde siergrassen woekeren niet

Niet woekerend betekent dat een gras een pol blijft in plaats van uitlopers te maken. Zo duikt het niet op in de tuin van de buren of tussen de tegels. Miscanthus, pijpenstrootje, vingergras en lampenpoetsersgras groeien in pollen die jaar na jaar iets breder worden. Riet verspreidt zich juist met uitlopers en wil vochtig tot nat staan.

Bij bamboe verschilt het per soort: Fargesia vormt een nette pol, Phyllostachys loopt meters ver, ook onder een schutting door. Wil je een woekerend gras toch houden, plant het dan met een wortelbarrière of in een grote, stevige container. In een border naast een pad of een buurman is een pollenvormer bijna altijd de rustiger keuze.

Winterhard siergras in een pot

In een pot is een gras kwetsbaarder dan in de grond, want de kou komt van alle kanten bij de wortels en water blijft er gemakkelijker staan. Een plant die in de grond zone 6 haalt, kan in een pot dus al in de problemen komen. Reken daarom een zone marge: kies voor een pot een soort die in de grond ruim de winter doorkomt.

Zet de pot op voetjes of tegels zodat het water weg kan, en plaats hem tegen een muur of in een hoek waar de wind niet vrij spel heeft. Een laag bladeren of jute rond de pot helpt bij strenge vorst. Wintergroene soorten hebben op droge, vorstvrije dagen een scheut water nodig, omdat de grond in een pot sneller uitdroogt dan in de border.

Siergras voor de schaduw en hoge winterharde soorten

Voor schaduw en halfschaduw kom je uit bij hakonegras, zegge en grote veldbies. Hakonegras wil een vochtige plek en haalt zone 7, de andere twee blijven wintergroen en redden zich ook zonder zon. Een hoog winterhard siergras voor de schaduw bestaat nauwelijks. Wie hoogte wil, zoekt die in de zon of aan de lichte kant van een border.

Voor hoogte in de zon kies je prachtriet, vingergras of struisriet. Hun halmen blijven in de winter rechtop staan en geven structuur. De uitgebloeide pluimen mogen tot ongeveer februari of maart blijven, ook omdat insecten in de holle stengels schuilen. Hoe en wanneer je de pol daarna terugknipt, werk je uit in siergras snoeien.

Welk winterhard siergras past bij wat je zoekt

Twijfel je tussen soorten, bedenk dan eerst wat niet kan op jouw plek, zoals natte grond of veel wind. Streep de soorten weg die daar het slechtst tegen kunnen en kies uit de rest op uiterlijk. De tabel koppelt een wens aan een soort, als richtlijn en niet als garantie. Siergrassen gedragen zich in een border zoals een vaste plant: ze lopen elk voorjaar opnieuw uit de wortel.

Wie weinig onderhoud wil, kiest een pollenvormer met zone 5 of 6 en geeft hem een zonnige, doorlatende plek. Dan hoef je in de winter niets af te dekken en knip je in maart alleen de oude halmen weg. Heb je zware klei, werk dan eerst de grond om met grof zand en compost, of plant op een lichte verhoging, want een natte voet is wat grassen in de winter het vaakst doodt.