Wilde wingerd: snel groen tegen een muur, rood in de herfst

Wat is wilde wingerd en wat is een wingerd?

Een wingerd is een druivenplant, een klimmer die in het wild langs bomen omhoog groeit. Wilde wingerd (Parthenocissus) is daarmee verwant maar geen druif: je kunt de bessen niet eten. Hij hecht zichzelf vast en groeit dus zonder rek of draad tegen een muur of schutting omhoog. In de herfst verliest hij zijn blad, dus wintergroen, bladhoudend of groenblijvend is hij niet.

In tuinen kom je twee soorten tegen. Parthenocissus quinquefolia heeft bladeren met vijf deelblaadjes, Parthenocissus tricuspidata driekantige bladeren. Beide heten wilde wingerd. Ze worden hoog en groeien snel, en dat maakt ze populair voor een kale muur. Een bekend ras is de gele wilde wingerd 'Golden Autumn', die in zon tot halfschaduw staat en in de herfst geel kleurt.

De bloei in april en mei valt nauwelijks op. Na een warme zomer volgen blauwe bessen, die vogels aantrekken maar voor mensen niet bedoeld zijn.

Wanneer en hoe plant je wilde wingerd?

Plant wilde wingerd in de herfst of het voorjaar, als hij in rust is of net begint te groeien. Geef na het planten flink water en snijd de ranken meteen kort af. Dat lijkt hard, maar zo maakt de plant sterke nieuwe scheuten die zich direct aan de muur hechten.

Hij stelt weinig eisen aan de grond. Gewone tuingrond is genoeg en hij staat het liefst tegen een koele muur, in zon tot halfschaduw. In de schaduw groeit hij trager en kleurt hij minder mooi. Voor een echt schaduwrijke muur zijn er betere keuzes: klimplanten voor de schaduw of klimop. Op een zonnige muur geef je in droge zomers water.

Hoeveel planten je per strekkende meter nodig hebt, hangt af van hoe snel je dekking wilt. Zet je ze dichter bij elkaar, dan is de wand eerder dicht, maar dan moet je later ook meer snoeien. Een plant groeit sterk uit en dekt na een paar jaar een flinke breedte.

Is wilde wingerd schadelijk voor muren en kan hij tegen een gevel?

Tegen een gezonde, goed gevoegde muur is wilde wingerd meestal geen probleem. Bij verweerd pleisterwerk, losse voegen of houten delen kan hij wel schade geven, want als je de plant later wegtrekt, komen stukken mee. Kijk de muur daarom eerst na en herstel wat los zit.

De echte schade zit elders. De ranken groeien onder dakpannen en door goten en trekken die los of verstoppen ze. Ook kozijnen raken ingepakt. Houd de plant daarom op afstand van dakranden, regenpijpen en ramen en snoei hem elk jaar. Tegen een betonnen schutting is hij een prima keus. Wil je een kale schutting groen krijgen, lees dan over klimplanten tegen een schutting. Over een pergola groeit hij ook, mits de constructie zwaar genoeg is, zoals bij pergola en overkapping.

Hoe snoei je wilde wingerd en houd je hem in toom?

Je kunt wilde wingerd in de winter flink terugsnoeien, bijvoorbeeld in januari. Doe dat vooral om hem weg te houden van ramen, goten en dakpannen. Hij loopt in het voorjaar weer uit. In de zomer knip je bij waar de ranken te ver doorschieten.

Kijk voor je knipt of er vogels nestelen, want het broedseizoen loopt tot diep in de zomer en nesten zijn beschermd. Een brede muur vol wingerd is voor vogels een prima plek om te nestelen. Snoei je wingerd, dan geldt wat voor klimmers in het algemeen geldt, uitgewerkt in klimplanten snoeien.

Is de plant ver uit de hand gelopen, dan kun je hem tot enkele stammen terugzetten. Dat geeft in de eerste zomer veel bladverlies, maar hij groeit snel weer aan.

Welke wilde wingerd past bij welke situatie?

De keuze is eenvoudig als je weet wat de plek vraagt. Kijk naar de ondergrond, het licht en de hoogte waarop je dekking wilt. Elke situatie vraagt om een eigen aanpak.

Ook de herfstkleur speelt mee. De gewone vijfbladige soort kleurt rood, een gele soort als 'Golden Autumn' kleurt geel en past beter bij een donkere gevel. Geen van beide is wintergroen. Moet de muur ook in de winter groen blijven, kies dan klimop. Gaat het je vooral om bloemen en geur, dan past kamperfoelie beter, al heeft die wel draden of een rek nodig.

Wat zijn de bessen, bijen en wespen op wilde wingerd?

De bessen van wilde wingerd zijn blauw en niet bedoeld om op te eten. Houd kinderen die alles in hun mond stoppen weg bij de bessen, en bel de huisarts als ze er toch van hebben gegeten. Vogels eten ze wel. Ook de vruchten van blauwe regen zijn giftig, dus kijk bij kleine kinderen in de tuin goed naar beide klimmers.

Op de bloemen en de nog groene bessen komen vaak bijen, wespen, zweefvliegen en andere insecten af. Dat is geen teken van een ziekte. Bijen halen nectar, wespen houden van suikerig sap. Je hoeft dus niet in te grijpen, ook niet in een jaar met veel wespen. Heb je overlast of een allergie, vraag dan een specialist om raad.

Hoe vermeerder je wilde wingerd?

Ja. Knip een stuk van een gezonde, houtige scheut met een paar knopen en zet het in water of vochtige potgrond. Eerst vormt zich een knobbel van wondweefsel, callus, en daaruit komen later wortels. Dat knobbelige begin is dus een goed teken. Haast je niet met uitplanten: een stek uit het voorjaar kan in de zomer wortels hebben en gaat pas in de herfst of het jaar erna naar buiten.

Een stek in water blijft kwetsbaar. Pot hem op in losse potgrond zodra er echte wortels zijn. Een ander makkelijk alternatief is afleggen: leg een lange scheut op de grond, bedek een stuk met aarde en laat hem wortelen.