Klimop: wintergroen in zon of schaduw, mits je hem elk voorjaar snoeit

Is klimop hetzelfde als hedera?

Ja, klimop en hedera zijn dezelfde plant: Hedera is de Latijnse geslachtsnaam, klimop de Nederlandse. In de tuin is de gewone klimop (Hedera helix) de bekendste. Hij is wintergroen en zet zich met hechtwortels vast, dus hij kruipt zonder rek of draad tegen een muur of boom omhoog.

Een klimop kent twee gedaantes. In de jeugdvorm heeft hij gelobde bladeren en groeit hij kruipend of klimmend. Pas na jaren, als hij boven aan zijn steun komt, krijgt hij de volwassen vorm met ongelobde bladeren, stevige stammen en bloemen. Wie een jonge plant regelmatig knipt, houdt hem in de jeugdvorm. Wie hem laat gaan, krijgt vanzelf houtig, bloeiend en bessendragend materiaal.

Er zijn kleinbladige en grootbladige rassen, en bonte met wit of geel in het blad. Een echt rode klimop bestaat niet: sommige rassen krijgen in de winter een rode of paarse gloed. Wie echte rode kleur wil, kijkt eerder naar wilde wingerd, die in de herfst rood kleurt en daarna zijn blad verliest.

Waar plant je klimop: zon, schaduw en grond?

Klimop groeit in volle zon, halfschaduw en schaduw, en dat is zijn grootste kracht. Hij is een van de weinige wintergroene klimmers voor een schaduwmuur. Op een heel zonnige muur kan het blad in de zomer bij droogte slap hangen, dus geef hem dan water. Onder bomen of in een stuk schaduw van een stoep werkt hij ook als bodembedekker.

Gewone tuingrond is genoeg. Hij doet het goed in humusrijke, vochthoudende grond en neemt het niet kwalijk als het in de zomer even droog is. Blijvend natte grond verdraagt hij slecht. Plant klimop in het voorjaar of de herfst, op dezelfde diepte als in de pot, druk de grond aan en geef water. In een grote pot of op een balkon kan het ook, mits je in droge perioden water geeft. In een pot is hij gevoeliger voor vorst dan in de grond.

Voor een haag of groene wand zet je jonge planten in een rij aan de voet van een gaas of rek. Leid de takken in het eerste jaar met de hand langs het gaas.

Klimop tegen een muur of schutting

Klimop hecht zich met kleine wortels vast en heeft geen steun nodig. Dat maakt hem makkelijk, maar ook lastig weer weg te halen. Tegen een goed gevoegde, gezonde muur is hij meestal geen probleem. Tegen oud metselwerk met losse voegen, houten delen of een dak kan hij schade geven, omdat de wortels in kleine kieren groeien. Laat hem niet onder dakpannen of in de dakgoot komen.

Voor een kale schutting is klimop de beste keus als je een groene erfafscheiding wilt. Hij blijft in de winter groen en biedt nestgelegenheid aan heggenmus, merel, roodborst en winterkoning. Kies dan een schutting die het gewicht van de plant kan dragen en die je later nog kunt onderhouden. Over een pergola groeit klimop dicht, maar dan heb je een stevige constructie nodig, zoals bij pergola en overkapping.

Hoe leg je een hederahaag aan en onderhoud je hem?

Een haag van klimop bouw je op een raamwerk van gaas, draden of een stevig rek. De planten staan aan de voet en je leidt de takken in de eerste jaren op. Zo ontstaat een dicht groen scherm, ook in de winter. Het werk zit in het onderhoud: een haag die jarenlang niet wordt gesnoeid, krijgt dikke houtige stronken met kale plekken en weinig blad aan de buitenkant.

Dat is geen ziekte maar ouderdom. Klimop is sterk en loopt na een stevige snoeibeurt in enkele weken weer uit. De hoofdsnoei doe je in maart of begin april, na de winter en voor het broedseizoen. In augustus knip je alleen de woekerende zomergroei weg. In de winter snoei je niet, omdat verse wonden dan door vorst kunnen worden beschadigd. Is de grond goed, dan is extra mest niet nodig. Een lichte gift compost kan het herstel helpen.

Let op vogels. Veel soorten broeden van maart tot en met juli, sommige tot in augustus, en de wet beschermt nesten het hele jaar. Kijk dus in de klimop voor je knipt. Het knippen zelf pak je aan zoals bij klimop snoeien.

Wat doen bloei en bessen van klimop voor de tuin?

Alleen de volwassen vorm van klimop bloeit, in september en oktober, met onopvallende groenig gele bloemen. Voor insecten is dat een belangrijke nectarbron op een moment dat er weinig anders bloeit. Daarna volgen bessen, waar vogels tot in het vroege voorjaar van eten. Wie klimop in augustus snoeit, haalt de bloei weg. Laat dus in een deel van de haag volwassen takken staan als je bijen en vlinders wilt helpen.

Eet zelf geen bessen of bladeren van klimop, want ze zijn niet bedoeld om op te eten. Houd kinderen die dingen in hun mond stoppen bij de bessen vandaan, en bel de huisarts als ze er toch van hebben gegeten. Draag handschoenen als je veel snoeit.

Welke klimop kies je voor welke plek?

De keuze tussen de soorten hangt af van de plek en van wat je ermee wilt. Kijk naar licht, ruimte en hoeveel je wilt snoeien. Grootbladige rassen nemen meer ruimte in dan kleinbladige. Een kleinbladige klimop is makkelijker in model te houden langs een smal hek of in een pot, terwijl een grootbladige sneller een kale wand bedekt. Welke klimop past, hangt af van de plek. Twijfel je tussen klimop en een bloeiende klimmer, vergelijk hem dan met clematis of kamperfoelie.

Wat als klimop geel wordt, afsterft of luizen krijgt?

Gele bladeren komen bij klimop voor aan de oudste bladeren in de winter, na droogte of bij wateroverlast. Een paar gele bladeren aan een oude plant zijn normaal. Veel geel in de zomer wijst op te weinig of te veel water. Takken kunnen afsterven door droogte of strenge vorst.

Bladluis spuit je weg met een stevige waterstraal, en aangetaste delen knip je weg. Spint houdt van warm en droog weer en geeft fijne webjes onder het blad. Verwijder aangetaste bladeren en takken. Gebruik alleen middelen met een Ctgb-nummer en kijk eerst of de plant te droog of te nat staat.

Hoe kom je van klimop af?

Klimop verwijderen is vooral handwerk. Bij een tapijt op de grond steek je stroken af met een spa en rol je ze op, terwijl je de wortels loshaalt. Dat is stevig werk, maar daarna is het stuk schoon. Los liggende scheuten die weer wortelen, haal je met een hark los. Er komen nog wel nieuwe scheuten, maar de aanhouder wint.

Tegen een muur of in een haag knip of zaag je de hoofdstammen door en laat je de rest afsterven. Wat los komt, trek je later weg. Zit klimop in een andere haag, zoals laurier of liguster, snoei hem dan tot op de grond terug en graaf zoveel mogelijk wortel mee uit.