Cosmea zaaien: voorzaaien vanaf half maart, buiten pas na half mei

Wanneer zaai je cosmea en waarom niet eerder?

Cosmea kan niet tegen vorst, dus je zaaidatum hangt af van waar de plant opgroeit. Binnen zaai je van half maart tot half april in een bakje op een lichte, niet te warme plek, en het best lukt het in april. Buiten kan het pas als de nachtvorst voorbij is, na de ijsheiligen van 11 tot en met 14 mei. Sinds 1901 vroor het in De Bilt na 14 mei nog maar in negen jaren, maar een garantie is het niet.

Wie in april voorzaait, heeft sterke planten die in mei de tuin in kunnen. Zaai je al in februari, dan worden de plantjes lang en slap voordat ze buiten mogen. Direct buiten zaaien in mei werkt ook, maar de bloei komt dan enkele weken later.

Voorzaaien in een bakje op de vensterbank

Vul een bakje met luchtige zaaigrond, druk die licht aan en leg de zaden met wat ruimte ertussen. Dek ze af met een dun laagje grond, ongeveer zo dik als het zaad lang is. Houd de grond licht vochtig en niet nat, op een lichte plek.

Staan de plantjes dicht op elkaar, verspeen ze dan zodra ze het tweede paar blaadjes hebben, ieder in een eigen potje. Een koele, lichte kamer houdt ze compact. Boven de verwarming is het te warm en te donker en groeien ze lang en bleek. De rest van het voorzaaien, van potgrond tot afharden, loopt zoals bij zaaien in de moestuin.

Uitplanten, afharden en de juiste afstand

Zet de plantjes een week of twee voor het uitplanten overdag buiten en 's nachts weer binnen, zodat ze aan wind en zon wennen. Plant ze na half mei uit op een zonnige plek met voedzame grond. Een cosmea wordt 80 tot 120 centimeter hoog, dus hij hoort achterin de border en op een winderige plek heeft hij steun nodig. Dezelfde grens voor nachtvorst geldt voor dahlia zaaien, want ook die plant is niet winterhard.

Reken op vijf tot zeven planten per vierkante meter. Voor je eigen bed rekent planten per vierkante meter het precies uit. Knijp de top uit een plant met een stuk of vier bladparen, zodat hij zich vertakt en meer bloemen maakt.

Zaait cosmea zichzelf uit?

Soms wel, als je de bloemen na de bloei laat staan en de grond in het voorjaar voorzichtig bewerkt. Bij een mild voorjaar komen de nieuwe plantjes dan in mei vanzelf op. Dat geeft een rommelig, natuurlijk beeld, maar niet altijd op de plek die je wilt. Wil je vaste plekken, trek de zaailingen dan uit of verplaats ze zolang ze klein zijn.

Reken er niet te veel op, want na een natte winter of op zware grond blijft het zaad soms liggen zonder te kiemen. Houd dus eigen zaad achter de hand. Zoek je een hoge bloeier die ook zijn eigen weg zoekt, probeer dan stokroos zaaien.

Cosmeazaad oogsten en bewaren

Cosmeazaad is meestal ongeveer twee maanden na de bloei rijp. In de praktijk oogst je in september, soms al in augustus of nog in oktober. Pluk de bloemhoofden op een droge dag, liefst in de middag, als ze bruin, droog en knisperend zijn. Laat het zaad twee tot drie weken nadrogen in een platte bak of papieren zak en schud het af en toe om, zodat er geen schimmel op komt.

Bewaar het droog, donker en koel in een papieren zakje met de naam en het jaartal. Zaad van een kleurmengsel geeft de volgende keer vaak een bonte groep zonder de oude kleurverhouding. Wil je een bepaalde kleur houden, koop dan elk jaar nieuw zaad van dat ras.

Hoge of lage cosmea kiezen

Er zijn twee gangbare soorten. De gewone Cosmos bipinnatus wordt 80 tot 120 centimeter hoog en heeft fijn gevederd blad. Cosmos sulphureus 'Diablo' blijft lager, op 60 tot 80 centimeter. In een kleine tuin of bij wind staat die lagere stabieler. Voor snijbloemen en achterin de border is de hogere de betere keus.

Cosmea past naast bloemen die dezelfde zon en grond willen. Zinnia doet het goed, net als goudsbloem aan de rand, en voor een klimmer erbij kun je lathyrus zaaien. In een bak werkt cosmea met lage bloeiers, zolang de pot groot genoeg is; potten voor planten buiten moeten vooral stabiel zijn.

Waarom bloeit mijn cosmea slecht of valt hij om?

Staat een cosmea in de schaduw, dan wordt hij lang en slap en bloeit hij minder. Geef hem volle zon en een luchtige plek. Zet de planten ook niet te dicht op elkaar, want meer licht en lucht voorkomt veel kwalen. Staat hij in grond die al voedselrijk is, geef dan geen extra voeding, anders krijg je vooral blad.

Een hoge plant waait om in de wind of in een lichte pot, dus geef hem steun. Haal uitgebloeide bloemen weg om de bloei van juni tot oktober gaande te houden. Zie je lichte stipjes of vlekken op het blad, zoek dan eerst uit wat de oorzaak is voordat je iets bestrijdt, en gebruik alleen middelen die voor particulieren zijn toegelaten.

Iets eerder aan de beurt is het zaaien van afrikaantjes, in maart.