Allium millenium bloeit in juli, de paarse sierui al in mei

Welke alliums zijn er en hoe verschillen ze?

Allium is de naam voor de sierui, een grote familie waar ook ui en knoflook bij horen. In de tuin kom je vooral de ronde bloembollen tegen op een lange, kale stengel. Het verschil tussen de soorten zit in de bloeitijd, de hoogte en de grootte van de bloem.

'Purple Sensation' is de bekende paarse sierui van mei en juni. 'Globemaster' heeft een nog grotere bol, Allium giganteum is een reus die ver boven de border uitkomt en Allium schubertii heeft een los uitwaaierende bloem. 'White Giant' is een witte variant en 'Millenium' een compacte hybride die later bloeit. Zoek je hoogte, kies dan een van de grote soorten, en wil je kleur in de late zomer, neem dan 'Millenium'.

Wanneer bloeit welke allium en hoe hoog wordt hij?

Elke soort bloeit ongeveer twee tot vier weken, en bij 'Millenium' houdt dat vaak wat langer aan. Met een combinatie van soorten bloeit er van mei tot in de zomer iets. De hoogte hangt af van het ras, de grond en de zon.

'Millenium' blijft lager dan 'Purple Sensation' en past daarom ook in een kleinere border of een pot. De bloem is kleiner dan die van de grote soorten, maar er zitten er meer aan. Bijen en hommels bezoeken hem graag in de late zomer.

Wanneer en hoe diep plant je alliumbollen?

Plant 'Purple Sensation' in oktober en november, net als de meeste voorjaarsbloeiers. Voor grote sierui is ongeveer 20 cm diep gebruikelijk. Dat is dieper dan bij een tulp, want de bol is groot en de stengel lang. Houd bij hoge soorten 20 tot 30 cm afstand, wat neerkomt op 5 tot 10 bollen per m2.

Plant de bollen met de punt omhoog en in groepjes van vijf of zeven. Kleinere bollen zet je ondieper, ongeveer twee keer zo diep als de bol hoog is. Andere soorten onder de bloembollen hebben een eigen plantschema.

Welke plek wil een allium?

Ja, daar staat hij het liefst. Een zonnige plek met doorlatende, voedselrijke grond is de beste standplaats, ook voor 'Millenium'. In halfschaduw bloeit hij ook, maar minder rijk. De grond mag in de winter niet te nat zijn, want daar rot de bol.

Op zware klei werk je zand of compost door de grond, of je plant op een iets hogere plek in de border. In de zomer mag de grond droog worden. Alliums staan goed tussen vaste planten, want die verbergen het blad van de allium, dat al tijdens de bloei geel wordt.

Wat doe je als de allium is uitgebloeid?

Je kunt de bloemstengel laten staan: de droge bol blijft wekenlang mooi. Wil je dat niet, knip dan alleen de stengel af. Snoeien hoeft verder niet. Laat de bladeren staan tot ze geel zijn en ruim ze dan pas op, zodat de bol kracht opbouwt voor het volgende jaar.

Omdat het blad al tijdens de bloei slechter wordt, zet je alliums het best tussen siergrassen of vaste planten die het gat vullen. Wat er verder in elk seizoen te doen valt, lees je in de tuinkalender.

Is een allium winterhard en hoe lang gaat hij mee?

De meeste alliums zijn winterhard en blijven in de grond, mits die in de winter niet kletsnat is. Op een goede plek bloeien ze jarenlang en vermeerderen ze zich door broedbolletjes. Bij sommige grote soorten wordt de bloei na een paar jaar minder, en dan plant je elk najaar een paar nieuwe bollen bij.

Krijg je weinig bloemen, kijk dan eerst naar de grond en de zon. Een te natte of te schaduwrijke plek is de meest voorkomende oorzaak. Een bol uitgraven en op een betere plek zetten helpt vaak meer dan extra voeding.

Kun je alliums zelf vermeerderen?

Uit zaad lukt het. Laat de bloem uitbloeien en vang het zaad op. Het duurt meerdere jaren voordat zo'n plant bloeit, en het resultaat is niet altijd gelijk aan de ouder, omdat kruisbestuiving kan optreden. Het is een proef voor wie geduld heeft en graag verrast wordt.

Sneller gaat het met broedbolletjes die zich aan de moederbol vormen. Haal ze in het najaar los en zet ze apart. Wie niet wil dat de planten zich overal uitzaaien, knipt de bloemhoofden af zodra de kleur weg is, voordat de zaaddozen openspringen.

Komen er toch honderden grasachtige sprietjes op, trek ze dan met de hand weg: de wortels zitten los, en alleen het blad afknippen helpt niet. Een sierui woekert niet met wortelstokken, het is vooral zaad dat zorgt voor de verspreiding.

Is een allium eetbaar?

Alliums zijn verwant aan ui en knoflook, maar sieruien worden gekweekt voor de bloem, niet voor de keuken. Voor de pan neem je gewone ui, knoflook of bieslook. Eet nooit een plant als je niet zeker weet welke het is, want sommige giftige planten, zoals het lelietje-van-dalen, hebben blad dat op dat van look kan lijken. Zeker met kinderen in de tuin laat je een sierui gewoon als bloem staan.

Heb je zin in iets eetbaars met dezelfde familie, zaai dan bieslook of plant knoflook en ui in de moestuin. Die zijn er speciaal voor gekweekt en je kent de smaak. De sierui is er vooral voor de ronde bloemballen in mei en juni, en voor de hommels die er in de zomer op af komen.

Welke planten passen bij een allium?

Alliums staan goed in groepjes tussen vaste planten en siergrassen. De bol is rond en strak, dus planten met zachtere vormen eromheen geven rust. Plant de bollen niet in een rij maar in drie of vijf wolken van elk vijf tot zeven bollen, dan lijkt het alsof ze er vanzelf staan. Zet ze naast hyacinten in het voorjaar en gladiolen of dahlia's in de zomer, zodat de border elke maand kleur heeft.

Een lage soort kan ook in een diepe pot met gaten, op een beschutte plek, net als andere planten voor balkon en potten.

Waarom bloeit mijn allium niet?

Meestal is een van drie dingen de oorzaak. De bol kan te klein zijn: een jonge of net gedeelde bol maakt eerst blad en pas later een bloem. De plek kan te nat of te schaduwrijk zijn, waardoor de bol weinig kracht opbouwt. Of de knop droogt in voor hij opengaat, wat vaak gebeurt bij droogte of een late vorst tijdens de knopvorming.

Kijk naar droogte in april en mei, naar nachtvorst in het voorjaar en naar de bodem. Geef de plant een zonnige, doorlatende plek en laat het blad na de bloei staan.