Erwt: koel zaaien vanaf februari en oogsten in juni en juli
Een erwt is een koelteminnende peulvrucht die je vanaf februari kunt voorzaaien en tot half april buiten zaait, waarna je in juni en juli oogst. De zaden gaan ongeveer 1,5 cm diep en komen bij 10 tot 15 graden in ongeveer twee weken op. Bij de erwt eet je de dop, de hele peul of de gedroogde zaden, en dat verschilt van de bonen en erwten in de moestuin.
De erwt in het kort
- Standplaats
- zon, eventueel halfschaduw
- Grond
- doorlatend en niet te droog
- Zaaien
- februari tot half april
- Kiemtemperatuur
- 10 tot 15 graden, in ongeveer twee weken
- Zaaidiepte
- ongeveer 1,5 cm
- Afstand
- 5 cm in de rij, 30 cm tussen de rijen
- Oogst
- juni en juli
- Giftig
- de eetbare erwt niet; de zaden van de siererwt wel
Is het erwt of ert, en welke soorten zijn er?
Het woord is erwt; ert is een oude vorm die nog leeft in samenstellingen als ertensoep. Een erwt is de plant en ook het ronde zaad in de peul. In de moestuin kies je tussen drie hoofdtypen. Dat zijn de doperwt, waarvan je alleen de zaden eet, de peul of sugarsnap, waarvan je de hele peul oogst, en de kapucijner, een grauwe erwt die je droog laat worden.
Doperwten heten zo omdat je ze uit de dop haalt. Peulen en sugarsnaps eet je met peul en al, mits je ze jong plukt. Bonen zijn een andere groep, ook de gele, roze en bruine droge bonen zoals pinto's. Die zaai je pas vanaf half mei, omdat ze niet tegen vorst kunnen. Per boon verschilt dat, dus kijk voor de aanpak naar de tuinboon en de sperzieboon.
Wanneer zaai je erwten en wanneer oogst je?
Erwten zijn de vroegste van de peulvruchten. Doperwten kun je vanaf februari voorzaaien en van februari tot half april buiten zaaien. Je oogst ze in juni en juli. Kapucijners zaai je later, van half april tot eind juni, en ze zijn in 60 tot 70 dagen klaar. Reken op 5 cm tussen de zaden en 30 cm tussen de rijen. Wanneer het in jouw jaar kan, zie je op de zaaikalender voor groenten.
De bodemtemperatuur en het jaar bepalen de echte start, dus wacht in februari tot de grond niet bevroren of kletsnat is. Wil je langer oogsten, zaai dan om de twee tot drie weken een nieuwe rij, tot half april. Wie alles op één dag zaait, heeft alles in één week rijp.
| Gewas en manier | Zaaien | Afstand in cm (rij x rijen) | Oogst |
|---|---|---|---|
| Doperwt voorzaaien binnen | februari tot maart | 5 x 30 | juni en juli |
| Doperwt direct buiten | februari tot half april | 5 x 30 | juni en juli |
| Kapucijner direct buiten | half april tot eind juni | 5 x 30 | 60 tot 70 dagen na zaaien |
Welke plek en grond willen erwten?
Erwten groeien in de zon en verdragen halfschaduw. Ze houden van koel weer: de zaden kiemen het best bij 10 tot 15 graden, en een warme maand als mei jaagt de planten op en laat ze lang en dun worden. Plant dus vroeg en koel. Op een terras of in een bak, waar de grond in de zon snel opwarmt, kies je een plek met ochtendzon en wat schaduw in de middag.
De grond mag doorlatend zijn, maar niet kurkdroog. In een bak droogt hij sneller uit, en kiemplantjes hebben het daar moeilijker als zich een harde korst op de potgrond vormt. Een bak waarin de grond niet te snel uitdroogt, bouw je volgens de moestuinbak.
Erwten buiten zaaien of voorzaaien?
Buiten zaaien kan vanaf februari zodra de grond werkbaar is. Maak een voor van ongeveer 1,5 cm, leg de zaden 5 cm uit elkaar en dek af. Vogels en muizen vinden zaden en kleine plantjes lekker, dus afdekken met gaas helpt.
Voorzaaien in potjes lost dat op. Leg de zaden een nacht in koud water, zaai ze ongeveer 1 cm diep en zet ze licht en koel; extra warmte is niet nodig. Zet ze uit zodra het potje doorworteld is, zodat de kluit heel blijft en de plant geen stilstand krijgt. Laat ze niet te lang in de pot staan, want de wortels groeien dan in elkaar.
Hoe geef je erwten steun en hoe pluk je ze?
Erwten klimmen met ranken en hebben houvast nodig. Een gaas, takken of bamboestokken werken. Plant aan beide zijden van het gaas, zodat de ranken zich vanzelf vastklemmen; opbinden is meestal alleen nodig als de eerste scheuten de weg kwijt zijn. Kapucijners en hoge rassen hebben meer steun nodig dan een laag ras. Zet de steun er direct bij het uitplanten bij, want een hoog ras ligt na een bui plat.
Houd de grond vochtig, zeker tijdens de bloei en de peulvorming. Peulvruchten halen hun stikstof uit de lucht, dus bemesten is meestal niet nodig. Pluk regelmatig: doperwten zijn het zoetst als de peul net vol zit, peulen en sugarsnaps pluk je als de zaden nog klein zijn. Verwerk de oogst snel. Kort bewaren kan in de koelkast, voor langer blancheer je ze kort en vries je ze in. Wat je verder doet na het plukken, hoort bij oogsten en bewaren.
Wat zet je na de erwten op die plek?
In juni en juli komt er plek vrij. Knip de planten af en laat de wortels zitten, want peulvruchten laten stikstof in de grond achter. Daarna past een groente die veel voeding vraagt, zoals kool of prei. Zet geen erwten of bonen terug op dezelfde plek: wissel peulvruchten elk jaar van plek om ziekten in de bodem te voorkomen.
Een tweede rij laat in het seizoen is meestal geen succes, want erwten houden niet van de hitte van augustus. Kies voor de zomer liever een gewas dat je later zaait. Blijft de plek leeg, dan kan een groenbemester helpen.
Welke erwt past bij wat je wilt eten?
Kies de erwt op wat je wilt oogsten. Een doperwt voor de verse zaden zaai je het vroegst, een kapucijner het laatst, en een sugarsnap heeft de meeste steun nodig. Lees het zakje altijd na, want de rassen binnen een type verschillen in hoogte en oogsttijd. Begin op een klein stukje met één type en voeg in het tweede jaar een tweede toe.
Wil je zowel verse als droge opbrengst, zaai dan eerst de doperwten in februari en de kapucijners in de loop van april tot juni, zodat ze elkaar niet in de weg zitten. Wie liever iets knapperigs bij de warme maaltijd heeft, kiest voor sugarsnaps, die je jong en met peul en al plukt. Bonen die je droog oogst, zoals de gele of roze soorten, horen niet bij de erwten en zaai je pas na half mei.
| Wat wil je eten | Past bij | Waarom |
|---|---|---|
| Verse zaden uit de dop | doperwt | zoet, zaaien vanaf februari, oogst in juni en juli |
| De hele peul, knapperig | sugarsnap of peul | je hoeft niet te doppen, pluk jong |
| Een droge, grauwe erwt | kapucijner | 60 tot 70 dagen na zaaien, tot eind juni zaaien |
| Vroege oogst | doperwt voorzaaien in februari | eerste oogst in juni |
Rekenhulp
Zaaikalender voor groenten
Waar de kalender op rust, met bronnen
Waar de kalender op rust
- Maanden gelden voor een gemiddeld Nederlands voorjaar en zijn niet per regio bijgesteld; zandgrond in het zuiden warmt eerder op dan de kust.
- IJsheiligen (11 tot en met 14 mei) is de uitplantgrens voor vorstgevoelige gewassen. Onderbouwd door KNMI (vorst na 14 mei in De Bilt in 9 jaren sinds 1901, dus 92 procent betrouwbaar); een vuistregel, geen garantie.
- Maandlijsten zijn afgeleid van tekst als 'half april tot eind mei': elke genoemde maand telt mee, ook als alleen de helft ervan wordt genoemd.
- Waar Groei & Bloei Deventer (tabel op meerjarige gemiddelden) en een Groei & Bloei-artikel verschillen, is voor zaaien de ruimste periode gekozen en voor afstanden de bandbreedte. Voorbeelden: tomaat 80 x 40 cm (tabel) tegen 60 tot 70 cm in de rij bij cherrytomaat (artikel); doperwt zaaien vanaf februari (artikel) tegen half maart (tabel).
- rijafstand is het eerste getal in de tabel van Groei & Bloei Deventer en plantafstand het tweede getal. Bij gewassen zonder tabelregel is alleen een afstand genoemd als een artikel die geeft.
- Oogstmaanden zijn begrensd door wat de bron noemt. Bij oogst 'tot in het najaar' zijn de maanden tot en met de laatste genoemde maand opgenomen. Waar geen oogstperiode staat (onder meer rucola, koriander, rabarber, tuinkers) is null gezet.
- Het aantal gewassen volgt uit wat is gelezen; rassen en winterharde variëteiten (zoals winterprei of vroege en late wortel) zijn samengevoegd tot één gewas, met de ruimste maanden.
- Standplaats is alleen gevuld als een gelezen bron die noemt (null elders). Er is bewust geen standplaats bijgevuld uit algemene kennis.
- Plantdiepte van knoflook: de bron noemt zowel 10 tot 12 cm diep als dat de punt net onder de grond moet zitten.
Bronnen
- Aardbeien kweken: hoe je begint in maart en april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Andijvie zaaien en kweken: zo oogst je binnen 10 weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Anijs kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Aubergine zaaien: wanneer beginnen en hoe het lukt, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Augurken kweken: zo zaai, verzorg en oogst je zelf augurken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Basilicum zaaien en kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bieslook zaaien en verzorgen in tuin en pot, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Bloemkool zaaien in september voor een vroege oogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Broccoli zaaien en kweken: zo oogst je van zomer tot herfst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Cherrytomaten kweken: zaaien in maart, oogsten vanaf juli, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Courgette kweken: zaaien, planten en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Dille kweken en gebruiken: van zaad tot keuken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Doperwten zaaien: vanaf februari voorzaaien voor een zomeroogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knoflook kweken: planten, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Knolvenkel kweken: timing maakt het verschil, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Komkommer kweken: zaaien in april, planten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Koriander kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaaien in oktober: 7 groenten voor de koude bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Munt in de tuin: van stek tot sterke groeier, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Hoe kweek en verzorg ik oregano, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Paprika kweken: zaaien in februari, oogsten in de zomer, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Peterselie zaaien en kweken: wanneer en hoe, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Pompoen zaaien: voorzaaien in april, uitplanten na IJsheiligen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Prei zaaien: vroeg voorzaaien in pot, later uitplanten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rabarber planten: wanneer en hoe doe je het?, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Radijs zaaien: van zaadje tot oogst in vier tot zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wanneer rode biet zaaien? Vanaf maart in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Rucola zaaien en kweken: zo oogst je maandenlang blad, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sla kweken: van zaaien tot oogsten in elk seizoen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Sperziebonen zaaien: vanaf half mei, in grond of bak, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spinazie zaaien: vanaf maart, oogsten al na zes weken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Spruitjes oogsten: wanneer en waarom na vorst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Stengelui zaaien: bosui of lente-ui kweken, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tijm kweken: zaaien, verzorgen en oogsten, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tomaten kweken: zaaien, uitplanten en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinkers zaaien op watten of potgrond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Tuinklussen november, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zelf watermeloen kweken: zaai in april, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Wortels zaaien: vanaf maart direct in volle grond, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips boerenkool en palmkool, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Kweektips snij-, sperzie-, pronk- en droogbonen, IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
Stand van de cijfers: 4 november 2026.
Uit de praktijk
Voorzaaien tegen vogels en muizen
In een nieuwe moestuin vraten vogels en muizen in april aan de buiten gezaaide erwten. Wie ze binnen voorzaaide, had dat probleem niet. Een nacht in water, vijf zaden in een potje en daarna bij een raam zonder extra warmte gaf stevige plantjes. Pas toen de potjes doorworteld waren, ging de kluit in één keer de grond in, zodat de plantjes niet stilstonden.
Een korst op de potgrond
Erwten die in trays bij felle zon stonden, kregen een harde korst op de potgrond waar de kiemplanten moeilijk doorheen kwamen. Zetten ze de trays een tijd in de schaduw, dan bleef de bovenlaag los. Zodra er meer blad was, kregen de plantjes een plek met meer zon.
Meerdere plantjes per plek op een gaasrek
Een moestuinier plantte drie tot vijf plantjes tegelijk op dezelfde plek uit, langs beide zijden van een gaasrek. De plantjes steunden elkaar en klommen vanzelf omhoog. Sommige tuiniers knijpen de top uit de jonge planten; of dat echt meer opbrengst geeft, is niet gemeten.
Veelgemaakte fouten
Te laat zaaien, als het al warm is
Erwten houden van koel weer. Zaai je pas in mei, dan worden de planten lang en dun en is de oogst kort. Zaai liever in februari tot half april.
Zaden zonder bescherming buiten laten liggen
Vogels en muizen eten zaden en kiemplantjes. Voorzaaien binnen of afdekken met gaas voorkomt dat je opnieuw moet beginnen.
Zaaien in te natte grond
Een kletsnatte grond laat zaden rotten. Wacht tot de grond niet meer druipt, ook al staat de kalender op februari.
Geen steun geven
Een hoog ras zonder gaas of takken ligt na een bui plat. Zet de steun er direct bij het uitplanten bij.
Eetbare erwt verwarren met siererwt
De zaden van de siererwt (Lathyrus odoratus) zijn giftig. Eet geen zaden of peulen van sierplanten en bewaar zaad van sierplanten buiten bereik van kinderen, die alles in de mond stoppen. Bij inslikken bel je de huisarts.
Wanneer je een vakman belt
Erwten kweken is goed zelf te doen; je hebt geen hulp nodig, behalve als je voor een heel grote moestuin of een school twijfelt over de organisatie van de oogst.
Veelgestelde vragen
Is het ert of erwt?
Het woord is erwt. De vorm ert is oud en komt nog voor in woorden als ertensoep en ertenstoof. Een erwt is zowel de plant als het ronde zaad dat in de peul groeit. Zoek je naar het gewas in de moestuin, dan gebruik je dus erwt of erwten. Over de verwante bonen lees je meer in bonen en erwten.
Wat is de betekenis van "erwt"?
Een erwt is een peulvrucht: het ronde, groene of grauwe zaad van de erwtenplant, dat in een peul groeit. Met erwt bedoelen mensen soms de hele plant en soms alleen het zaad. In de moestuin zijn doperwten de erwten die je uit de dop haalt, en bij sugarsnaps eet je de hele peul mee.
Wat is een ander woord voor erwt?
Een oudere vorm is ert, en voor de zaden uit de dop gebruikt men ook doperwt of erwtje. Voor droge erwten zijn kapucijners en grauwe erwten bekende namen. Het zijn verschillende types, geen echte synoniemen: een doperwt is een ander gewas dan een kapucijner, ook al horen beide bij de erwt.
Wat is het verschil tussen doperwten en erwten?
Erwt is de overkoepelende naam. Een doperwt is een soort erwt waarvan je de zaden uit de dop haalt en eet. Bij peulen en sugarsnaps eet je de hele peul. Kapucijners zijn erwten die je droog laat worden. Je zaait ze allemaal vroeg in het jaar, doperwten het eerst.
Wat voor soorten erwten zijn er?
Voor de moestuin zijn er drie hoofdtypen: doperwten voor de verse zaden, peulen en sugarsnaps voor de hele peul, en kapucijners als droge erwt. Binnen elk type zijn er lage en hoge rassen. Lage rassen hebben weinig steun nodig, hoge rassen een gaas of takken. Hoe je ze zaait, hangt af van het ras en de steun.
Hoe erwtjes klaarmaken?
Haal de erwtjes uit de dop zodra je ze geplukt hebt, want ze zijn het zoetst vlak na de oogst. Kook ze kort, zodat ze hun kleur en bite houden. Wil je ze bewaren, blancheer ze dan kort en vries ze in. Hoe je groenten in het algemeen het best bewaart, hangt af van de regels van oogsten en bewaren.
Bronnen bij dit artikel
- Doperwten zaaien: vanaf februari voorzaaien voor een zomeroogst, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Zaai- en planttijd van groentesoorten voor de moestuin, Groei & Bloei afdeling Deventer (bekeken op 4 november 2026)
- Factsheet zaaien (moestuintje voor kinderen), IVN Natuureducatie (bekeken op 4 november 2026)
- Giftige planten, Groei & Bloei afdeling Noord-Limburg (bekeken op 4 november 2026)
