Plantenbak op poten beplanten: vaste planten voor zon en schaduw
In een plantenbak op poten kies je vaste planten die bij zon en diepte passen: duizendblad, zonnehoed en lavendel in de zon, balkangeranium in de schaduw. Geef de bak minstens 30 centimeter diepte, meerdere gaten in de bodem en losse potgrond. Een bak droogt sneller uit en vriest eerder door dan de grond, dus geef regelmatig water en pak hem in de winter in. Een bak op poten is een van de manieren om balkon en terras te beplanten.
Dit heb je nodig
- Hoe lang het duurt
- Ongeveer een uur voor een bak van een meter
- Hoe moeilijk het is
- Goed zelf te doen
- Wat het kost
- Laag tot matig; de bak, de grond en de planten
Gereedschap
- Boor voor gaten
- Tuinschepje
- Gieter
Materiaal
- Turfvrije potgrond
- Folie of vlies voor de binnenkant van een houten bak
- Vaste planten
Zo beplant je een plantenbak op poten stap voor stap
Doe dit in april of mei, en maak de bak klaar voordat je de planten koopt.
Stap 1 Bepaal de zon en kies planten
Zon, halfschaduw of schaduw bepaalt welke soorten je kiest. Tel op een heldere dag de uren direct licht.
Stap 2 Boor gaten en bekleed een houten bak
Boor gaten van ongeveer 1 centimeter door de bodem. Bekleed een houten bak aan de binnenkant met folie en maak ook daarin gaten voor de afvoer.
Stap 3 Leg een laagje steentjes en vul met potgrond
Grove steentjes houden de gaten open. Vul daarna met losse, turfvrije potgrond tot 2 centimeter onder de rand.
Stap 4 Zet de hoge planten achter en de lage voor
Zet de hoogste planten achterin of in het midden. Lagere en hangende soorten gaan naar voren, zodat alle planten licht krijgen.
Stap 5 Plant op dezelfde diepte en geef water
Maak de wortels los en plant op dezelfde diepte als in de kweekpot. Geef water tot het uit de gaten loopt.
Rekenhulp
Potgrond en tuinaarde berekenen
Welke grond past waarin?
- Zure potgrond voor blauwe bes: kokosvezel, bladcompost en naaldhoutcompost, eventueel vermiculiet; turf wordt afgeraden; pH 4,0 tot 5,5.
- Tuin- of potgrond zonder turf: gewone tuinaarde gemengd met compost is voor een plant met wortels een goede basis; turfvrije potgrond of bladaarde voor stekken en zaaien.
Zo rekent de rekenhulp, met bronnen
Zo rekent de rekenhulp
- De formules voor inhoud van een balk, cilinder, kegelstomp en laag zijn wiskunde, geen bronwaarde.
- Geen gelezen bron noemt een inklinkpercentage voor potgrond of tuinaarde. 10 tot 20 procent (standaard 15) is een vuistregel van de redactie: losse grond zakt na nat maken en aanstampen.
- De zakmaten 20, 40 en 50 liter en de bulkmaat 1 m³ (1000 liter) zijn gangbare maten in de handel maar niet bij een gelezen bron bevestigd (Consumentenbond-test potgrond was niet toegankelijk). Op de zak staat de werkelijke inhoud; die kan lager uitvallen dan het label.
- Het formulier gaat uit van de vulhoogte van de grond, niet van de potrand; de gebruiker vult de hoogte van de grondlaag in.
Bronnen
- Een moestuin bemesten (Praktische tips, Dynamisch Perspectief 2019-4), Dynamisch Perspectief (tijdschrift biologisch-dynamisch, via WUR e-depot) (bekeken op 4 november 2026)
- Blauwe bes in pot: kweken, snoeien en verzorgen, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Gebruik geen turf: er zijn alternatieven, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Stappenplan: tegels vervangen door groen, Milieu Centraal (bekeken op 4 november 2026)
Stand van de cijfers: november 2026.
Welke plantenbak op poten past bij jouw plek?
Een bak op poten heeft voordelen boven een bak op de grond: het water kan wegstromen, er zit lucht onder en je hoeft minder te bukken. Het nadeel is dat hij sneller uitdroogt en dat de wortels in de winter van alle kanten kou krijgen. Een houten bak ziet er natuurlijk uit, maar rot na een paar jaar als het hout nat blijft. Bekleed de binnenkant daarom met folie en maak gaten in de folie voor de afvoer.
De maat bepaalt wat erin past. Voor vaste planten is ongeveer 30 centimeter diepte een goede ondergrens, voor hoge planten of kleine struiken 40 centimeter of meer. Een smalle bak van 1 meter lang en 20 centimeter breed en diep, zoals aan een muur, past eerder bij kruiden en eenjarigen dan bij vaste planten.
| Situatie | Beste bak | Past bij |
|---|---|---|
| Balkon, lichte balustrade | Smalle bak, 20 tot 25 cm diep | Kruiden, eenjarigen, lage vaste planten |
| Terras, ruimte voor een flinke bak | Bak van 40 cm breed en diep | Vaste planten en kleine struiken |
| Muur of gevel met weinig vloer | Bak op poten tegen de muur | Hoge planten en klimmers |
| Schaduwkant | Diepe bak met gaten | Balkangeranium, epimedium |
Hoeveel grond past er in een plantenbak?
Het volume van een rechthoekige bak is lengte maal breedte maal hoogte in centimeters, gedeeld door 1000 voor liters. Tel er 10 tot 20 procent bij op, want losse grond zakt na het natmaken in. De rekenhulp voor potgrond en tuinaarde doet dit voor je: vul de maten in en je ziet hoeveel liters en zakken je nodig hebt.
Natte grond weegt meer dan je denkt. Reken op een halve tot een hele kilo per liter, dus een bak van 160 liter komt makkelijk op 100 kilo of meer. Controleer of balkon, dakterras of vloer dat draagt voordat je de bak vult.
| Maat in cm (lengte, breedte, hoogte) | Inhoud | Met 15 procent extra |
|---|---|---|
| 100 x 20 x 20 | 40 liter | 46 liter |
| 100 x 40 x 40 | 160 liter | 184 liter |
| 120 x 40 x 40 | 192 liter | 221 liter |
| 300 x 40 x 40 | 480 liter | 552 liter |
Welke vaste planten kies je voor een bak in volle zon?
In volle zon moeten vaste planten tegen droogte kunnen. Zonnehoed en duizendblad zijn klassiekers voor een zuidgevel, en lavendel en tijm houden van warmte en doorlatende grond. Een zonnige gevel wordt in de zomer erg heet en de bak droogt snel uit. Geef daarom in juli en augustus liever één stevige gietbeurt dan elke dag een scheutje, en kies planten die niet dagelijks water vragen.
Wil je extra kleur, zet er dan eenjarigen als geranium en verbena bij, en kies de vaste planten voor de jaren erna. De planten in de tabel zijn 30 tot 100 centimeter hoog, dus zet de hoogste achterin. Planten die veel zon krijgen, groeien vaak compacter en bloeien rijker dan dezelfde soort in halfschaduw.
| Plant | Hoogte | Bloeitijd |
|---|---|---|
| Zonnehoed (Echinacea purpurea) | 80 tot 100 cm | juli tot september |
| Duizendblad (Achillea millefolium) | 40 tot 50 cm | juni tot oktober |
| Spoorbloem (Centranthus ruber) | 30 tot 70 cm | eind mei tot november |
| Anthemis | 50 tot 60 cm | mei tot september |
| Dropplant (Agastache) | 50 tot 75 cm | juli tot september |
| Origanum laevigatum | 30 tot 60 cm | juni tot september |
Welke hoge planten, groenblijvers en schaduwplanten passen in een bak?
Hoge planten geven structuur. IJzerhard wordt 120 tot 150 centimeter en bloeit van juli tot oktober, maar waait in een bak makkelijk om, dus geef hem steun of zet hem achterin. Wintergroen blijven lavendel, tijm en epimedium, een bodembedekker van 20 tot 30 centimeter die in april en mei geel bloeit.
Voor schaduw werken balkangeranium en epimedium, zelfs in droge schaduw. Een plant in de schaduw heeft minder water nodig, maar de gaten blijven nodig, want de grond droogt langzamer. Lelietje-van-dalen groeit ook in schaduw, maar is giftig; zet hem niet waar kleine kinderen bij kunnen. Bij inname bel je de huisarts. Bij een huisdier bel je de dierenarts. Zet er eenjarigen bij voor kleur: eenjarige planten vullen de gaten tussen de vaste planten.
Hoe voorkom je dat de bak vol water staat?
Het water moet weg kunnen. Boor meerdere gaten van ongeveer 1 centimeter, verdeeld over de bodem. Gaten in de zijkant, een paar centimeter boven de bodem, laten een laag water staan die de wortels langer nat houdt. Heeft de bak een gesloten bodem, boor er dan gewoon een rij gaten in. Grove steentjes onderin houden de gaten open.
Op een balkon wil je niet dat het op de buren of het balkon eronder druppelt. Zet er een schaal onder en leeg die regelmatig, in plaats van de gaten dicht te laten. Hout, kunststof en metaal gedragen zich in zon en vorst verschillend, net als potten voor planten buiten, en voor grotere planten past een grote pot buiten.
Wat blijft er in de winter in de bak staan?
Vaste planten die in de grond winterhard zijn, overleven in een bak niet altijd even goed, want de wortels missen de bescherming van de omringende grond. Zet de bak in november tegen de muur en pak hem in jute of noppenfolie als strenge vorst wordt voorspeld. Zo pak je ook winterharde planten in pot in.
Lavendel, tijm, duizendblad en epimedium kunnen in de bak blijven staan. Niet-winterharde bloeiers plant je in april of mei en haal je weg als de vorst komt. Geef de planten die blijven in het voorjaar een laag verse grond bovenin en eventueel een scheut voeding. Petunia en geranium zijn eerder balkonplanten in pot.
Uit de praktijk
Twee lange bakken, deels in de schaduw
Twee bakken van elk ongeveer 3 meter lang en 40 centimeter breed stonden in een kleine tuin al meer dan twee jaar grotendeels leeg. Ze kregen deels schaduw. Basilicum viel daardoor af en bosaardbeitjes deden het in halfschaduw beter dan in volle zon. De oplossing is per deel van de bak te kiezen: zonplanten aan de zonkant en schaduwplanten aan de schaduwkant.
Gaten boren in een bak van steigerhout
In een zelfgemaakte bak van steigerhout voor op een balkonrailing bleken drie gaten van 5 millimeter te weinig voor een bak van ruim een meter. Gaten van ongeveer 1 centimeter, minstens vijf, verdeeld over de bodem, werkten beter. Gaten alleen in de zijkant laten een laag water staan. Aan de huiskant druppelt het op het balkon, dus een schaal eronder is dan geen luxe.
Veelgemaakte fouten
Te weinig of te kleine gaten
Het water blijft staan, waardoor de wortels gaan rotten. Boor liever meer gaten van ongeveer 1 centimeter.
Planten kiezen zonder naar de zon te kijken
Zonplanten in de schaduw bloeien nauwelijks en schaduwplanten verbranden in de zon.
Een bak te ondiep voor de planten
Vaste planten hebben ongeveer 30 centimeter nodig. Een smalle bak is iets voor kruiden en eenjarigen.
Een stenen toplaag tegen de stam leggen
Rond de stam van een struik of boompje blijft de schors dan nat en kan hij gaan rotten. Laat ruimte rond de stam.
Wanneer je een vakman belt
Dit is goed zelf te doen. Een timmerman of hovenier heb je alleen nodig voor een zware bak op een dakterras of een bak op maat.
Veelgestelde vragen
Welke bloemen zijn geschikt voor een bloembak in de volle zon?
Geranium, petunia, verbena en lavendel houden van volle zon. Van de vaste planten zijn zonnehoed, duizendblad en dropplant goede keuzes. Geef de bak in warme weken dagelijks water en voed elke twee weken, want in een bak raakt de voeding snel op.
Welke planten zijn winterhard en geschikt voor een bloembak?
Lavendel, tijm, duizendblad, epimedium en winterviolen kunnen in de bak blijven staan. Zet de bak in de winter dicht tegen de muur en pak hem bij strenge vorst in, want in een bak bevriezen de wortels eerder dan in de grond.
Welke vaste tuinplanten zijn geschikt voor volle zon?
Zonnehoed, duizendblad, spoorbloem, dropplant en Origanum laevigatum verdragen volle zon. Ze worden 30 tot 100 centimeter hoog en bloeien van mei of juni tot september of langer. Hoge soorten zijn onder meer zonnehoed en ijzerhard. In een bak hebben ze ongeveer 30 centimeter diepte nodig.
Hoe diep moet een plantenbak zijn?
Voor vaste planten ongeveer 30 centimeter, voor hoge planten of een kleine struik 40 centimeter of meer. Een smalle bak van 20 centimeter diep past bij kruiden en eenjarigen. Hoe dieper de bak, hoe langer de grond vochtig blijft en hoe minder snel de wortels bevriezen.
Welke planten kunnen in een plantenbak in de schaduw?
Balkangeranium en epimedium doen het in schaduw, ook in droge schaduw. Lelietje-van-dalen groeit er ook, maar is giftig. In diepe schaduw bloeit weinig, dus kies planten met mooi blad en geef de bak minder water dan een zonnige bak.
Bronnen bij dit artikel
- Beplantingsbladen geveltuintjes (Geveltuin op het noorden, oosten/westen en zuiden), Gemeente Maashorst (bekeken op 4 november 2026)
- Top 10 van droogte- en zonminnaars, maar geen rotsplanten, Vakblad De Hovenier (2-2024) (bekeken op 4 november 2026)
- Agastache 'Linda' (dropplant), Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Beplantingsplan: deze 7 planten bloeien nog volop in oktober, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Vaste planten voor de droge schaduw, Vakblad De Hovenier (5-2018) (bekeken op 4 november 2026)
- Plaats en vul je moestuinbak (moestuinbak op poten en in lagen), Makkelijke Moestuin (bekeken op 4 november 2026)
- Wanneer lavendel snoeien? Voorjaar en na de bloei, Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Schaduwplanten: van halfschaduw tot diepe schaduw (planten voor schaduw), Groei & Bloei (bekeken op 4 november 2026)
- Giftige planten, Groei & Bloei afdeling Noord-Limburg (bekeken op 4 november 2026)
