Soorten hortensia: zo herken je ze en kies je de juiste voor jouw plek

Zo herken je welke hortensia je hebt

Op het plantlabel staat vaak alleen hortensia, en dan helpt de bloem. Ronde, volle ballen op soepele stelen horen bij een boerenhortensia, platte schermen met een rand van grote bloemen en een kern van kleine knopjes bij een berghortensia. Rechtopstaande, kegelvormige pluimen zijn van een pluimhortensia. Grote witte ballen op een lage struik wijzen op een Annabelle.

Kijk daarna naar het blad. Een eikenbladhortensia heeft gelobd blad dat in de herfst rood kleurt, en een klimhortensia klimt met hechtwortels tegen een muur, ook als hij nog niet bloeit. Dat is handig te weten voor het snoeien, want bij een bolhortensia snoeien doe je iets heel anders dan bij een pluimhortensia.

Welke soort past bij jouw tuin?

De soorten verschillen in hoogte, standplaats en onderhoud, dus begin bij je tuin en niet bij de bloem. Kijk hoeveel zon de plek krijgt, hoe vochtig de grond is en hoe hoog de plant mag worden. Daarna kies je kleur en bloemvorm.

Let ook op de snoeiregel. Een boerenhortensia die je in het voorjaar hard terugknipt, bloeit dat jaar niet, en een pluimhortensia of Annabelle die je nooit snoeit, wordt een grote, slappe struik. Zet je soorten met verschillende snoeiregels naast elkaar, plan dan je onderhoud per soort. Alle soorten willen overigens humusrijke grond die vochtig blijft, en een mulchlaag helpt, omdat de wortels dicht onder het oppervlak zitten en snel uitdrogen.

Hoe groot worden bekende rassen en wanneer bloeien ze?

Binnen een soort zijn de verschillen groot, dus de maten in de tabel zijn een bandbreedte en geen garantie. Een struik op zandgrond blijft kleiner dan dezelfde struik op voedselrijke klei. Zoek je een hortensia voor een klein stuk, kijk dan naar rassen die rond de 100 cm blijven.

De meeste rassen beginnen in juli. Enkele berghortensia's en de compacte pluimhortensia 'Dharuma' bloeien al in juni, en 'Together' houdt het met oktober het langst vol. Wil je de tuin dus lang in bloei houden, combineer dan een vroege berghortensia met een late pluimhortensia of boerenhortensia, zodat er van juni tot in de herfst iets bloeit.

Welke hortensia's kunnen in de schaduw staan?

Een hortensia kan in de schaduw staan, maar niet elke soort doet het er goed. Een klimhortensia groeit zelfs aan een noordmuur, en de ruwe en fluweelhortensia bloeien het best in halfschaduw. Boerenhortensia, berghortensia en pluimhortensia groeien ook in halfschaduw, maar bloeien er minder uitbundig dan in de zon.

In diepe schaduw onder bomen worden de meeste soorten schraal en droog, omdat de boomwortels het water opnemen. Maak de grond dan eerst humusrijk en houd hem vochtig met een laag compost of snippers van een paar centimeter. Kies ook een kleine, jonge plant, die makkelijker wortelt. Alles wat een hortensia verder nodig heeft, komt aan bod in hortensia's verzorgen.

Hortensia blauw maken: wat werkt en wat niet?

Bij een boerenhortensia en een berghortensia bepaalt de grond de kleur. Zit de plant in zure grond, dan neemt hij aluminium op en kleurt de bloem blauw; in neutrale of kalkrijke grond blijft hij roze tot rood. Een witte hortensia blijft wit, ook met een blauwmaker, en een zuiver kobaltblauwe bol is zeldzaam: de meeste blauwe hortensia's trekken naar paars.

Wie blauw wil, begint vroeg. De knoppen zijn al in de herfst ervoor aangelegd, dus de blauwmaker hoort er in februari of maart in, niet pas als de bloem al roze is. Volg de dosering op de verpakking en herhaal de gift elk jaar.

Roestige spijkers in de grond zijn tuinierswijsheid: voor het effect is geen goede onderbouwing, en op kalkrijke klei lijken ze weinig te doen. Dat verklaart waarom de ene tuinier erbij zweert en de ander niets ziet.

Wat is het verschil tussen een boerenhortensia, een gewone hortensia en een dwerghortensia?

Meestal is er geen verschil tussen een boerenhortensia en een gewone hortensia: met die laatste bedoelen mensen de boerenhortensia met de ronde bloemen uit het tuincentrum. Hij bloeit op oud hout, dus je knipt alleen de oude bloemen weg.

Een dwerghortensia is geen soort maar een maat. De rassen die rond de 70 tot 100 cm blijven, zoals 'Autumn Fire', 'Avelroz' en 'Together', krijgen die naam. Ze passen in een bak of een kleine voortuin. Zorg in een pot voor voldoende volume en voor water, want de aarde droogt in de zomer snel uit.

Welke bijzondere en nieuwere hortensiasoorten zijn de moeite waard?

De ruwe hortensia (Hydrangea aspera) heeft grote, behaarde bladeren en paarsviolette schermen en staat het best in halfschaduw. De fluweelhortensia lijkt erop en wordt tot ongeveer 2 meter. Allebei willen ze een beschutte, vochtige plek en passen ze beter in een losse hoek dan in een strakke border.

Bij de nieuwere rassen zie je twee ontwikkelingen. Er zijn boerenhortensia's zoals 'Together' die ook op eenjarig hout bloeien en daardoor harder gesnoeid mogen worden. En er zijn pluimhortensia's met een roze tot rozerode nabloei, zoals 'Sundae Fraise'. Lees bij zo'n ras altijd het label voor de snoeiregel, want die kan afwijken van de soort.

Wanneer plant je een nieuwe soort?

Plant hortensia's in het najaar of het vroege voorjaar, zolang het niet vriest. De grond is dan nog warm of warmt weer op, en de plant hoeft zijn blad niet door de zomerhitte te voeden. Een plant verplaats je in de winterrust met zoveel mogelijk wortels, en geef hem het eerste jaar regelmatig water. Zet hem niet dieper dan in de pot.

Wil je zelf nieuwe planten uit een bestaande soort kweken, dan lukt dat met hortensia's stekken. Krijgt de plant bruine bladeren of een poederige aanslag, kijk dan bij zieke planten.